Tuyến đường ngắn nhưng chi phí đầu tư lớn
Cao tốc Hải Phòng – Hạ Long là tuyến đường dài 24,6 km, kết nối hai trung tâm kinh tế ven biển bằng một hành lang bốn làn xe có tốc độ thiết kế tối đa 100 km/h. Khởi công năm 2014 và hoàn thành năm 2018, tuyến đường cho thấy hạ tầng kết nối vùng đòi hỏi nguồn lực lớn khi địa hình và công trình cầu trở thành phần trọng yếu. Tổng vốn đầu tư gần 13.700 tỷ đồng, tương đương khoảng 557 tỷ đồng/km, khiến dự án cao tốc 13.700 tỷ đồng có mức đầu tư bình quân cao hơn các tuyến Nội Bài – Lào Cai, Cầu Giẽ – Ninh Bình và Bến Lức – Long Thành theo số liệu được nêu. Dự án gồm đoạn Hạ Long – cầu Bạch Đằng dài 19,3 km, vốn 6.416 tỷ đồng từ ngân sách, và cầu Bạch Đằng cùng đường dẫn, nút giao cuối tuyến dài khoảng 5,3 km, vốn 7.277 tỷ đồng theo hình thức BOT. Con số lớn không nên được đọc tách rời khỏi cấu phần công trình: chính cây cầu đã kéo yêu cầu kỹ thuật và chi phí của toàn tuyến lên một nấc khác.
Hơn 800 tấn cáp đặt ra bài toán kỹ thuật
Điểm nhấn của tuyến là cầu dây văng Bạch Đằng, công trình dài hơn 5 km tính theo toàn bộ tuyến cầu, sử dụng hơn 800 tấn cáp và do kỹ sư Việt Nam thiết kế, thi công. Riêng phần cầu chính dài hơn 3 km, có tĩnh không thông thuyền rộng 250 m, cao 48,4 m và được thiết kế chịu động đất cấp 8. Ba trụ tháp gồm trụ giữa cao 99,74 m và hai trụ bên cao 94,5 m, kết hợp với bốn nhịp dây văng liên tục và 144 bó cáp. Đây không chỉ là câu chuyện về khối lượng vật liệu. Thiết kế nhiều nhịp dây văng trong khi chiều cao trụ tháp bị giới hạn khiến góc nghiêng cáp nhỏ, làm việc thi công phức tạp hơn. Đó là lý do cầu Bạch Đằng có ý nghĩa vượt khỏi vai trò kết nối giao thông: công trình thể hiện năng lực làm chủ công nghệ cầu hiện đại của đội ngũ kỹ sư trong nước.
Rút ngắn hành trình, mở rộng không gian phát triển
Giá trị dễ nhận thấy nhất với người đi đường là thời gian được tiết kiệm. Cao tốc giúp quãng đường Hà Nội – Hạ Long giảm từ khoảng 180 km xuống 130 km, còn thời gian đi ô tô từ khoảng 3,5 giờ xuống 1,5 giờ; hành trình Hạ Long – Hải Phòng rút từ khoảng 75 km còn 25 km. Nhưng tác động dài hạn của tuyến không dừng ở việc đi lại thuận tiện hơn. Cao tốc góp phần thúc đẩy công nghiệp, đô thị và dịch vụ tại Quảng Yên, nơi có các khu công nghiệp Nam Tiền Phong rộng 487 ha và Sông Khoai rộng 714 ha. Nút giao Hạ Long Xanh cũng nằm cạnh khu đô thị phức hợp được quy hoạch khoảng 6.200 ha. Vingroup khởi công dự án này ngày 19/12/2025; quy hoạch dự kiến hơn 55.000 sản phẩm, phục vụ quy mô dân số hơn 244.000 người, với tiến độ triển khai từ 2021 đến 2036.
Bài học cho hạ tầng giao thông Việt Nam
Cao tốc Hải Phòng Hạ Long cho thấy một tuyến đường ngắn vẫn có thể đòi hỏi suất đầu tư cao khi phải giải quyết đồng thời kết nối liên vùng và một công trình vượt sông quy mô lớn. So sánh chi phí mỗi kilômét với các tuyến khác hữu ích để nhận diện mức độ đầu tư, nhưng không thể thay thế việc đánh giá hiệu quả khai thác, khả năng kết nối khu công nghiệp và lợi ích tiết kiệm thời gian. Ở khía cạnh kỹ thuật, cầu Bạch Đằng đáng chú ý bởi đội ngũ trong nước đảm nhiệm thiết kế và thi công, trong khi cấu hình nhiều nhịp dây văng đặt ra yêu cầu khó về bố trí cáp và tổ chức xây dựng. Đó là dấu mốc đáng kể cho hạ tầng giao thông Việt Nam, đồng thời là lời nhắc rằng quy mô vốn chỉ có ý nghĩa khi tạo ra kết nối hữu dụng. Thành công của tuyến vì thế cần được nhìn qua cả năng lực kỹ thuật lẫn giá trị lâu dài mà nó mang lại cho vùng.
