Nhiếp ảnh hiện đại: khi cái nhìn cá nhân mạnh hơn kỹ thuật
Nhiếp ảnh hiện đại là sự giao thoa giữa đường phố, thời trang và chân dung, nơi những nhiếp ảnh gia nổi tiếng dùng cái nhìn cá nhân để phá vỡ quy ước, tạo nên phong cách chân dung biểu tượng và di sản nghệ thuật chụp ảnh vượt khỏi giới hạn thể loại, định hình cách chúng ta hiểu về hình ảnh, danh vọng và bản sắc. Đây không còn là chuyện chụp cho đúng, mà là chụp để đặt câu hỏi về thế giới. Nếu phải rút ra một kết luận, đó là: một tấm ảnh thay đổi lịch sử không xuất phát từ thiết bị, mà từ thái độ. Từ William Klein trên phố New York đến những phụ nữ đứng sau huyền thoại Hollywood, họ đều chọn đối đầu với huyền thoại thay vì chiều theo nó. Chính sự "bất lịch sự" với chuẩn mực ấy làm nên sức sống lâu dài của di sản nghệ thuật chụp ảnh, hơn bất kỳ công nghệ mới nào.
William Klein: lấy năng lượng đường phố thổi vào thời trang và chân dung
William Klein là ví dụ rõ nhất cho việc một nhiếp ảnh gia nổi tiếng có thể bẻ cong mọi thể loại cùng lúc. Xuất thân từ hội họa, ông mang tư duy hình khối, ánh sáng và chuyển động của tranh trừu tượng vào ống kính, tạo ra một ngôn ngữ hình ảnh gần như hỗn loạn nhưng cực kỳ có chủ ý. Với nhiếp ảnh thời trang, Klein phá tan sự chỉn chu trong studio bằng cách lôi người mẫu ra đường, đặt họ vào bối cảnh thành phố sống động, ngổn ngang. Thay vì phông nền hoàn hảo, ông chấp nhận hạt nhiễu, nhòe, góc rộng méo hình để bắt được năng lượng và những tương phản kỳ lạ của đời sống đô thị. Đây là tuyên ngôn chống lại sự sạch sẽ vô cảm của quảng cáo: thời trang phải va chạm với đời. Chân dung của Klein cũng không hề "nịnh" nhân vật; ông tận dụng góc rộng, cận mặt, ánh sáng gắt để đẩy người xem vào cảm giác đối mặt trực tiếp với người trong ảnh. Di sản nghệ thuật chụp ảnh của ông được công nhận bằng hàng loạt giải thưởng lớn và sự hiện diện trong các bộ sưu tập bảo tàng hàng đầu thế giới, từ Met đến National Portrait Gallery.
Phụ nữ phía sau những gương mặt nổi tiếng: phá bỏ huyền thoại, trả lại con người
Trong thế giới chân dung người nổi tiếng, phụ nữ cầm máy không chỉ "ghi lại" khuôn mặt, họ viết lại cả huyền thoại. Triển lãm "Stardust: 100 years of stage, screen and celebrity" tại một bảo tàng nhiếp ảnh dành cho phụ nữ ở Nailsworth, Gloucestershire, cho thấy cách các nữ nhiếp ảnh gia đã góp phần định nghĩa diện mạo của danh vọng suốt một thế kỷ. Đây là bảo tàng và tổ chức từ thiện duy nhất tại Anh chuyên về phụ nữ trong nhiếp ảnh, với sứ mệnh đưa những cái tên bị lãng quên trở lại công chúng. Thông qua những gương mặt từ Vivien Leigh, Marlene Dietrich đến Yoko Ono, Vivienne Westwood, Amy Winehouse, Kate Moss hay Sandra Oh, các tác giả nữ không chỉ tô bóng biểu tượng mà còn, như chính một nhiếp ảnh gia nói, "phản chiếu phần người phía sau chiếc mặt nạ của sự nổi tiếng". A portrait can manufacture mythology or reinforce the image that made someone famous but it can also puncture it. Chính khả năng "đâm thủng" huyền thoại ấy khiến phong cách chân dung biểu tượng trong tay phụ nữ trở thành công cụ phê bình xã hội, thay vì chỉ là cỗ máy sản xuất thần tượng. Triển lãm này mở cửa miễn phí từ 11/09 đến 20/11/2026, với cả phần trưng bày ngoài trời tại The Art Garden, Mortimer Gardens. Việc miễn phí không phải chiêu marketing, mà là tuyên bố: lịch sử hình ảnh của phụ nữ và về phụ nữ phải được tiếp cận rộng rãi, không rào cản.
Phoebe Locke và thời trang thế hệ mới: khi bản sắc mạnh hơn xu hướng
Nếu William Klein đại diện cho cuộc nổi loạn hậu chiến, thì ở thế hệ trẻ, Phoebe Locke cho thấy nhiếp ảnh thời trang vẫn tiếp tục tiến hóa nhờ bản sắc cá nhân. Tốt nghiệp nhiếp ảnh và hướng đến việc làm việc trong các chiến dịch Calvin Klein, cô chọn đường phố New York làm sân khấu cho những người mẫu từ show diễn mùa Thu 2025, biến runway thành câu chuyện đời thường đầy điện ảnh. Locke thẳng thắn: cô bị cuốn hút bởi toàn bộ hệ sinh thái quanh một bức ảnh thời trang – chiến dịch, styling, creative direction, các lớp tham chiếu và câu chuyện phía sau. Niềm mê điện ảnh và kể chuyện khiến những bộ ảnh gần đây của cô mang nặng chất tự sự, cân bằng giữa khái niệm và tính thẩm mỹ. Theo cô, việc hiểu rõ mình bị hấp dẫn bởi điều gì về mặt thị giác đã giúp hình ảnh trở nên nhất quán hơn và được đón nhận mạnh hơn. Ở đây, phong cách chân dung biểu tượng không còn xoay quanh người nổi tiếng, mà quanh nhân vật thời trang trong bối cảnh điện ảnh. Locke khuyên thế hệ mới hãy cho mình thời gian thử nghiệm, đắm mình trong những điều quan tâm và lấy cảm hứng từ mọi thứ xung quanh để xây dựng bản sắc riêng. Đó là con đường hình thành di sản nghệ thuật chụp ảnh cho thế hệ kế tiếp: không đuổi theo trend, mà đi tìm tiếng nói riêng.
Di sản sống: từ phòng trưng bày đến cách chúng ta kể chuyện bằng hình ảnh
Khi nhìn lại Klein, những phụ nữ chụp chân dung người nổi tiếng và Phoebe Locke, điểm chung không nằm ở thể loại, mà ở thái độ với hình ảnh: họ xem ảnh là công cụ định hình bản sắc công cộng. Triển lãm toàn diện về Klein tại một phòng tranh ở London cho thấy tầm ảnh hưởng khổng lồ của ông lên văn hóa thị giác hậu chiến, từ đường phố đến thời trang và phim ảnh. "William Klein 100" được nhận định là một trong những trưng bày đầy đủ nhất về ông và mở cửa miễn phí đến 02/02/2027. Ở phía khác, "Stardust" chứng minh rằng chân dung người nổi tiếng vẫn là chiến trường của quyền lực và diễn giải, nơi các nữ nhiếp ảnh gia tiếp tục thương lượng giữa con người và biểu tượng. Còn với thế hệ mới như Locke, nguồn cảm hứng không chỉ đến từ nhiếp ảnh mà còn từ phim, âm nhạc và thời trang, tạo nên lối kể chuyện hình ảnh đa tầng. Kết lại, di sản nghệ thuật chụp ảnh không phải thứ nằm yên trong bảo tàng; nó là mạng lưới ảnh hưởng sống động giữa các thế hệ. Mỗi nhiếp ảnh gia nổi tiếng phá vỡ một quy tắc, và khoảng trống họ tạo ra chính là nơi người đến sau bước vào, kể những câu chuyện mới bằng ánh sáng và khung hình.
