Dịch vụ làm đẹp xâm lấn là gì và vì sao Quốc hội muốn siết lại?
Dịch vụ làm đẹp xâm lấn là các thủ thuật can thiệp vào cơ thể bằng kim, dao, thiết bị y tế hoặc năng lượng như laser, sóng, có nguy cơ gây biến chứng từ sốc thuốc, nhiễm trùng đến tổn thương vĩnh viễn, nên cần được quản lý như hoạt động y khoa chứ không chỉ là dịch vụ spa thông thường. Chiều 3-8, các đại biểu Đoàn Hà Nội thảo luận về dự án Luật sửa đổi Điều 6 và Phụ lục IV Luật Đầu tư, trong đó đặt lên bàn câu hỏi: có nên đưa chăm sóc sắc đẹp xâm lấn vào danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hay không. Đề xuất này không phải chi tiết kỹ thuật khô khan, mà là ranh giới giữa một thị trường làm đẹp tự phát và một hệ thống kiểm soát spa làm đẹp có trách nhiệm với sức khỏe người dân.
Khoảng trống pháp lý: khi spa bình dân hóa phòng mổ
Hiện các cơ sở thẩm mỹ không thực hiện dịch vụ xâm lấn không cần xin giấy phép hoạt động của Sở Y tế như phòng khám chuyên khoa thẩm mỹ. Lỗ hổng nằm ở chỗ: nhiều cơ sở đăng ký dưới danh nghĩa chăm sóc cơ bản – gội đầu, massage, chăm da – nhưng lại thực hiện tiêm filler, Botox, căng chỉ, nâng mũi, hút mỡ… trên thực tế. Đó là các thủ thuật y khoa, vốn chỉ được phép tiến hành tại bệnh viện, phòng khám chuyên khoa hoặc cơ sở y tế có phạm vi chuyên môn được phê duyệt. Một câu nói đáng trích dẫn ở đây là: "Các spa vì thế có thể lẫn lộn giữa dịch vụ xâm lấn và không xâm lấn, tạo khoảng trống pháp luật rất lớn". Khi giấy phép thẩm mỹ bị giản lược thành vài chứng chỉ ngắn hạn, spa tay ngang bỗng nhiên “lên đời” phòng mổ, còn khách hàng trở thành vật thử nghiệm.
Nguy cơ cho khách hàng: filler giá rẻ, cái giá biến chứng
Các kỹ thuật như tiêm filler, Botox, căng chỉ, lăn kim, dùng laser hay sóng cao tần đều là dịch vụ xâm lấn có nguy cơ gây sốc thuốc, nhiễm trùng và nhiều biến chứng. Khi được thực hiện bởi người không phải nhân viên y tế, trong môi trường không bảo đảm vô khuẩn, rủi ro tăng lên gấp nhiều lần. Thực tế đã ghi nhận không ít ca sốc do thuốc gây tê, nhiễm trùng nặng sau hút mỡ, hoại tử sau tiêm filler không phép vì quy trình không bảo đảm vệ sinh. Đây không còn là câu chuyện “làm đẹp hỏng” đơn thuần, mà là vấn đề an toàn người bệnh. Hệ thống quản lý hiện nay chủ yếu dựa vào hậu kiểm – nghĩa là chỉ can thiệp khi tai biến đã xảy ra. Với tiêm filler không phép, hậu kiểm đồng nghĩa với việc nhà nước đến sau… xe cấp cứu.
Vì sao cần xếp dịch vụ xâm lấn vào kinh doanh có điều kiện?
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung đề nghị phân loại rõ dịch vụ làm đẹp không xâm lấn và dịch vụ sử dụng kỹ thuật, thiết bị y tế; với nhóm xâm lấn, cần đưa vào danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Điều đó đồng nghĩa: người hành nghề phải được đào tạo bài bản, cơ sở đáp ứng chuẩn chuyên môn, chịu thanh tra, kiểm tra thường xuyên. Nếu không bổ sung điều kiện kinh doanh, cơ quan chức năng thiếu căn cứ xử lý, còn người làm nghề tiếp tục “học vài ngày, tiêm cả khuôn mặt” mà không bị ràng buộc. Khi đặt yêu cầu dịch vụ xâm lấn có điều kiện, nhà nước không “bóp nghẹt” thị trường, mà thiết lập sân chơi công bằng: ai có giấy phép thẩm mỹ, có bác sĩ, có phòng thủ thuật đạt chuẩn thì được làm; ai coi nhẹ tính mạng khách hàng phải rời cuộc chơi.
Cân bằng giữa siết quản lý và giảm điều kiện kinh doanh
Một bối cảnh quan trọng là Chính phủ đang theo đuổi mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tính đến nay, đã rà soát cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề – tương đương mức giảm 28,28% so với Luật Đầu tư năm 2025. Dự thảo hiện còn đề xuất tiếp tục cắt thêm 2 ngành, nghề nữa. Câu hỏi đặt ra: tại sao đang giảm thì lại muốn “thêm” chăm sóc sắc đẹp xâm lấn vào danh mục? Câu trả lời là không phải lĩnh vực nào cũng có thể buông. Các đại biểu nhấn mạnh, với các ngành gắn trực tiếp đến sức khỏe, an toàn cộng đồng, như nước sạch hay thẩm mỹ xâm lấn, chỉ được thay đổi phương thức quản lý khi đã đánh giá rõ tính khả thi của biện pháp thay thế. Đơn giản hơn: bớt điều kiện ở lĩnh vực ít rủi ro, để dành nguồn lực kiểm soát spa làm đẹp và những ngành có nguy cơ cao.
Kết luận: làm đẹp phải là quyền, không phải canh bạc
Đưa dịch vụ làm đẹp xâm lấn vào diện kinh doanh có điều kiện không phải là “lùi lại” trong cải cách thủ tục, mà là bước tiến về bảo vệ người tiêu dùng. Khi Quốc hội bàn luận cách kiểm soát spa làm đẹp, vấn đề không chỉ là tiêm filler không phép hay vài ca biến chứng đơn lẻ, mà là tương lai của một ngành đang phát triển nhanh hơn khung pháp luật. Nếu chúng ta tiếp tục coi tiêm, truyền, đặt ống, hút mỡ, nâng mũi chỉ là dịch vụ spa, khách hàng sẽ mãi là người gánh rủi ro. Làm đẹp nên là quyền lựa chọn an toàn, có thông tin, có bảo vệ pháp lý; không ai buộc phải đánh cược sức khỏe trên tay người không đủ trình độ y khoa. Đã đến lúc nói thẳng: ai muốn “làm bác sĩ” trên cơ thể người khác, phải có giấy phép thẩm mỹ đúng nghĩa và chấp nhận bị kiểm soát chặt chẽ.
