Mở rộng cửa ngõ hàng không miền Bắc
Sân bay Gia Bình là dự án cảng hàng không quốc tế tại Bắc Ninh, được kỳ vọng bổ sung năng lực cho mạng lưới miền Bắc và hình thành một cửa ngõ mới bên cạnh Nội Bài. Đây không nên chỉ là cuộc đua xây thêm đường băng: giá trị của dự án phụ thuộc vào việc Gia Bình được kết nối và phân vai đúng trong toàn hệ thống. Định hướng trước mắt là hoàn thành giai đoạn 1 để phục vụ APEC 2027.
Dự án được quy hoạch theo cấp sân bay 4F. Công suất dự kiến vào năm 2030 là 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; đến năm 2050, con số lần lượt là 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa. Quy mô ấy có thể tạo thêm dư địa cho du lịch, thương mại và vận tải hàng hóa, nhưng chỉ khi đường bộ, logistics và mạng đường bay phát triển đồng bộ. Một sân bay lớn không tự tạo ra nhu cầu hay biến mình thành trung tâm trung chuyển.
Hạ tầng mới cần phục vụ hành khách, không chỉ mục tiêu xây dựng
Gia Bình có lý do chiến lược rõ ràng: Nội Bài đang là cửa ngõ chủ lực, trong khi nhu cầu đi lại và giao thương quốc tế tăng. Năm 2025, khoảng 892.000 lượt hành khách đi hoặc đến Hà Nội phải nối chuyến qua các trung tâm như Doha, Istanbul, Quảng Châu và Dubai. Con số này gợi ra cơ hội mở thêm đường bay thẳng, nhưng không bảo đảm các hãng sẽ khai thác chúng. Quyết định mở tuyến còn tùy lượng khách, chi phí, tần suất và khả năng nối chuyến.
Nếu được tổ chức hợp lý, Nội Bài, Gia Bình, Vân Đồn và Cát Bi có thể bổ trợ thay vì giành cùng một thị trường. Với hành khách, điều đó chỉ có ý nghĩa khi đường vào sân bay thuận tiện, lịch bay có lựa chọn và việc chuyển tiếp không rườm rà. Gia Bình đang hướng tới mốc APEC 2027, nhưng tiến độ phục vụ sự kiện không thể thay thế kế hoạch khai thác dài hạn. Phần mặt bằng còn lại được tỉnh Bắc Ninh hướng tới bàn giao trong năm 2026; nhà khách VIP dự kiến hoàn thành đầu năm 2027.
Đề xuất với Airbus mở hướng phát triển dịch vụ kỹ thuật
Ngày 4/11, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp ông Wouter van Wersch, Chủ tịch điều hành quốc tế Airbus, nhân dịp tập đoàn kỷ niệm 40 năm hiện diện và hợp tác tại Việt Nam. Tại cuộc gặp, Thủ tướng đề nghị Airbus nghiên cứu khả năng lập trung tâm bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay, đặc biệt tại khu vực Long Thành và Gia Bình. Đây là hướng đi bổ sung cho việc xây sân bay: một bên tăng năng lực khai thác, bên kia có thể giữ lại trong nước thêm hoạt động kỹ thuật và dịch vụ.
Đề xuất có cơ sở thị trường khi khoảng 230 máy bay Airbus đang hoạt động tại Việt Nam và dự kiến có thêm 220 chiếc được đưa vào khai thác trong thời gian tới. Tuy nhiên, một trung tâm bảo dưỡng máy bay không hình thành chỉ nhờ quỹ đất trong sân bay. MRO cần cơ sở chuyên dụng, chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền, nhân lực kỹ thuật chất lượng cao và mạng lưới khách hàng ổn định. Nếu thiếu các điều kiện đó, kế hoạch khó tạo được năng lực bền vững hoặc tham gia sâu vào chuỗi dịch vụ khu vực.
Từ đề nghị đến năng lực thực chất
Bước tiếp theo không phải là công bố một trung tâm trên giấy, mà là xác định mô hình đầu tư, đối tác, quy mô dịch vụ và lộ trình đào tạo. Thủ tướng cũng đề nghị Airbus phối hợp với đối tác Việt Nam đẩy nhanh các dự án hàng không – vũ trụ, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nghiên cứu, đào tạo nhân lực chất lượng cao và bảo đảm an toàn bay. Đây là những điều kiện thiết yếu để Airbus tại Việt Nam chuyển từ vai trò cung cấp tàu bay sang hợp tác sâu hơn về công nghệ và dịch vụ.
Hai hướng đi chỉ cộng hưởng nếu quy hoạch sân bay gắn với năng lực khai thác và cơ sở MRO được triển khai theo nhu cầu thực tế. Gia Bình cần mạng đường bay đủ rộng, tần suất phù hợp và kết nối mặt đất hiệu quả; trung tâm kỹ thuật cần nhân lực, chứng nhận và khách hàng. Kết luận nên rõ ràng: hạ tầng hàng không mới tạo cơ hội, còn chất lượng kết nối và năng lực chuyên môn mới quyết định cơ hội ấy có trở thành lợi thế cho ngành hay không.
