Một MOU nhỏ, một bước nhảy lớn cho tham vọng logistics hàng không Việt Nam
Thỏa thuận ghi nhớ giữa VinaCapital và A.P. Moller Capital là một cam kết hợp tác chiến lược nhằm tìm kiếm và phát triển các dự án đầu tư hạ tầng giao thông, logistics và đặc biệt là logistics hàng không tại Việt Nam, với trọng tâm là mở rộng hoạt động nhà ga hàng hóa tại cảng hàng không Gia Bình và sân bay Long Thanh logistics, qua đó nâng cao năng lực trung chuyển hàng hóa và tham vọng trở thành trung tâm vận tải hàng không của khu vực.
Điểm đáng nói không phải ở việc hai bên ký một MOU nữa, mà ở cách họ chọn “đặt cược” vào hạ tầng hàng không – mảnh ghép yếu nhưng quyết định trong chuỗi cung ứng giá trị cao. VinaCapital vừa thông báo đã ký Biên bản ghi nhớ với A.P. Moller Capital, công ty quản lý quỹ hạ tầng toàn cầu thuộc Tập đoàn A.P. Moller của Đan Mạch, nhằm tìm các cơ hội hợp tác đầu tư vào hạ tầng giao thông và logistics tại Việt Nam. Thỏa thuận được ký ngày 20/10 tại Copenhagen, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn cấp cao Việt Nam. Điều này cho thấy hợp tác Việt – Đan Mạch trong logistics đã bước sang giai đoạn “đồng hành chiến lược”, chứ không còn là hỗ trợ phát triển một chiều.
Gia Bình và Long Thanh: hai “cánh cửa” mới của chuỗi cung ứng hàng không
Trọng tâm của MOU là mở rộng hoạt động nhà ga hàng hóa hàng không của Công ty Cổ phần Nhà ga Hàng hóa ALS (ALSC) tới sân bay quốc tế Gia Bình, gần Hà Nội, và sân bay quốc tế Long Thành, gần TP.HCM. Nói cách khác, cảng hàng không Gia Bình ở phía Bắc và Long Thanh ở phía Nam đang được định vị như hai “cánh cửa” mới cho luồng hàng hóa quốc tế, bổ sung cho các sân bay hiện hữu vốn đã quá tải. Đây đều là những dự án hạ tầng hàng không được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa của Việt Nam và phát triển các trung tâm trung chuyển hàng hóa trong khu vực.
Theo thỏa thuận, một hướng hợp tác tiềm năng là mở rộng hoạt động nhà ga hàng hóa của ALSC sang Gia Bình – sân bay đang được xây dựng gần Hà Nội – và Long Thanh ở khu vực giáp TP.HCM. Hai sân bay này đặt mục tiêu trở thành các trung tâm trung chuyển hàng hóa khu vực. Nếu được triển khai bài bản, sân bay Long Thanh logistics có thể trở thành “hub” phía Nam, còn cảng hàng không Gia Bình là “hub” phía Bắc, tạo trục Bắc – Nam cho logistics hàng không. Tuy nhiên, hiện MOU mới dừng ở mức nền tảng nghiên cứu, các phương án đầu tư cụ thể, quy mô vốn và lộ trình triển khai chưa được công bố. Đây là bước đi thận trọng nhưng cần thiết để tránh lặp lại bài học dư thừa công suất ở một số cảng biển và sân bay trong khu vực.
Hợp tác Việt – Đan Mạch: từ viện trợ sang đồng đầu tư hạ tầng hàng không
Điểm đáng chú ý của hợp tác Việt – Đan Mạch lần này là sự chuyển dịch từ quan hệ viện trợ sang hợp tác bình đẳng, cùng chia sẻ rủi ro và lợi ích. Thỏa thuận giữa VinaCapital và A.P. Moller Capital được ký trong bối cảnh quan hệ kinh tế hai nước tiếp tục phát triển sau 55 năm thiết lập ngoại giao và đã được nâng cấp lên đối tác chiến lược toàn diện, chuyển từ hỗ trợ phát triển sang hợp tác cùng có lợi. Đây không chỉ là một dự án đầu tư hạ tầng hàng không đơn lẻ, mà là biểu tượng của một giai đoạn hợp tác mới – nơi Việt Nam chủ động “đặt bài toán”, còn Đan Mạch mang công nghệ, kinh nghiệm và mạng lưới toàn cầu để cùng giải.
Trước MOU này, hai bên đã hợp tác thông qua khoản đầu tư vào ALSC trong năm 2025, tạo nền tảng để A.P. Moller Capital áp dụng kinh nghiệm vận tải, đặc biệt là logistics hàng không, tại Việt Nam. Theo thỏa thuận, A.P. Moller Capital có thể đóng góp kinh nghiệm trong lĩnh vực vận tải và logistics toàn cầu, cùng mạng lưới đối tác quốc tế và đội ngũ cố vấn tại khu vực. Nói cách khác, hợp tác Việt Đan Mạch lần này không chỉ là góp vốn, mà là “nhập khẩu” cả mô hình vận hành, công nghệ, quản trị và chuẩn phát triển bền vững. Đây là kiểu hợp tác mà nếu Việt Nam không nắm bắt, các đối thủ trong khu vực sẽ làm thay.
Vì sao logistics hàng không là “đòn bẩy” mới cho tăng trưởng?
Logistics hàng không thường bị xem là “đắt đỏ” so với đường biển, nhưng với một nền kinh tế định vị mình là trung tâm sản xuất toàn cầu, đây lại là đòn bẩy không thể thiếu. Ông Lê Việt Hải, Phó Tổng Giám đốc Điều hành Quỹ đầu tư Logistics của VinaCapital, nhận định logistics giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì vị thế của Việt Nam như một trung tâm sản xuất toàn cầu và là một trong những yếu tố hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong những năm tới. Nói thẳng, nếu không nâng cấp hạ tầng logistics hàng không, Việt Nam sẽ khó thu hút thêm các chuỗi cung ứng giá trị cao, nơi tốc độ và độ tin cậy quan trọng không kém chi phí.
Theo đại diện A.P. Moller Capital, thương mại giữa Việt Nam và các thị trường quốc tế đang tăng, tạo ra tiềm năng đáng kể cho vận tải và logistics. Trong bối cảnh đó, đầu tư hạ tầng hàng không không phải là “xa xỉ”, mà là điều kiện cần để giữ chân các tập đoàn sản xuất và dịch vụ toàn cầu. Việc mở rộng nhà ga hàng hóa tại cảng hàng không Gia Bình và sân bay Long Thanh logistics, nếu được thiết kế theo chuẩn trung tâm trung chuyển khu vực, sẽ giúp Việt Nam không chỉ xuất hàng nhanh hơn, mà còn trở thành điểm trung chuyển cho hàng hóa từ các nước lân cận. Đây là cách nâng năng lực cạnh tranh logistics khu vực của Việt Nam bằng hạ tầng thực, chứ không chỉ bằng chính sách trên giấy.
Cơ hội lớn nhưng không phải không có rủi ro
Dù triển vọng sáng, MOU giữa VinaCapital và A.P. Moller Capital hiện mới là khung hợp tác, chưa có phương án đầu tư cụ thể, quy mô vốn hay lộ trình triển khai. Điều này đồng nghĩa với việc dự án vẫn đối mặt nhiều dấu hỏi: quy hoạch tích hợp với mạng lưới đường bộ, đường sắt; khả năng thu hút hãng hàng không và khách hàng logistics; cũng như rủi ro dư thừa công suất nếu dự báo nhu cầu không chính xác. Tuy nhiên, việc hai bên cam kết tiếp tục trao đổi chuyên môn và kinh nghiệm trong vận hành, công nghệ, quản trị và phát triển bền vững cho thấy họ ý thức khá rõ về các thách thức này.
Điểm tích cực là MOU được ký trong bối cảnh Đan Mạch tăng mạnh đầu tư vào Việt Nam, với số dự án và quy mô đăng ký ngày càng lớn, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường. Nếu Việt Nam biết tận dụng hợp tác Việt Đan Mạch để xây dựng các mô hình đầu tư hạ tầng hàng không minh bạch, hiệu quả, thì Gia Bình và Long Thanh có thể trở thành hình mẫu cho các dự án logistics thế hệ mới. Ngược lại, nếu để các dự án này chậm trễ, thiếu đồng bộ hoặc bị “xé nhỏ”, Việt Nam sẽ bỏ lỡ cơ hội hiếm có để bứt lên thành trung tâm logistics hàng không khu vực. Lựa chọn nằm ở cách chúng ta biến một MOU trên giấy thành hạ tầng vận hành ngoài đời.
