An toàn mạng cần bắt đầu từ kỹ năng ứng phó
An toàn mạng học sinh là khả năng nhận biết nguy cơ trên Internet, bảo vệ thông tin cá nhân và biết tìm người đáng tin cậy để trợ giúp khi gặp tình huống bất thường. Đây không thể chỉ là lời nhắc chung chung: trẻ cần được tập nhận diện cạm bẫy và thực hành cách phản ứng.
Ngày 9/11, Công an xã Núa Ngam phối hợp với Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Núa Ngam, tỉnh Điện Biên, tổ chức tuyên truyền hưởng ứng Chiến dịch “Không một mình” năm 2026 với chủ đề “Kết nối không tổn thương - Cùng nhau an toàn trên mạng Internet”. Chương trình có 1.025 học sinh và 75 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham dự.
Nội dung cảnh báo bao gồm lừa đảo trực tuyến, dụ dỗ, lôi kéo, thao túng tâm lý, bắt cóc trực tuyến và xâm hại trẻ em trên Internet. Những mối đe dọa này cần được nói rõ, bởi một lời mời kết bạn hay yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân đôi khi là điểm khởi đầu của rủi ro. Học sinh được hướng dẫn qua tình huống gần gũi để nhận ra dấu hiệu bất thường và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Điện Biên cảnh báo nguy cơ, Lâm Đồng cho học sinh thực hành
Hai địa phương cùng đặt trọng tâm vào phòng ngừa, nhưng cách tổ chức cho thấy những lớp kỹ năng khác nhau. Tại Điện Biên, buổi tuyên truyền nêu thủ đoạn và hướng dẫn nguyên tắc tự bảo vệ: không tùy tiện kết bạn, chia sẻ hình ảnh nhạy cảm hay đưa thông tin cá nhân cho người lạ. Khi bị đe dọa hoặc dụ dỗ, học sinh được khuyên không tự xoay xở mà báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc công an.
Ngày 14/11, Công an tỉnh Lâm Đồng tổ chức workshop “Cùng em kết nối an toàn” tại xã biên giới Thuận An, mở đầu chuỗi 6 chương trình hưởng ứng Chiến dịch “Không một mình” năm 2026. Có 1.020 học sinh tham gia: 420 em từ Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Thuận An, cùng 600 em từ Phân hiệu Trường THCS Nguyễn Huệ.
Workshop mở rộng phần thực hành: học sinh tập bảo vệ tài khoản và thông tin cá nhân, từ chối hoặc dừng tương tác, chặn và báo cáo tài khoản nguy hiểm, rồi tìm hỗ trợ khi có sự cố. Các tình huống giả định giúp các em thử lựa chọn cách xử lý thay vì chỉ nghe cảnh báo. Sự khác biệt này có ý nghĩa: nhận biết rủi ro là bước đầu, còn biết làm gì tiếp theo mới là kỹ năng an toàn mạng có thể dùng được.
Từ kỹ năng cá nhân đến mạng lưới hỗ trợ
Không gian mạng mở ra cơ hội học tập, kết nối và sáng tạo, nhưng tin giả, lừa đảo, dụ dỗ, thao túng và xâm hại trực tuyến có thể bắt đầu từ đường dẫn lạ hoặc yêu cầu tiết lộ dữ liệu. Đáng lo hơn, một số em chọn im lặng khi gặp chuyện; nếu không được phát hiện, trải nghiệm tiêu cực có thể ảnh hưởng đến tâm lý và việc học. Vì vậy, giáo dục an toàn mạng không nên dừng ở việc dặn trẻ “cẩn thận” mà phải làm cho việc cầu cứu trở nên bình thường.
Chương trình Lâm Đồng đưa vào phong trào “5 phút cùng em”, khuyến khích học sinh mỗi ngày trò chuyện với người thân hoặc thầy cô về những điều đã trải qua trên mạng và ngoài đời. Cách làm này củng cố thông điệp của cả hai địa phương: nhà trường cung cấp kiến thức, công an chia sẻ chuyên môn, còn gia đình cần duy trì đối thoại để trẻ không phải đối mặt một mình. Trách nhiệm bảo vệ trẻ vì thế phải là sự phối hợp, không thể giao riêng cho học sinh.
Sau workshop ở Thuận An, Công an tỉnh Lâm Đồng dự kiến tổ chức thêm 5 chương trình tại các cơ sở giáo dục trong tỉnh. Đây là hướng đi đáng tiếp tục: kết hợp cảnh báo cụ thể với thực hành và đầu mối hỗ trợ, để học sinh không chỉ biết nguy cơ mà còn biết dừng tương tác, báo cho người lớn và tìm trợ giúp kịp thời. Đó mới là nền tảng vững chắc cho việc phòng ngừa lừa đảo trực tuyến và xâm hại trẻ em.
