Khát vọng trung tâm trung chuyển Mê Kông: Tầm nhìn không thể chậm trễ
Chiến lược để Đồng Tháp trở thành trung tâm trung chuyển tiểu vùng Mê Kông là kế hoạch phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, đa phương thức và xuyên biên giới, gắn với hệ thống logistics sông Mê Kông, nhằm kết nối đường bộ, đường thủy và các cảng biển khu vực để giảm chi phí vận tải và tạo động lực tăng trưởng kinh tế vùng. Tâm điểm của bước ngoặt này là kế hoạch 1395/KH-UBND vừa được UBND tỉnh ban hành để triển khai Nghị quyết 20-NQ/TU về phát triển hạ tầng giao thông giai đoạn 2026 - 2030. Việc ra đời kế hoạch không phải là động thái kỹ thuật, mà là tuyên bố chính trị: Đồng Tháp chọn đường đi là logistics và hạ tầng giao thông Đồng Tháp gắn với trục Mê Kông, thay vì tiếp tục hài lòng với vai trò một tỉnh thuần nông. Nếu chậm chân, Đồng Tháp sẽ bỏ lỡ cơ hội định vị mình trong bản đồ logistics sông Mê Kông của khu vực.
Hệ thống hạ tầng giao thông: Những con số cho thấy quyết tâm
Điểm khác biệt của kế hoạch lần này là Đồng Tháp nói bằng những con số cụ thể, không phải khẩu hiệu. Tỉnh đặt mục tiêu đầu tư thêm 124km đường cao tốc, 30km quốc lộ, 200km đường tỉnh và 50km đường đô thị mới trong giai đoạn 2026 - 2030. Cùng lúc, 100% cầu trên các tuyến được nâng cấp đồng bộ tải trọng để khai thác an toàn, thông suốt. Đây là bước đi thẳng vào các "điểm nghẽn" giao thông mà các phân tích trước đó đã nêu ra, thay vì sửa chữa manh mún. Hệ thống đường thủy nội địa Quốc gia được nâng cấp khoảng 20,8km và tỉnh kêu gọi đầu tư 3 dự án cảng biển, cùng các cảng hàng hóa, hành khách lớn trên sông Tiền, sông Hậu, sông Soài Rạp. Nếu các mục tiêu này được hoàn thành, Đồng Tháp sẽ không chỉ sở hữu hạ tầng giao thông Đồng Tháp đầy đủ hơn, mà còn có nền tảng vật chất để bước vào cuộc chơi logistics sông Mê Kông ở tầm tiểu vùng.
Vị trí địa lý và nước đi logistics sông Mê Kông
Đồng Tháp nằm trên trục sông Tiền, sông Hậu – hai nhánh chính của sông Mê Kông – điều mà tỉnh đã bắt đầu xem như lợi thế logistics chứ không chỉ là tài nguyên thủy sản. Với hệ thống sông này, Đồng Tháp có tiềm năng lớn để phát triển giao thông và logistics đường thủy xuyên biên giới, kết nối Campuchia, thậm chí mở rộng chuỗi vận tải tới các tuyến biển quốc tế. Việc kêu gọi đầu tư 3 cảng biển cùng các cảng hàng hóa, hành khách trên sông Tiền, sông Hậu, sông Soài Rạp cho thấy tỉnh chủ động gắn mình vào mạng lưới cảng biển và tuyến vận tải quốc tế. Câu nói có thể trích dẫn là: "Đồng Tháp xác định xây dựng hạ tầng giao thông kết nối hạ tầng logistics xuyên biên giới và đa phương thức để trở thành trung tâm trung chuyển của tiểu vùng Mê Kông". Đây là sự chuyển đổi từ tư duy địa phương sang tư duy tiểu vùng, nơi biên giới không còn là giới hạn, mà là điểm nối trong chuỗi cung ứng.
Huy động cả hệ thống chính trị: Phân vai và trách nhiệm cụ thể
Không có trung tâm trung chuyển Mê Kông nào được xây dựng chỉ bằng quyết định hành chính. Đồng Tháp vì thế chọn cách huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, quán triệt thống nhất về nhận thức và hành động để tạo đồng thuận cao trong phát triển hạ tầng giao thông. Tỉnh không nói chung chung mà phân rõ trách nhiệm: người đứng đầu các cấp ủy, cơ quan, đơn vị, địa phương phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm triển khai trong phạm vi quản lý. Điều này biến Nghị quyết thành "hợp đồng trách nhiệm" giữa cấp ủy, chính quyền và cơ quan chuyên môn, thay vì văn bản treo tường. Đồng Tháp cũng chủ động phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để triển khai các tuyến cao tốc huyết mạch như Cao Lãnh – An Hữu, Mỹ An – Cao Lãnh, Đức Hòa – Mỹ An, mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận, cùng nghiên cứu các tuyến CT.33, CT.66 qua địa bàn. Nếu sự phối hợp này hiệu quả, Đồng Tháp sẽ đứng ở nút giao chiến lược giữa TP.HCM, vùng Tây Nam Bộ và biên giới.
Kết nối vùng và kết luận: Đồng Tháp chọn đi trên "mạch máu" mới
Các bước đi của Đồng Tháp cho thấy tỉnh ý thức rõ rằng trung tâm trung chuyển không chỉ là chuyện trong ranh giới hành chính. Bằng việc ưu tiên các dự án như tuyến ĐT857, 845, đường hai bờ sông Bảo Định, đường dọc sông Tiền (ĐT864), hai tuyến kết nối Đông – Tây từ khu kinh tế biển Gò Công đến cửa khẩu Dinh Bà và từ biển Tân Thành đến cửa khẩu Thường Phước, tỉnh đang đan một mạng lưới kết nối từ biển, thành phố lớn tới cửa khẩu biên giới. Cao tốc Cao Lãnh – An Hữu dự kiến thông xe cuối năm 2026 sẽ là bài kiểm tra thực tế đầu tiên cho năng lực tổ chức, phối hợp và triển khai. Kết luận thẳng thắn: nếu Đồng Tháp giữ được kỷ luật thực hiện kế hoạch, huy động được hệ thống chính trị và duy trì được liên kết với các bộ, ngành, tỉnh sẽ có cơ hội trở thành trung tâm trung chuyển Mê Kông ở tầm tiểu vùng; nếu không, các con số sẽ chỉ nằm trên giấy và cơ hội sẽ thuộc về địa phương khác.
