Chính sách hỗ trợ bữa trưa là gì và vì sao lại quan trọng lúc này?
Chính sách hỗ trợ bữa trưa là gói hỗ trợ tài chính của Nhà nước dành cho học sinh ăn trưa tại trường, nhằm bảo đảm dinh dưỡng tối thiểu, giảm chi phí cho gia đình và tạo điều kiện để các em học hai buổi mỗi ngày trong bối cảnh khoảng cách địa lý, giao thông và kinh tế còn nhiều hạn chế ở vùng khó khăn.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 66/2025/NĐ-CP về chính sách đối với trẻ em nhà trẻ, học sinh, học viên tại vùng dân tộc thiểu số miền núi, vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo và các cơ sở giáo dục có người học thuộc diện hưởng chính sách. Đây không phải chỉnh sửa kỹ thuật, mà là bước điều chỉnh tư duy: từ hỗ trợ nhỏ giọt sang tiếp cận toàn diện nhu cầu học tập, ăn uống, sinh hoạt của học sinh vùng khó khăn. Nói cách khác, bữa trưa được đặt đúng vị trí – như một điều kiện nền tảng để trẻ đến trường đều và học đủ ngày, đủ buổi.
Những ai sẽ được hưởng lợi từ chính sách bữa trưa mới?
Điểm then chốt của đề xuất lần này là mở rộng mạnh mẽ đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ bữa trưa, thay vì chỉ tập trung vào học sinh bán trú ăn, ở tại trường như trước. Chính sách mới nhắm trực diện vào học sinh vùng khó khăn, đặc biệt là học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi – nơi khoảng cách đến trường xa, đường đi hiểm trở và thu nhập gia đình thấp thường khiến bữa trưa trở thành “khoảng trống” trong ngày học.
Dự thảo bổ sung chính sách hỗ trợ bữa trưa cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nhóm thứ nhất là học sinh học tại cơ sở giáo dục thuộc xã khu vực III, thôn đặc biệt khó khăn nhưng chưa được hưởng chính sách học sinh bán trú. Nhóm thứ hai là học sinh thuộc đối tượng chính sách, thường trú tại xã khu vực I, II hoặc thôn thuộc vùng dân tộc thiểu số miền núi, học tại cơ sở giáo dục trên địa bàn và đáp ứng điều kiện dự thảo. Nói thẳng, đây là bước lấp “khoảng trống chính sách” cho những em chỉ ăn trưa, không ở lại trường qua đêm.
Từ hộ nghèo đến hộ cận nghèo: mở rộng lưới an sinh cho nhóm dễ bị tổn thương
Một thay đổi mang tính thông điệp rõ ràng là việc mở rộng chính sách từ con hộ nghèo sang cả học sinh thuộc hộ cận nghèo – nhóm lâu nay thường “lưng chừng” giữa được và không được hỗ trợ. Dự thảo Nghị định bổ sung đối tượng học sinh thuộc hộ cận nghèo hưởng chính sách, thay vì trước đây chỉ áp dụng cho con hộ nghèo. Đây là sự thừa nhận rằng nhiều hộ cận nghèo ở vùng khó khăn không dư dả hơn hộ nghèo là bao, nhất là khi phải gánh chi phí học tập, ăn uống cho con.
Đề xuất này đi kèm một loạt điều chỉnh kỹ thuật để bảo đảm hỗ trợ đúng người, đúng nhu cầu. Dự thảo làm rõ khái niệm trẻ em nhà trẻ bán trú, học sinh bán trú, học viên bán trú và điều kiện hưởng chính sách, trong đó nhấn mạnh tiêu chí không thể tự đi đến nơi học tập và trở về nhà trong ngày. Đồng thời, học sinh thuộc địa bàn tuyển sinh nhưng tự nguyện chọn trường xa hơn sẽ không được xét bán trú, nhằm tránh “chạy chính sách” và giữ nguồn lực cho đúng nhóm dễ bị tổn thương.
Con số hỗ trợ và tác động thực tế đến học sinh vùng khó khăn
Dự thảo không chỉ mở rộng đối tượng mà còn điều chỉnh mức hỗ trợ tài chính. Mức hỗ trợ tiền ăn cho mỗi học sinh, học viên bán trú được đề xuất là 1.170.000 đồng/tháng, tối đa 9 tháng/năm học. Như vậy, một học sinh đủ điều kiện có thể được hỗ trợ tối đa 10,53 triệu đồng mỗi năm học. Đây là khoản tiền có thể quyết định việc một đứa trẻ có được ăn đủ bữa để học hai buổi/ngày hay phải nghỉ học phụ giúp gia đình. "Mức hỗ trợ tiền ăn đối với mỗi học sinh, học viên bán trú được đề xuất là 1.170.000 đồng/tháng, thời gian hỗ trợ tối đa 9 tháng trong một năm học".
Song song, dự thảo đề xuất mức hỗ trợ nhân viên nấu ăn là 160.000 đồng/học sinh/tháng, và với trường chỉ tổ chức bữa trưa (không tổ chức ở tập trung cho bán trú) là 80.000 đồng/học sinh/tháng. Việc phân biệt này giúp phân bổ nguồn lực sát với mô hình tổ chức bữa ăn thực tế, tránh dàn trải. Về tác động, các nguồn hỗ trợ này được kỳ vọng giảm gánh nặng chi phí cho gia đình, giúp học sinh vùng khó khăn duy trì việc học, nhất là khi quãng đường xa, giao thông khó và thu nhập bấp bênh có thể khiến các em bỏ học giữa chừng.
Bước tiến về công bằng giáo dục – nhưng cần giám sát thực thi
Xét về định hướng, chính sách hỗ trợ bữa trưa mới là bước tiến rõ rệt về công bằng giáo dục: bám sát nhu cầu thực tế của học sinh vùng khó khăn, mở rộng đến học sinh vùng dân tộc thiểu số miền núi, hộ cận nghèo và các nhóm dễ bị tổn thương. Việc bổ sung quy định chuyển tiếp khi thay đổi phân định vùng dân tộc thiểu số miền núi để duy trì hỗ trợ đến hết năm học cho học sinh ra khỏi địa bàn do điều chỉnh hành chính cũng cho thấy nỗ lực tránh “đứt gãy” quyền lợi.
Tuy nhiên, mọi chính sách tốt đều có nguy cơ bị làm méo mó nếu thiếu giám sát. Dự thảo hiện vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến, các mức hỗ trợ và điều kiện thụ hưởng chỉ có hiệu lực sau khi văn bản được ban hành. Điều cần làm tiếp theo là: minh bạch tiêu chí xét duyệt, công khai danh sách thụ hưởng tại từng trường, và tăng kiểm tra độc lập ở những nơi xa xôi – nơi tiếng nói của học sinh và phụ huynh yếu nhất. Nếu làm được, chính sách hỗ trợ bữa trưa sẽ không chỉ là khoản trợ cấp, mà là cam kết cụ thể rằng sinh ra ở vùng khó khăn không đồng nghĩa với việc phải học trong đói bụng.
