Kết luận then chốt: Ngăn bạo lực từ gốc bằng phối hợp liên ngành có kỷ luật
Cơ chế phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Công an trong phòng chống bạo lực học đường là một kế hoạch liên ngành có cấu trúc rõ ràng, đặt trọng tâm vào phòng ngừa sớm, chia sẻ thông tin và xử lý nhân văn để xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh, kỷ cương cho sự phát triển toàn diện của học sinh.
Điểm đáng nói không phải ở chỗ hai bộ ký thêm một văn bản, mà ở chỗ Kế hoạch 113/KHPH-BCĐ đã biến khẩu hiệu "an toàn trường học" thành cơ chế phối hợp cụ thể, có phân việc, có thời hạn, có mục tiêu giảm vụ việc bạo lực và xâm hại trẻ em. Nói cách khác, đây là bước chuyển từ phản ứng bị động sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ học sinh. Thay vì chỉ xử lý khi đã có đánh nhau, tự tử, hay clip bạo lực lan truyền, các bên được yêu cầu phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và coi giáo dục, hỗ trợ, phục hồi là giải pháp trung tâm, còn xử phạt là biện pháp cuối cùng nhưng phải nghiêm, có tính giáo dục.
Cơ chế mới: Từ văn bản liên bộ đến điểm liên lạc trực tiếp ở từng trường
Theo Kế hoạch 113, Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Công an thiết lập cơ chế phối hợp chính thức nhằm đảm bảo an toàn trường học, phòng chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em và vi phạm pháp luật trong học sinh. Nhưng điểm có ý nghĩa thực tế nằm ở tầng cơ sở: mỗi nhà trường phải thiết lập cơ chế phối hợp định kỳ với công an địa phương, thông qua giao ban mỗi học kỳ hoặc khi cần thiết để trao đổi tình hình an ninh trật tự, hành vi bất thường của học sinh.
Hiệu trưởng và Trưởng công an cấp xã/phường được yêu cầu có đầu mối liên lạc trực tiếp để báo tin ngay khi xảy ra đánh nhau, tụ tập gây rối hoặc diễn biến khó lường liên quan học sinh, nhằm xử lý nhanh và hiệu quả. Về mặt nguyên tắc, đây là bước tiến lớn của phối hợp giáo dục công an: trách nhiệm không còn "trôi nổi" giữa các bên mà được ràng buộc bằng quy định rõ về nhiệm vụ, thời gian, kết quả kỳ vọng. Nếu triển khai nghiêm, giáo viên sẽ không còn một mình đối diện những vụ việc vượt quá khả năng sư phạm thuần túy.
Phòng ngừa sớm: Khi nhà trường, gia đình và công an cùng nhìn về một phía
Điểm nhấn đáng giá nhất của Kế hoạch 113 là tư duy phòng ngừa sớm: mục tiêu là giảm vụ việc bạo lực học đường, xâm hại trẻ em bằng cách ngăn mâu thuẫn ngay từ khi còn âm ỉ, không để kéo dài rồi bùng nổ thành hành vi vi phạm pháp luật. Để làm được điều này, kế hoạch yêu cầu tăng cường chia sẻ thông tin giữa nhà trường, gia đình, lực lượng công an, ngành y tế, chính quyền và các tổ chức xã hội trong phát hiện, hỗ trợ, can thiệp kịp thời.
Các nội dung phối hợp được chia thành năm nhóm việc: trao đổi thông tin, tuyên truyền pháp luật, phòng ngừa – kiểm tra – giám sát, phối hợp xử lý vi phạm và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh. Quan điểm xuyên suốt là "lấy học sinh làm trung tâm", ưu tiên bảo vệ an toàn, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của các em, đồng thời giữ bí mật thông tin cá nhân của học sinh và gia đình trong toàn bộ quá trình phối hợp. Đây là ranh giới quan trọng để phòng chống bạo lực học đường mà không biến học sinh thành đối tượng bị kỳ thị hay bêu tên trên mạng xã hội.
Không chỉ nắm tay, còn phải "nắm chuột": Xử lý cả bạo lực thực địa lẫn rủi ro trên mạng
Một cơ chế phòng chống bạo lực học đường thời nay sẽ thất bại nếu bỏ qua không gian mạng. Kế hoạch 113 thừa nhận điều này và giao nhiệm vụ cụ thể cho công an địa phương: khi phát hiện các nhóm Facebook, Zalo, Telegram do học sinh lập ra có hành vi xúc phạm, bôi nhọ, kích động bạo lực hoặc cổ vũ đua xe trái phép, công an phải thông báo và phối hợp với nhà trường để ngăn chặn, quản lý, giáo dục.
Song song, hoạt động tuyên truyền được thiết kế lại theo hướng tăng tương tác, phù hợp tâm lý lứa tuổi; nội dung không chỉ là luật giao thông, mà còn có an ninh mạng, phòng chống ma túy, tác hại thuốc lá điện tử, phòng chống xâm hại trẻ em và bạo lực học đường, kỹ năng phòng cháy chữa cháy, thoát hiểm, nhận diện rủi ro và lừa đảo trực tuyến. Cùng với đó, các mô hình tự quản như "Cổng trường an toàn giao thông", "Đội thanh niên xung kích", "Trường học không bạo lực, không tệ nạn" được khuyến khích xây dựng, với sự tham gia của công an, chính quyền, đoàn thể và phụ huynh để phát hiện sớm nguy cơ ngay tại cơ sở.
Từ môi trường an toàn đến phát triển toàn diện: Điều kiện và thách thức
Mục tiêu cuối cùng của cơ chế phối hợp giáo dục – công an không phải là biến trường học thành "pháo đài" an ninh, mà là xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kỷ cương và nhân văn để học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, lối sống, kỹ năng và hành vi. Vì thế, kế hoạch nhấn mạnh giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống cách mạng, đạo đức, văn hóa ứng xử, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn trong trường học như một phần của phòng chống bạo lực học đường.
Theo kế hoạch, đến cuối năm 2026, hai ngành sẽ triển khai nhiều hoạt động trọng tâm, trong đó có các chương trình tuyên truyền trực quan về phòng chống bạo lực học đường, kỹ năng nhận diện rủi ro trên không gian mạng tại một số địa phương thí điểm, và xây dựng các mô hình tự quản ở trường. Điều này mở ra cơ hội để an toàn trường học không còn là khẩu hiệu treo tường mà trở thành thực hành hàng ngày. Tuy nhiên, thành bại sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố: năng lực triển khai ở cơ sở, thái độ hợp tác của phụ huynh và cách lực lượng công an giữ được tính nhân văn khi tham gia bảo vệ học sinh.
