Từ đề xuất 300 robot đến phép thử ban đầu
Robot xây dựng thông minh là thiết bị tự động hỗ trợ các công đoạn thi công tại công trường, từ bơm bê tông đến mài sàn và phun sơn, nhằm tăng năng suất và giảm rủi ro cho người lao động. Tại chương trình CEO 500 trong khuôn khổ AEF 2026 chiều 26/10, Ge Jun, Giám đốc điều hành TOJOY Enterprise Services của Trung Quốc, cho biết doanh nghiệp đề xuất đưa công nghệ này vào Việt Nam. Kế hoạch có hai nấc: thử nghiệm khoảng 30 robot ở giai đoạn đầu, rồi hướng tới khoảng 300 robot trong những năm tiếp theo. Đây là mục tiêu doanh nghiệp nêu ra, chưa phải một đợt triển khai đã hoàn tất. Sự phân biệt ấy quan trọng: 30 robot sẽ là phép kiểm tra khả năng thích nghi và hiệu quả trong điều kiện thi công trong nước, trước khi quy mô được mở rộng.
TOJOY cho biết công nghệ robot xây dựng của họ đã được ứng dụng tại hơn 1.700 dự án trên toàn cầu, nơi thiết bị tự động hóa một số khâu, cải thiện năng suất và an toàn công trường. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế không tự động bảo đảm thành công tại Việt Nam. Giá trị của giai đoạn thử nghiệm robot nằm ở việc chứng minh thiết bị có thể làm việc ổn định trong những công trình, quy trình và điều kiện vận hành cụ thể ở đây.
Thử nghiệm có ý nghĩa gì với công trường?
Tự động hóa xây dựng chỉ có sức thuyết phục khi lợi ích được nhìn thấy ở từng công đoạn, thay vì dừng ở lời hứa về công nghệ. Các ví dụ được nêu từ một dự án tại Quảng Đông cho thấy robot có thể đảm nhiệm những việc lặp lại hoặc nguy hiểm: máy phân phối bê tông bơm chính xác lên các tầng; robot mài sàn cao 1,7 m hoạt động dưới tầng hầm, tăng năng suất gấp ba lần so với làm thủ công và giảm bụi; robot phun sơn tường ngoài đạt hiệu suất tới 300 m² mỗi giờ ở khu vực trên cao.
Những con số này minh họa tiềm năng, không phải cam kết rằng mọi công trường tại Việt Nam sẽ đạt kết quả tương tự. Nếu thử nghiệm cho thấy robot thông minh phối hợp được với công nhân và quy trình hiện hữu, lợi ích có thể vượt khỏi tốc độ thi công: giảm tiếp xúc với bụi, hạn chế công việc trên cao và giúp kỹ sư theo dõi, giao nhiệm vụ từ xa qua hệ thống số. Ngược lại, nếu thiết bị chỉ phù hợp với một số dự án hoặc đòi hỏi thay đổi lớn trong cách tổ chức thi công, kế hoạch mở rộng lên 300 chiếc sẽ cần được cân nhắc lại.
Mở rộng phải đi cùng năng lực trong nước
Ge Jun cho rằng hợp tác kinh tế quốc tế không nên chỉ là đưa vốn và công nghệ vào thị trường mới, mà cần phát triển nhân lực bản địa, doanh nghiệp địa phương và hệ sinh thái công nghiệp. Ông viện dẫn kinh nghiệm từng tham gia các hoạt động đầu tư của Intel tại TP.HCM khoảng 20 năm trước, khi xây dựng nhà máy cần song hành với đào tạo nhân sự và mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ. Đây là điểm đáng chú ý hơn cả quy mô robot: tự động hóa bền vững cần người vận hành, bảo trì và đối tác trong nước đủ năng lực.
Vì vậy, 30 robot ban đầu nên được xem là một bài kiểm tra cả công nghệ lẫn cách chuyển giao. TOJOY cho biết sẽ phối hợp với đối tác trong nước để điều chỉnh thiết bị theo đặc thù và điều kiện thi công tại Việt Nam. Kết quả nên được đánh giá bằng năng suất thực tế, mức độ an toàn, độ tin cậy và khả năng đào tạo đội ngũ địa phương, chứ không chỉ bằng số máy đưa vào công trường.
Kế hoạch 300 robot là tín hiệu cho thấy tự động hóa xây dựng có thể tiến từ trình diễn sang ứng dụng quy mô lớn hơn. Nhưng mở rộng chỉ đáng làm khi thử nghiệm chứng minh được hiệu quả và tạo thêm năng lực tại chỗ. Nếu không, con số 300 sẽ chỉ là mục tiêu trên giấy; nếu có, 30 robot đầu tiên có thể trở thành bước khởi đầu thực chất cho cách tổ chức công trường an toàn và hiệu quả hơn.
