Khi hạ cánh khẩn cấp trở thành “bình thường mới” của Boeing 767
Boeing 767 sự cố là cụm từ đang dần xuất hiện dày đặc, mô tả những tình huống mà máy bay loại này buộc phải hạ cánh khẩn cấp hoặc chuyển hướng vì trục trặc kỹ thuật, qua đó làm dấy lên câu hỏi về an toàn hàng không, khả năng quản lý rủi ro của hãng bay và độ tin cậy lâu dài của nhà sản xuất trong bối cảnh khai thác đường bay xuyên Đại Tây Dương ngày càng dày đặc. Điều đáng lo không phải là một tai nạn đơn lẻ, mà là cảm giác những sự cố nối tiếp nhau đang được coi là chấp nhận được. Trên chuyến bay UA957 từ Geneva đến Newark, chiếc Boeing 767-300ER của United Airlines gặp sự cố động cơ ngay sau khi cất cánh từ sân bay Geneva vào sáng 20/8. Tổ bay nghe thấy tiếng động lớn ở động cơ trái khi máy bay đang leo lên khoảng 23.000 feet và quyết định tắt động cơ, quay về đường băng 22. Máy bay hạ cánh sau khoảng 50 phút, toàn bộ hành khách và phi hành đoàn rời máy bay an toàn, không có thương vong. Máy bay hiện vẫn phải nằm đất chờ kiểm tra, chưa có thời điểm trở lại khai thác.
Sự cố kỹ thuật và hạ cánh khẩn cấp: hệ thống an toàn có chịu nổi áp lực?
Những người ủng hộ Boeing sẽ lập luận rằng 767 được thiết kế để tiếp tục bay an toàn với một động cơ, tiêu chuẩn ETOPS cho phép máy bay hai động cơ thực hiện đường bay dài mà vẫn đảm bảo an toàn. Về mặt lý thuyết, đó là một thành tựu kỹ thuật. Nhưng khi hạ cánh khẩn cấp trở thành thao tác lặp đi lặp lại trong tin tức, hành khách khó tránh khỏi cảm giác bất an. Ngày 24/8, trên đường bay xuyên Đại Tây Dương từ Venice tới Newark, một chiếc Boeing 767-400ER của United Airlines đã phải chuyển hướng xuống London Heathrow sau khi tổ bay phát tín hiệu khẩn cấp. UA169 cất cánh lúc 11h21, bay ở độ cao 30.000 feet trước khi gặp vấn đề ở không phận Anh. Tổ bay phát mã khẩn cấp 7700, hạ độ cao xuống 17.000 feet, xả nhiên liệu để giảm trọng lượng rồi hạ cánh an toàn xuống đường băng 09L khoảng 2 giờ 35 phút sau khi rời Venice. United Airlines chưa công bố nguyên nhân cũng như phương án tiếp tục hành trình cho hành khách bị ảnh hưởng. Câu hỏi đáng nói là: hệ thống phản ứng tốt, nhưng tại sao sự cố lại liên tục xuất hiện?
Rủi ro không chỉ nằm trên bầu trời: bài học từ Skiathos
An toàn hàng không không dừng ở khoang cabin; nó kéo dài tới từng mét đất quanh đường băng. Hai sự cố tại sân bay Skiathos ở Hy Lạp cho thấy rủi ro hàng không không chỉ đến từ máy bay Boeing 767 sự cố, mà còn từ việc coi thường sức mạnh của luồng khí phản lực. Một nữ du khách Italy 52 tuổi bị xuất huyết não và chấn thương đầu nghiêm trọng sau khi đứng quá gần bức tường bao quanh bãi biển Xanemos, điểm ngắm máy bay nổi tiếng sát sân bay Skiathos Alexandros Papadiamantis. Khoảng 13h15, khi một máy bay chuẩn bị cất cánh, luồng khí đã hất bà ngã xuống nền cứng. Chỉ ba ngày sau, một du khách Italy khác khoảng 50 tuổi tiếp tục bị luồng khí cuốn ngã, gãy tay tại cùng khu vực. Dù đã có biển báo nguy hiểm và rào chắn khuyến cáo du khách tránh xa vùng ảnh hưởng của luồng khí phản lực, người xem máy bay vẫn bất chấp để quay video, chụp ảnh. Khi văn hóa “săn cảnh đẹp” thắng thế cảnh báo an toàn, rủi ro trở thành điều tất yếu.
Hệ quả đối với hành khách và hãng bay: sự tin cậy bị bào mòn
Từ khoang hành khách đến khu vực ngắm máy bay, điểm chung của các sự cố gần đây là sự tin cậy đang bị xói mòn. Trên UA957, hành khách nghe tiếng ầm lớn từ bên trái máy bay, có người nói ngửi thấy mùi nhựa cháy và nhìn thấy động cơ trái bị hư hỏng sau khi hạ cánh. Dù đó mới là lời kể, chưa phải kết luận điều tra, cảm giác hoảng sợ là có thật. Trên UA169, hành khách bị gián đoạn hành trình, nhưng vẫn chưa biết cụ thể điều gì đã xảy ra và hãng sẽ xử lý ra sao. Về phía hãng bay, mỗi lần hạ cánh khẩn cấp là một lần lịch khai thác bị đảo lộn, đội bay bị điều chỉnh, chi phí bảo dưỡng và kiểm tra tăng lên. Chiếc 767-300ER N686UA phải nằm đất ở Geneva, xa các cơ sở bảo dưỡng lớn, buộc United Airlines phải điều phụ tùng và kỹ thuật viên đến xử lý, khiến quá trình sửa chữa thêm phức tạp. Khi những gián đoạn như vậy không còn hiếm gặp, chúng không chỉ là bài toán vận hành mà là thách thức truyền thông: làm sao để thuyết phục hành khách rằng "hạ cánh khẩn cấp" vẫn nằm trong vùng an toàn chấp nhận được?
Kết luận: an toàn hàng không là vấn đề niềm tin, không chỉ là con số thống kê
Các sự cố hàng không mới nhất phơi bày rủi ro đa dạng, từ trục trặc kỹ thuật buộc máy bay chuyển hướng đến nguy hiểm đối với người đứng gần đường băng. Về mặt thống kê, hệ thống vẫn hoạt động: máy bay Boeing 767 hạ cánh khẩn cấp nhưng không gây thương vong, phi công làm đúng quy trình, hành khách được sơ tán an toàn. Tuy nhiên, mỗi lần báo chí nhắc đến “hạ cánh khẩn cấp”, một phần niềm tin của công chúng lại mất đi. An toàn hàng không, vì vậy, không thể chỉ dựa vào thiết kế cho phép một động cơ ngừng hoạt động mà máy bay vẫn bay được. Nó cần một chuỗi bảo dưỡng nghiêm ngặt, minh bạch thông tin cho hành khách, quản lý khu vực quanh sân bay và văn hóa tôn trọng cảnh báo an toàn. Nếu ngành hàng không muốn tránh việc cái tên Boeing 767 gắn liền với từ “sự cố”, cả nhà sản xuất lẫn hãng bay phải coi mỗi lần lệch khỏi hoạt động bình thường là tín hiệu phải thay đổi, chứ không phải là “rủi ro chấp nhận được”.
