Đồng Nai tăng tốc mở rộng khu công nghiệp: Lợi thế mới và thách thức mới
Chiến lược mở rộng khu công nghiệp Đồng Nai là quá trình tái cấu trúc không gian sản xuất, đẩy nhanh hạ tầng khu kinh tế và cải cách thủ tục hành chính nhằm thu hút đầu tư FDI chất lượng cao, gắn với mục tiêu hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp nội địa có khả năng làm chủ công nghệ và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đây không chỉ là câu chuyện tăng số lượng khu công nghiệp, mà là bài kiểm tra về năng lực điều hành, chất lượng thể chế và tầm nhìn công nghiệp dài hạn của một trung tâm công nghiệp lớn trong khu vực Đông Nam Bộ.
Sau sáp nhập, Đồng Nai có 89 khu công nghiệp với tổng diện tích 43.386 ha; hiện 44 khu đã được thành lập và hoạt động, 45 khu còn lại nằm trong quy hoạch giai đoạn 2021-2030. Con số này đưa khu công nghiệp Đồng Nai vào nhóm lớn nhất cả nước, nhưng chỉ chạy đua về quy mô sẽ là sai lầm. Theo kế hoạch trong tháng 8/2026, địa phương tập trung tháo gỡ thủ tục cho các dự án đầu tư hạ tầng khu công nghiệp có khả năng sớm tạo quỹ đất sạch, thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Cách Đồng Nai xử lý “nút thắt” thủ tục sẽ quyết định vị thế trong cuộc cạnh tranh FDI Đông Nam Á: nhanh, minh bạch hay lại rơi vào vòng lặp chậm trễ quen thuộc.
Quỹ đất sạch và tái cấu trúc không gian công nghiệp: Lát cắt cạnh tranh FDI
Điểm đáng chú ý trong chiến lược phát triển công nghiệp của Đồng Nai là lập quỹ đất sạch song song với việc dịch chuyển không gian công nghiệp về phía Bắc tỉnh, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch thành phố. Điều này cho thấy một tư duy mới: không chỉ lấp đầy đất công nghiệp hiện hữu, mà còn chủ động chuẩn bị “sản phẩm” sẵn sàng cho các nhà đầu tư thứ cấp và doanh nghiệp công nghệ – những đối tượng không muốn mất thời gian chờ giải phóng mặt bằng hay hoàn tất pháp lý.
Theo kế hoạch, trong tháng 8/2026, Đồng Nai ưu tiên tháo gỡ thủ tục cho các dự án hạ tầng khu công nghiệp Bình Phước, Đồng Nơ, Minh Hưng ở phía Bắc, Long Đức 3, Bàu Cạn - Tân Hiệp, Xuân Quế - Sông Nhạn ở phía Nam, cùng các khu mở rộng Định Quán và Amata. Đây là danh mục cho thấy một chiến lược hai mũi: vừa mở rộng ở các cực công nghiệp truyền thống phía Nam, vừa tạo cực tăng trưởng mới phía Bắc. 13 khu công nghiệp phía Nam sẽ hoàn thành quy hoạch trong quý II/2026, 12 khu phía Bắc dự kiến trình phê duyệt trong quý IV/2026. Câu hỏi là: Đồng Nai có biến “quỹ đất sạch” này thành ưu thế cạnh tranh thực sự, hay để nó trở thành thêm một vòng quay phê duyệt kéo dài?
Thể chế như “hệ điều hành”: Từ thủ tục sang trải nghiệm đầu tư
Đứng trước các siêu dự án hạ tầng như Sân bay Quốc tế Long Thành, thách thức của Đồng Nai không còn là thiếu “phần cứng” mà là thiếu một “hệ điều hành” thể chế đủ nhanh và minh bạch để biến hạ tầng thành lợi thế dài hạn. Hình ảnh so sánh hạ tầng là phần cứng, còn thể chế và dữ liệu là hệ điều hành, chỉ ra một sự thật: khu công nghiệp mới không giải quyết được gì nếu giấy phép, kết nối dữ liệu và dịch vụ công vẫn chậm, rời rạc.
Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, vòng địa phương, đã chọn Đồng Nai làm điểm đối thoại ngày 7/8/2026 – lựa chọn mang tính “stress test” cho tham vọng của địa phương. Ba chuyển dịch được đề xuất: chuyển từ thu hút đầu tư đơn thuần sang tổ chức chuỗi giá trị; từ giải quyết thủ tục sang thiết kế trải nghiệm đầu tư; và từ hỗ trợ đơn lẻ sang xây dựng nền tảng dùng chung cho doanh nghiệp. Đây là lời nhắc: thu hút đầu tư FDI chỉ có ý nghĩa khi nhà đầu tư cảm nhận được sự nhất quán từ khâu khảo sát đến mở rộng, và khi doanh nghiệp Việt tại chỗ được kéo vào chuỗi, chứ không bị đứng ngoài làm dịch vụ phụ.
Từ “sân chơi FDI” đến hệ sinh thái doanh nghiệp Việt làm chủ công nghệ
Lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo hiện là mũi nhọn thu hút đầu tư, chiếm hơn 87% số dự án và gần 76% tổng vốn đầu tư trên địa bàn. Trong khi đó, bất động sản công nghiệp và logistics dù số lượng dự án không nhiều nhưng chiếm hơn 24% tổng vốn FDI, phản ánh xu hướng đổ vốn vào hạ tầng công nghiệp và chuỗi cung ứng. Nếu chỉ dừng ở việc “cho thuê hạ tầng”, Đồng Nai sẽ mãi là sân chơi của doanh nghiệp ngoại. Tham vọng phải khác: biến khu công nghiệp Đồng Nai thành nơi doanh nghiệp Việt học công nghệ, nâng cấp quản trị, rồi bước ra thị trường toàn cầu.
Kế hoạch của các khu công nghiệp, khu kinh tế là ưu tiên dự án quy mô vốn lớn, dùng công nghệ tiên tiến, lao động chất lượng cao, thuộc lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ; hạn chế các dự án công nghệ lạc hậu, dùng nhiều lao động phổ thông hoặc tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Gắn với đó là kỳ vọng: trong 10 năm tới, Đồng Nai sẽ tự hào không chỉ vì số lượng khu công nghiệp mà bởi doanh nghiệp Việt tại đây đã làm chủ công nghệ và vươn ra quốc tế. Đây là mục tiêu đúng, nhưng chỉ đạt được nếu doanh nghiệp nội địa chuyển mình trên bốn trụ cột quản trị, vốn xã hội, tư duy hệ sinh thái và khai thác dữ liệu – như các chuyên gia kinh tế đã cảnh báo.
Chiến lược dài hạn: Cơ chế địa phương phải tạo đà cho tăng trưởng bền vững
Đồng Nai đang ở tâm điểm của một chu kỳ tăng trưởng mới, nhưng cũng chịu tác động của làn sóng sửa đổi các luật lớn về đất đai, nhà ở, đầu tư công, ngân sách vào cuối năm 2026. Đây là “cơn sóng kép”: nếu địa phương không kịp thích ứng, nhà đầu tư sẽ nhìn thấy thêm rủi ro pháp lý; nếu chủ động, Đồng Nai lại có cơ hội định hình một môi trường pháp lý rõ ràng hơn cho khu công nghiệp và hạ tầng khu kinh tế. Cơ chế địa phương phải trở thành bộ giảm xóc, không phải lực cản, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, phân mảnh công nghệ và yêu cầu chuyển đổi xanh – số ngày càng tăng.
Điểm tích cực là cộng đồng doanh nhân trẻ cam kết đồng hành, kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu, xúc tiến thương mại, thúc đẩy liên kết vùng Đông Nam Bộ để hình thành một không gian sản xuất, logistics và đổi mới sáng tạo thống nhất. Nhưng nếu muốn tăng trưởng bền vững, Đồng Nai cần kiên định với ba nguyên tắc: FDI phải kéo doanh nghiệp Việt lên, không đè họ xuống; mở rộng khu công nghiệp phải đi cùng nâng chuẩn môi trường và hạ tầng xã hội; và mọi cải cách phải đo bằng niềm tin lẫn dòng vốn thực tế vào phát triển công nghiệp, chứ không bằng số văn bản đã ban hành. Đây sẽ là ranh giới giữa một trung tâm công nghiệp dẫn dắt khu vực và một địa phương chỉ đóng vai “bãi đáp” cho làn sóng FDI.
