Không gian sách Việt Nam: bước đi chiến lược tại Frankfurt
Hội sách Frankfurt 2026 là kỳ hội chợ xuất bản quốc tế lần thứ 78 diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Messe Frankfurt, nơi Không gian sách Việt Nam chính thức khai mạc với mục tiêu đưa tri thức, văn hóa Việt Nam ra thế giới thông qua hoạt động xuất bản bản quyền, giao lưu chuyên môn và quảng bá di sản Hà Nội, TP.HCM tới cộng đồng xuất bản châu Âu và độc giả quốc tế.
Điểm đáng nói không phải là Việt Nam “có mặt” ở một hội chợ sách lớn, mà là cách chúng ta chọn xuất hiện: có chủ đề, có chiến lược và có tham vọng bản quyền. Lễ khai mạc Không gian sách Việt Nam do Cục Xuất bản và Thư viện chủ trì, phối hợp cùng Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và các nhà xuất bản, đơn vị phát hành, với sự hiện diện của Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Frankfurt Lưu Xuân Đồng và đại diện Tổ chức Hội sách Frankfurt. Việc tham gia từ ngày 07 đến 11/10/2026 không chỉ là một sự kiện, mà là lời tuyên bố rằng sách Việt Nam châu Âu đã bước sang giai đoạn muốn được đối thoại bình đẳng, chứ không còn đứng bên lề.
Hà Nội và Quốc Tử Giám: đưa tinh hoa đạo học vào ngôn ngữ bản quyền
Nếu Frankfurt là thủ phủ xuất bản thế giới, thì Hà Nội đã mang tới đó hình ảnh một kinh đô văn hiến với điểm nhấn là Quốc Tử Giám Hà Nội. Không gian sách Hà Nội tập trung vào hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076–2026), tôn vinh truyền thống hiếu học và Di sản tư liệu Thế giới 82 bia đề danh Tiến sĩ. Đây không chỉ là câu chuyện lịch sử, mà là cách Hà Nội định vị mình như một trung tâm tri thức trong bản đồ văn hóa Việt Nam quốc tế.
Điều đáng giá là Hà Nội không dừng ở việc trưng bày sách, tư liệu, mà biến di sản thành trải nghiệm sống: in rập bản khắc sách học thời xưa tại Quốc Tử Giám, in họa tiết từ 82 bia Tiến sĩ, in tranh Đông Hồ trên giấy dó, thực hành khâu sách thủ công. Những hoạt động này nói với bạn đọc quốc tế rằng văn hóa Việt Nam không phải là một bảo tàng tĩnh, mà là một hệ sinh thái sáng tạo có thể chuyển hóa thành nội dung xuất bản số, phim tài liệu, sản phẩm du lịch. Khi các đoàn khách đến trao đổi về xuất bản, giao dịch bản quyền ngay trong không gian này, di sản được dịch trực tiếp sang ngôn ngữ hợp đồng và dự án.
TP Hồ Chí Minh: bản lĩnh xuất bản và cây cầu ngôn ngữ hướng ra châu Âu
Nếu Hà Nội mang tới Frankfurt chiều sâu lịch sử, thì TP Hồ Chí Minh đem theo nhịp sống hiện đại và bản lĩnh xuất bản. Sự tham gia của thành phố tại Hội sách Frankfurt 2026 khẳng định nỗ lực chủ động hội nhập quốc tế, thúc đẩy văn hóa đọc và phát triển công nghiệp văn hóa trên bản đồ thế giới. Sự kết hợp của các nhà xuất bản lớn như Tổng hợp TP.HCM, Trẻ, Phương Nam Book, Comicola tạo nên một bức tranh đa thể loại: văn học, lịch sử, văn hóa, ẩm thực, du lịch, truyện tranh và sáng tác trẻ.
Điểm nhấn mang tính chiến lược là gần 100 đầu sách tiếng Anh và song ngữ được chọn lọc kỹ, đóng vai trò cầu nối ngôn ngữ để tác phẩm Việt Nam tiếp cận trực tiếp nhà xuất bản, đối tác và độc giả toàn cầu. Đây là quyết định đúng hướng: muốn bước vào thị trường xuất bản bản quyền, không thể chỉ trông chờ vào đối tác dịch, mà phải chủ động chuẩn bị nội dung sẵn sàng giao dịch. Trong bối cảnh cộng đồng hơn 300.000 người Việt tại Đức và các lớp tiếng Việt cho thế hệ thứ hai, thứ ba được mở tại Đại học Frankfurt, sách Việt Nam châu Âu đang có một cộng đồng bản địa để bám rễ, thay vì chỉ “ghé qua” hội chợ.
Từ gian hàng đến chiến lược bản quyền và ngoại giao văn hóa
Điểm đáng chú ý nhất của Hội sách Frankfurt 2026 với Việt Nam là cách chúng ta nhìn sách như một công cụ ngoại giao văn hóa và kinh tế bản quyền. Cục Xuất bản và Thư viện đặt ra ba mục tiêu chiến lược: kết nối trực tiếp nhà xuất bản Việt Nam với đối tác quốc tế để đẩy mạnh mua bán bản quyền hai chiều; tăng cường hiện diện tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương; và học hỏi kinh nghiệm xuất bản số, chuyển thể nội dung đa phương tiện, mô hình quản trị từ bạn bè quốc tế. Đây là lần hiếm hoi ngành xuất bản nói rõ ràng mình muốn gì khi bước ra sân chơi toàn cầu.
Trong các buổi làm việc với Phó Chủ tịch Hội chợ sách Frankfurt Claudia Kaiser, Hà Nội cùng Cục Xuất bản và Thư viện bàn sâu về định hướng hợp tác trong xuất bản và công nghiệp văn hóa. Đoàn TP.HCM lại đi theo hướng ngoại giao văn hóa cộng đồng: đề xuất Lãnh sự quán hỗ trợ đưa sách tiếng Việt vào thư viện cộng đồng, thúc đẩy dịch sách, tổ chức Hội sách Việt Nam tại Frankfurt và xây dựng Không gian Văn hóa Việt tại thành phố này. Những đề xuất đó cho thấy một nhận thức mới: xuất bản bản quyền không chỉ là chuyện hợp đồng, mà gắn với việc nuôi dưỡng cộng đồng độc giả, kiều bào và bạn bè quốc tế trong cùng một hệ sinh thái văn hóa.
Kết luận: Frankfurt không phải đích đến, mà là bàn đạp
Nhìn lại Hội sách Frankfurt 2026, điều quan trọng không nằm ở số lượng gian hàng hay hoạt động trải nghiệm, mà ở việc Việt Nam đã xuất hiện với một câu chuyện rõ ràng: Hà Nội mang tinh hoa Quốc Tử Giám, TP.HCM mang năng lượng đô thị sáng tạo; cả hai cùng đặt sách vào trung tâm chiến lược văn hóa và bản quyền. Sự hiện diện của Việt Nam tại hội chợ – nơi quy tụ hơn 7.000 đơn vị triển lãm từ hơn 100 quốc gia – là bước đi bài bản trong chiến lược đưa tri thức và văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Tuy vậy, Frankfurt không nên được nhìn như một đích đến đã hoàn thành, mà là bàn đạp cho những bước tiếp theo: mở rộng mạng lưới đối tác châu Âu, tăng số lượng tác phẩm Việt được mua bản quyền, đẩy mạnh xuất bản số và nội dung đa phương tiện, đồng thời xây dựng các không gian văn hóa Việt lâu dài tại Đức. Nếu ngành xuất bản tiếp tục giữ được tinh thần chủ động, gắn di sản với sáng tạo và coi kiều bào là cộng đồng độc giả chiến lược, thì mỗi mùa Hội sách Frankfurt sau này sẽ không chỉ là một sự kiện, mà là một chương mới trong hành trình văn hóa Việt Nam quốc tế.
