Gần 100 tựa sách và tham vọng đưa văn hóa Việt Nam ra châu Âu
Hội sách Frankfurt 2026 là sự kiện xuất bản lớn tại Đức, nơi TP.HCM tham gia với gần 100 tựa sách tiếng Anh và song ngữ nhằm giới thiệu văn hóa, lịch sử, con người Việt Nam, mở rộng bản quyền sách Việt và đưa văn hóa Việt Nam quốc tế tiếp cận sâu hơn với độc giả châu Âu.
Điểm đáng nói không chỉ là con số gần 100 tựa sách, mà là cách TP.HCM xem Hội sách Frankfurt 2026 như một “bàn đạp chiến lược” để sách Việt Nam châu Âu không còn là ngoại lệ mà trở thành dòng chảy thường xuyên. Trong bối cảnh Đức là một trung tâm xuất bản hàng đầu châu Âu, việc xuất bản Việt Nam có mặt bằng một gian hàng bài bản cho thấy tư duy chủ động bước ra thị trường quốc tế, thay vì chờ đợi các thương vụ bản quyền đơn lẻ. Đây là bước chuyển từ tâm thế “đi giới thiệu” sang “đi tìm chỗ đứng” cho sách Việt trên bản đồ xuất bản thế giới.
Chiến lược nội dung: từ văn học, lịch sử đến truyện tranh
Việc TP.HCM mang tới Hội sách Frankfurt 2026 một danh mục đa dạng từ văn học, lịch sử, văn hóa, ẩm thực, du lịch đến truyện tranh và sách cho độc giả trẻ cho thấy một lựa chọn chiến lược: không đóng khung văn hóa Việt Nam trong vài biểu tượng quen thuộc, mà mở ra một bức tranh nhiều lớp. Khi gần 100 tựa sách tiếng Anh và song ngữ được tuyển chọn kỹ, mỗi cuốn sách trở thành một “cửa ngõ” khác nhau dẫn độc giả châu Âu vào đời sống Việt Nam đương đại.
Ở góc độ bản quyền sách Việt, danh mục phong phú giúp các nhà xuất bản nước ngoài dễ tìm thấy dòng sách phù hợp với thị trường của họ, từ tác phẩm văn học có chiều sâu đến truyện tranh dễ chuyển thể. Đây là cách tiếp cận thực tế: muốn văn hóa Việt Nam quốc tế hóa, phải nói bằng nhiều “ngôn ngữ thể loại”, chứ không thể chỉ trông chờ vào vài tác phẩm văn học kinh điển. Nếu được tiếp tục đầu tư, cấu trúc danh mục này có thể trở thành “bộ sưu tập chuẩn” cho mọi lần Việt Nam bước ra các hội sách lớn.
Ngoại giao văn hóa qua sách: từ hội sách đến thư viện cộng đồng
Đi cùng gian hàng sách là một chiến lược ngoại giao văn hóa rõ nét. Đoàn công tác TP.HCM do ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, Phó Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, đã làm việc với Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Frankfurt để bàn về quảng bá xuất bản phẩm Việt Nam và các giải pháp ngoại giao văn hóa. Đề xuất đưa sách tiếng Việt vào thư viện cộng đồng và đẩy mạnh biên dịch, dịch thuật cho thấy mục tiêu không chỉ là bán bản quyền, mà là xây dựng một hệ sinh thái tiếp nhận lâu dài cho sách Việt Nam châu Âu.
Với hơn 300.000 người Việt đang sinh sống, học tập và làm việc tại Đức, sách không chỉ là sản phẩm văn hóa để giới thiệu với người bản xứ mà còn là “hạ tầng tinh thần” cho cộng đồng. Các lớp dạy tiếng Việt cho trẻ em người Việt thế hệ thứ hai, thứ ba do Tổng Lãnh sự quán phối hợp với Đại học Goethe Frankfurt tổ chức đã chứng minh điều đó: chương trình vừa giúp các em giữ tiếng mẹ đẻ, vừa quảng bá ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Nếu sách Việt có mặt trong thư viện cộng đồng, chúng sẽ nối dài tác động này một cách tự nhiên.
Không gian văn hóa Việt Nam tại Frankfurt: bước tiếp theo của chiến lược dài hạn
Điểm đáng chú ý trong chuyến công tác là các đề xuất mang tính dài hạn: tổ chức một Hội sách Việt Nam tại Frankfurt trong tương lai, kết hợp giao lưu văn hóa, biểu diễn nghệ thuật và quảng bá công nghiệp văn hóa; đồng thời xây dựng một Không gian văn hóa Việt Nam tại Frankfurt. Nếu được triển khai, đây sẽ là bước nâng cấp quan trọng: từ việc tham gia Hội sách Frankfurt 2026 như khách mời, TP.HCM và xuất bản Việt Nam có thể trở thành “chủ nhà” của những hoạt động văn hóa thường niên hướng đến công chúng Đức.
Không gian văn hóa Việt Nam được kỳ vọng là nơi sinh hoạt văn hóa của cộng đồng người Việt, đồng thời là điểm giao lưu giữa văn hóa Việt Nam với công chúng sở tại. Về bản chất, đây là một “trạm trung chuyển” cho văn hóa Việt Nam quốc tế: sách, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực có thể cùng xuất hiện, hỗ trợ lẫn nhau. Khi đó, bản quyền sách Việt không còn là câu chuyện của vài cuộc đàm phán bên lề hội sách, mà được nuôi dưỡng bởi một dòng chảy giao lưu liên tục, có địa chỉ, có cộng đồng và có ký ức chung.
Kết luận: Từ gian hàng TP.HCM đến chiến lược xuất bản Việt Nam
Nhìn từ Hội sách Frankfurt 2026, có thể thấy TP.HCM đang thử nghiệm một mô hình khá toàn diện để đưa sách Việt Nam châu Âu: danh mục gần 100 tựa sách tiếng Anh và song ngữ; sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà xuất bản và cơ quan ngoại giao; cùng tầm nhìn về hội sách riêng và không gian văn hóa lâu dài. Đây không phải bước đi hoàn hảo, nhưng là bước đi cần thiết nếu xuất bản Việt Nam muốn thoát khỏi vai trò “khách mời hiếm hoi” trên thị trường quốc tế.
Câu hỏi còn lại không phải là “có nên đi tiếp hay không”, mà là “làm sao để đi nhanh hơn và chuyên nghiệp hơn”. Muốn vậy, TP.HCM cần biến những đề xuất tại Frankfurt thành kế hoạch cụ thể: đầu tư dịch thuật, đào tạo nhân lực làm bản quyền, xây dựng thương hiệu cho từng dòng sách, và duy trì hiện diện ổn định tại các trung tâm xuất bản lớn. Khi đó, văn hóa Việt Nam quốc tế sẽ không chỉ xuất hiện trong vài ngày hội sách, mà có mặt thường xuyên trong đời sống đọc của độc giả châu Âu.
