Ảnh gửi qua Zalo, Messenger: tiện lợi nhưng đầy rủi ro
Ảnh gửi qua Zalo, Messenger và cả SMS là các tệp chứa hình ảnh giấy tờ, thông tin cá nhân hoặc khoảnh khắc riêng tư được truyền giữa người dùng, và nếu không kiểm soát nội dung lẫn người nhận, chúng có thể trở thành nguồn dữ liệu để kẻ xấu ăn cắp danh tính, lừa đảo hoặc phát tán trái phép, đe dọa trực tiếp quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu cá nhân. Gửi ảnh qua Zalo, Messenger đã trở thành thao tác quen thuộc của rất nhiều người dùng Việt, từ chia sẻ khoảnh khắc đời sống đến công việc hằng ngày. Nhưng sự quen tay khiến nhiều người quên mất rằng một khi bức ảnh đã rời khỏi điện thoại, bạn gần như mất quyền kiểm soát: người nhận có thể lưu, chụp lại hoặc chuyển tiếp cho người khác mà bạn không hề hay biết. Nếu bạn coi ảnh chỉ là cách "gửi cho nhanh" mà không nghĩ đến hậu quả, bạn đang đánh đổi an toàn cá nhân lấy vài giây tiện lợi – và đó là cái giá quá đắt.
Những loại ảnh tuyệt đối không nên chia sẻ
Điểm mấu chốt của bảo vệ tài khoản Zalo và chia sẻ ảnh Messenger an toàn không nằm ở việc dùng ứng dụng nào, mà ở việc bạn gửi loại nội dung gì. Cơ quan công an đã cảnh báo rõ: chỉ một bức ảnh căn cước công dân, giấy phép lái xe hoặc giấy tờ chứa thông tin cá nhân cũng đủ để kẻ gian đối chiếu với dữ liệu trên các nền tảng trực tuyến, xây dựng kịch bản lừa đảo và dùng vào mục đích trái pháp luật. Những ảnh nguy hiểm nhất gồm: ảnh căn cước công dân, hộ chiếu, giấy phép lái xe; ảnh thẻ ngân hàng, mã QR chuyển khoản, số tài khoản; ảnh giấy tờ công việc có thông tin nội bộ; và mọi hình ảnh hiển thị địa chỉ nhà, số điện thoại, email cá nhân. Đáng lo hơn, thời gian gần đây tràn lan các bài đăng kiểu "nhặt được căn cước công dân", "nhặt được thẻ ngân hàng" kèm ảnh rõ nét trên các hội nhóm, tưởng giúp người khác mà lại vô tình dâng dữ liệu cho tội phạm công nghệ cao.
Lừa đảo qua tin nhắn: một bức ảnh đủ mở toang cánh cửa
Nếu bạn nghĩ kẻ lừa đảo chỉ cần số điện thoại, bạn đã đánh giá thấp chúng. Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao hoạt động ngày càng tinh vi, mỗi tấm ảnh giấy tờ tùy thân trở thành miếng ghép để chúng hoàn thiện hồ sơ giả. Từ đó, chúng dễ dàng giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, công ty tài chính để gọi điện, nhắn tin, gửi email, tạo ra các kịch bản lừa đảo qua tin nhắn cực kỳ thuyết phục. Một ảnh căn cước công dân chụp rõ số, kết hợp với ảnh thẻ ngân hàng và vài dòng trò chuyện của bạn, có thể đủ để mở tài khoản vay, đăng ký dịch vụ tài chính, hoặc chiếm đoạt thêm dữ liệu qua các biểu mẫu trực tuyến. Đáng nói là phần lớn nạn nhân đã tự trao những mảnh ghép đó cho kẻ xấu khi thoải mái gửi giấy tờ qua Zalo, Messenger mà không hề xác minh danh tính và mục đích của người nhận.
Nguyên tắc vàng khi gửi ảnh: kiểm tra, cắt che và hạn chế
Muốn bảo mật dữ liệu cá nhân, bạn phải thay đổi thói quen trước khi bấm nút gửi. Trước tiên, luôn kiểm tra kỹ tên tài khoản, ảnh đại diện và nội dung cuộc trò chuyện trước khi gửi, nhất là với ảnh riêng tư hoặc chứa thông tin quan trọng. Những người tham gia nhiều nhóm, nhiều cuộc chat cùng lúc càng dễ gửi nhầm, nên tuyệt đối tránh gửi ảnh chỉ dành cho một người vào nhóm đông thành viên. Thứ hai, soi kỹ khung hình: có lộ địa chỉ nhà, số điện thoại, số tài khoản, mã QR, nội dung công việc không liên quan hay không; nếu không cần toàn bộ thông tin, hãy cắt ảnh hoặc che bớt phần không cần thiết trước khi gửi. Thứ ba, đừng ỷ lại vào tính năng thu hồi ảnh: người nhận vẫn có thể đã mở, chụp màn hình, tải xuống hoặc chuyển tiếp trước khi bạn kịp thu hồi, nên tính năng này không thay thế được việc cẩn trọng ngay từ đầu.
Hành động ngay: bảo vệ tài khoản và tuân thủ luật mới
Sự thay đổi sắp tới không chỉ là lời khuyên mà còn là nghĩa vụ pháp lý. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định dữ liệu cá nhân của công dân phải được tôn trọng và bảo vệ; mọi hoạt động thu thập, sử dụng, công khai hoặc chia sẻ dữ liệu cá nhân đều phải có căn cứ pháp luật và đúng mục đích. Cùng với đó, Nghị định 356/2025/NĐ-CP yêu cầu tổ chức, cá nhân khi xử lý dữ liệu cá nhân phải áp dụng biện pháp bảo đảm an toàn thông tin, tránh để dữ liệu bị lộ lọt hoặc bị sử dụng trái phép. Về thực tế, hãy: đặt mật khẩu mạnh, bật xác thực hai lớp, kiểm tra định kỳ thiết bị đang đăng nhập tài khoản Zalo, Facebook; không tùy tiện gửi hình ảnh giấy tờ cá nhân qua các nền tảng khi chưa xác minh rõ danh tính người nhận và mục đích sử dụng; và nếu nhặt được giấy tờ của người khác, hãy bàn giao ngay cho công an phường, xã hoặc lực lượng bảo vệ an ninh trật tự gần nhất, thay vì chụp đăng lên mạng.
