Đường Đông-Tây Hải Phòng: Trục giao thông chiến lược hay bước ngoặt phát triển?
Dự án đường Đông-Tây Hải Phòng là tuyến giao thông cấp đặc biệt dài khoảng 23,59 km, mặt cắt ngang 68 m với 6 làn xe tốc độ cao và 4 làn đường song hành, được đầu tư hơn 22.669 tỷ đồng nhằm kết nối trực tiếp hai trung tâm đô thị phía Đông và phía Tây, giảm tải cho Quốc lộ 5 và mở ra không gian phát triển kinh tế - xã hội, logistics và đô thị mới cho thành phố. Điểm đáng chú ý là dự án 22.600 tỷ đồng không chỉ là một tuyến đường, mà là tuyên bố tham vọng của Hải Phòng trở thành trung tâm logistics và công nghiệp của vùng duyên hải Bắc Bộ. Việc HĐND thành phố thông qua chủ trương đầu tư tại Kỳ họp thứ 5 ngày 25/9 cho thấy quyết tâm chính trị đã rõ ràng. Câu hỏi không còn là “có nên làm hay không”, mà là “làm thế nào để tuyến đường này thực sự trở thành trục giá trị, chứ không chỉ là trục giao thông?”.
Kết nối đô thị – công nghiệp: Đường Đông-Tây tái thiết bản đồ hạ tầng giao thông Hải Phòng
Về mặt kỹ thuật, tuyến đường Đông-Tây có vận tốc thiết kế 100 km/h cho 6 làn xe chính và 60 km/h cho 4 làn đường song hành, với lộ giới quản lý quy hoạch lên tới 110 m và nhu cầu sử dụng đất khoảng 284,77 ha. Đây là quy mô hiếm thấy trong hệ thống hạ tầng giao thông Hải Phòng hiện nay. Theo định hướng, tuyến đường sẽ kết nối thuận lợi khu đô thị phía Tây với khu đô thị phía Đông, đồng bộ với hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và mạng lưới đường bộ hiện có. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng giảm áp lực giao thông trên Quốc lộ 5, xử lý các điểm nghẽn tại nút giao Bùi Viện – cầu Lãm Khê và đường Trường Chinh, qua đó nâng cấp chất lượng di chuyển hàng hóa và người dân trong toàn vùng. Nói cách khác, đây là dự án có thể "cài đặt lại" cấu trúc kết nối vùng Hải Phòng trong cả nội vùng và liên vùng.
Không gian phát triển mới và tham vọng trung tâm logistics khu vực
Giá trị lớn nhất của tuyến đường Đông-Tây không nằm ở chiều dài 23,59 km, mà ở không gian phát triển hai bên hành lang tuyến đường. Dự án được thiết kế để mở rộng không gian đô thị, khai thác hiệu quả quỹ đất mới, tạo trục cảnh quan và kiến trúc điểm nhấn cho thành phố sau hợp nhất. Khi hành lang giao thông được quy hoạch bài bản, Hải Phòng có cơ hội hình thành các khu logistics, khu công nghiệp sạch và các trung tâm dịch vụ hỗ trợ cảng. Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án, khi hoàn thành, tuyến đường sẽ kết nối đồng bộ hệ thống cảng biển và khu công nghiệp, tạo đòn bẩy thu hút đầu tư sản xuất, thương mại, logistics. Đây là nền tảng để Hải Phòng tiến gần hơn tới vai trò "hub" logistics khu vực, chứ không chỉ dừng ở vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu của một địa phương. Vấn đề đặt ra là thành phố có đủ tầm nhìn quy hoạch để biến trục đường này thành trục giá trị gia tăng, thay vì để hai bên tuyến đường phát triển tự phát.
Nguồn lực 22.600 tỷ đồng và bài toán nhân lực kỹ thuật cao
Với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 22.669 tỷ đồng, dự án đường Đông-Tây Hải Phòng được triển khai theo mô hình PPP với khoảng 33% vốn ngân sách thành phố và 67% vốn từ nhà đầu tư. Đây là phép thử về khả năng huy động xã hội hóa nguồn lực cho hạ tầng giao thông chiến lược. Thời gian thực hiện trong giai đoạn 2026–2030, trong đó các đơn vị liên quan đặt mục tiêu khởi công ngay tháng 12/2026 sau khi hoàn thiện hồ sơ trình HĐND. Đi kèm với hạ tầng là chính sách nguồn nhân lực. Thành phố đã xây dựng Quy định hỗ trợ đào tạo 14 ngành nghề trọng điểm giai đoạn 2026–2030, tập trung vào cơ điện tử, tự động hóa, logistics, công nghệ thông tin, thương mại điện tử… nhằm phục vụ "không gian phát triển mới" do các dự án như tuyến Đông-Tây tạo ra. Nếu đào tạo không theo kịp tiến độ hạ tầng, Hải Phòng sẽ đối mặt nguy cơ thiếu nhân lực kỹ thuật cao để vận hành chuỗi logistics và công nghiệp gắn với tuyến đường.
Từ nghị quyết đến thực tế: Những điều Hải Phòng phải làm để không lỡ cơ hội
Kỳ vọng dành cho đường Đông-Tây Hải Phòng là rất lớn: hình thành trục giao thông chiến lược, giảm tải mạng lưới đường hiện hữu, kết nối vùng Hải Phòng với các địa phương lân cận và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội. Nhưng để kỳ vọng đó thành hiện thực, thành phố phải giải quyết dứt điểm ba bài toán: giải phóng mặt bằng, quy hoạch hai bên tuyến, và đồng bộ chính sách an sinh, đào tạo nhân lực. Thực tế tại dự án đường nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 cho thấy, khi công tác dân vận tốt, phường Kiến An đã bàn giao 91,8% diện tích cần thu hồi, tương đương 15,79 ha. Đây là kinh nghiệm quan trọng cho dự án đường Đông-Tây với quy mô sử dụng đất lớn hơn nhiều. Nếu Hải Phòng kết hợp được sự đồng thuận của người dân, quyết tâm của chính quyền và tầm nhìn quy hoạch gắn kết đường Đông-Tây với mục tiêu trung tâm logistics, dự án 22.600 tỷ đồng sẽ không chỉ là công trình biểu tượng mà còn là "đường cao tốc" đưa thành phố bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới.
