APEC biến áp lực thành cú huých cho hạ tầng Phú Quốc
Hạ tầng Phú Quốc APEC là tổng thể 21 dự án trọng điểm, trong đó 16 dự án phải giải phóng mặt bằng, tập trung vào lưới điện, giao thông, cấp thoát nước và ngầm hóa hạ tầng đô thị nhằm bảo đảm Phú Quốc đủ điều kiện tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC, đồng thời tạo bước nhảy về chất cho phát triển đô thị, du lịch và đời sống dân cư. Đây không chỉ là cuộc chạy đua với mốc thời gian 2027, mà còn là phép thử về cách một địa phương dám tận dụng một sự kiện đối ngoại để tái cấu trúc hạ tầng. Khi 3 công trình điện trọng điểm và hai dự án ngầm hóa ở An Thới, Dương Đông đồng loạt về đích, Phú Quốc sẽ không còn là một “đảo ngọc” chỉ đẹp ở bãi biển, mà còn là một đô thị biển có nền kỹ thuật tương xứng tham vọng đặc khu.
16 dự án, hơn 3.900 hộ dân: cái giá của một bước nhảy hạ tầng
Trong 21 dự án phục vụ Hội nghị APEC 2027 tại Phú Quốc, có 16 dự án phải giải phóng mặt bằng, với tổng diện tích khoảng 1.050,5ha, diện tích phải thu hồi khoảng 912,2ha, ảnh hưởng khoảng 3.972 hộ dân; trong đó khoảng 2.906 hộ đủ điều kiện tái định cư. Con số này cho thấy cái giá xã hội không nhỏ để đổi lấy một đô thị mới. Tuy vậy, thực tế cho thấy xu hướng đồng thuận đang thắng thế. Trường hợp ông Trương Thế Hải ở khu phố 7 An Thới – một trong 18 hộ đồng thuận 100% giao đất cho dự án Nhà máy xử lý nước thải tập trung An Thới – là minh chứng: khi thông tin, hồ sơ được giải thích minh bạch, người dân chấp nhận hi sinh ngắn hạn để đổi lấy hạ tầng dài hạn. Chính quyền đặc khu lập hàng loạt ban chỉ đạo, tổ tuyên truyền, tập trung gỡ vướng cưỡng chế, xác định nguồn gốc đất, bố trí kinh phí bồi thường… cho thấy cách tiếp cận chủ động thay vì đổ lỗi cho “vướng mắc khách quan”.
Lưới điện Phú Quốc: từ điểm yếu N-1 tới mạng 110kV liên kết
Hiện tại, lưới điện Phú Quốc phụ thuộc vào hai nguồn 110kV: TBA 110kV Phú Quốc qua tuyến cáp ngầm Hà Tiên - Phú Quốc và TBA 110kV Nam Phú Quốc qua đường dây 220kV Kiên Bình - Phú Quốc, nhưng hai nguồn này chưa được liên kết, gây rủi ro mất điện cục bộ khi một nguồn gặp sự cố. Việc chạy nước rút hoàn thành 3 công trình điện trọng điểm – Trạm biến áp 220kV Phú Quốc, đường dây 110kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc và Phú Quốc - Nam Phú Quốc – vì thế không chỉ là đáp ứng APEC, mà là sửa một điểm yếu chiến lược. Dự án đường dây 110kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc dài 20,7km, 2 mạch, 75 vị trí trụ, tổng mức đầu tư 352,97 tỷ đồng, dự kiến đóng điện tháng 8/2026. Tuyến Phú Quốc - Nam Phú Quốc dài 19,93km (17,31km trên không, 2,62km cáp ngầm qua sân bay), 79 vị trí trụ, được thiết kế kết hợp cấp điện áp 220kV và 110kV, với đoạn 17,4km bố trí 4 mạch. Khi 3 dự án này hoàn thành, hệ thống điện Phú Quốc sẽ tăng khả năng cung cấp điện, dự phòng theo tiêu chí N-1 và tạo dư địa cho sản xuất, dịch vụ, du lịch, đời sống dân cư.
Ngầm hóa hạ tầng đô thị: chấp nhận bất tiện để đổi lấy bộ mặt mới
Hai dự án ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật tại An Thới và Dương Đông là bước đi mang tính biểu tượng: Phú Quốc không chỉ “kéo điện mạnh hơn”, mà còn muốn “giấu dây xuống đất” để đô thị sạch hơn, an toàn hơn. Tại An Thới, dự án có tổng mức đầu tư 420 tỷ đồng, gói thầu xây lắp hơn 283 tỷ đồng, dài 3,5km với 5 tuyến đường, do Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Số 1 Mê Kông thi công; tiến độ hiện đạt hơn 70%. Dự án Dương Đông dài 8.119m trên các trục 30 Tháng 4, Hùng Vương, Nguyễn Trung Trực, tổng mức đầu tư 550 tỷ đồng, gói thầu xây lắp hơn 496 tỷ đồng, do liên danh Trường Phát – Thiên Thanh thi công, đã đạt 87,41% tiến độ. Người dân thừa nhận thi công gây ảnh hưởng đi lại, kinh doanh, nhưng “trước mắt có bất tiện, về lâu dài hạ tầng được ngầm hóa đồng bộ thì Phú Quốc sẽ khang trang, an toàn hơn nhiều”. Với sự chỉ đạo thường xuyên của UBND tỉnh, Sở Xây dựng bám hiện trường, phối hợp di dời điện, nước, viễn thông, các dự án ngầm hóa này được kỳ vọng về đích đúng hẹn, góp phần tạo diện mạo đô thị mới trước APEC.
Drone rải dây điện: công nghệ mở đường trên không cho APEC
Điểm đáng chú ý trong các công trình điện 110kV là việc dùng drone rải dây điện – một lựa chọn cho thấy Phú Quốc sẵn sàng dùng công nghệ để rút ngắn khoảng cách với các hệ thống hạ tầng hiện đại. Trên tuyến 110kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc và Phú Quốc - Nam Phú Quốc, những chiếc drone chuyên dụng mang sợi dây mồi nhẹ bay dọc tuyến, vượt rừng rậm, đưa dây qua các cột nhanh chóng, thay thế nhiều công việc thủ công nặng nhọc. Nhờ drone, thời gian rải dây mồi qua mỗi vị trí cột chỉ còn khoảng 10–20 phút, đồng thời giảm sức người và rủi ro ở địa hình đồi núi, rừng rậm, sông suối. Sau khi dây mồi được định vị, nó sẽ kéo các loại dây chịu lực lớn, từng bước hình thành mạng lưới truyền tải 110kV mới. Nhìn rộng hơn, việc thí điểm công nghệ này trong hạ tầng Phú Quốc APEC là lời khẳng định: Việt Nam hoàn toàn có thể xây lưới điện hiện đại, an toàn, không nhất thiết phải chấp nhận mô hình thi công chậm và nguy hiểm như trước.
Kết luận: APEC chỉ là cột mốc, hạ tầng mới là di sản
Ba công trình điện trọng điểm, hai dự án ngầm hóa và 16 dự án hạ tầng đang giải phóng mặt bằng, thi công cấp tập không chỉ để “qua được APEC”. Chúng là di sản hạ tầng mà Phú Quốc để lại cho chính mình: lưới điện Phú Quốc mạnh hơn, linh hoạt hơn, không gian đô thị ít dây dợ, ít ngập hơn, hệ thống nước thải, giao thông, tái định cư đồng bộ hơn. Mục tiêu của ngành điện là đóng điện cả 3 công trình trước ngày 19/8, sau đó cân chỉnh, hiệu chuẩn để bảo đảm an toàn cấp điện, sẵn sàng phục vụ APEC. Các địa phương thì tiếp tục vận động, hoàn thiện hồ sơ, bàn giao mặt bằng cho các dự án còn vướng. Sự kiện APEC sẽ đến rồi đi, nhưng nếu Phú Quốc giữ được tinh thần “chạy đua nhưng không chạy ẩu” – gắn tiến độ với an toàn, minh bạch, đồng thuận – thì đảo ngọc có cơ hội trở thành hình mẫu về cách dùng một sự kiện quốc tế để nâng cấp hạ tầng cho người dân, chứ không chỉ để làm đẹp trong vài ngày hội nghị.
