Tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc 18km: xương sống mới của hạ tầng APEC
Tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc là hệ thống đường sắt nhẹ dài gần 18km, gồm 6 ga, được thiết kế để kết nối trực tiếp Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, đồng thời gắn với hệ sinh thái du lịch Nam đảo An Thới, tạo nên trục giao thông công cộng thông minh, xanh và bền vững cho đặc khu du lịch biển đảo này. Điểm đáng nói là tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc không phải một công trình đơn lẻ mà là hạt nhân của chiến lược nâng cấp hạ tầng toàn diện, nhằm chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 và tầm nhìn dài hạn đến 2050. Trong bức tranh APEC 2027 hạ tầng, tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc được ưu tiên hoàn thành trong quý II/2027, với công suất vận chuyển dự kiến hơn 4.500 hành khách/giờ, hứa hẹn giảm áp lực giao thông đường bộ và nâng tầm trải nghiệm du lịch đại chúng.
Tiến độ thi công: tăng ca, thi công xuyên đêm để kịp quý II/2027
Thực tế trên công trường cho thấy tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc đang ở chế độ “chạy nước rút”. Những ngày nắng nóng gay gắt, hàng ngàn công nhân chia nhau làm theo nhiều ca để đẩy nhanh tiến độ của dự án giao thông Phú Quốc quy mô đường sắt nhẹ này. Bệ trụ của tuyến đạt khoảng 63%, thân trụ khoảng 56%, trong khi phần nền đường đã hoàn thành khối lượng đào nền, đào khuôn và đắp cát đến 97%, đắp đất khoảng 79% – những con số cho thấy áp lực tiến độ đang được biến thành kết quả cụ thể. Ở các hạng mục cầu km14 và hầm km17, lực lượng thi công tổ chức “3 ca, 4 kíp”, làm việc 24/24 giờ dưới ánh đèn cao áp ban đêm; riêng hạng mục cầu đã đạt 27%, vượt kế hoạch, dự kiến bàn giao sớm hơn tiến độ đề ra. Việc dự kiến lắp đặt đoạn đường ray đầu tiên vào cuối tháng 8/2026, đặt mục tiêu hoàn thành toàn tuyến trong quý II/2027, cho thấy đây là công trình được ưu tiên tuyệt đối trong tổng thể APEC 2027 hạ tầng.
Bài toán kỹ thuật: thi công đường sắt nhẹ trên đảo giữa mưa gió và logistics
Về kỹ thuật, đường sắt nhẹ Phú Quốc đang phải đối mặt với những thách thức không hề nhỏ: điều kiện thời tiết đảo với mưa nhiều, gió mạnh, địa hình phức tạp và bài toán logistics khi mọi vật liệu phải đưa từ đất liền ra. Kỹ sư hiện trường thừa nhận thời gian qua do mưa nhiều, đơn vị phải tăng ca, tăng kíp, giữ những phần việc có thể thi công dưới mưa và đồng thời siết chặt an toàn lao động, ứng dụng máy móc hiện đại để không đánh đổi tiến độ bằng chất lượng. Ở chiều cạnh khác, ngành hàng không trên đảo cũng đang chạy song song một cuộc đua hạ tầng. Đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300m tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đã hoàn thành sau 8 tháng, thực hiện thành công chuyến bay hiệu chuẩn đầu tiên. Theo quy hoạch, sau khi đưa đường băng số 2 vào khai thác, đường băng số 1 sẽ được nâng cấp lên 3.500m, với hệ thống thiết bị đồng bộ, hướng tới năng lực phục vụ khoảng 24 triệu lượt hành khách mỗi năm vào năm 2050. Sự đồng bộ giữa sân bay và tuyến tàu điện đô thị là điều kiện tiên quyết để hệ thống giao thông công cộng mới phát huy hiệu quả.
Liên kết các dự án giao thông Phú Quốc: tàu điện, đường ĐT.975 và trung tâm APEC
Nếu chỉ nhìn riêng tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc, sẽ khó thấy hết vai trò của nó trong mạng lưới APEC 2027 hạ tầng. Tuyến này được thiết kế đi song song với tuyến đường tỉnh ĐT.975 dài 17,7km, lộ giới 62m, quy mô 10 làn xe, dành riêng quỹ đất cho tàu điện chạy dọc, kết nối từ sân bay đến Trung tâm Hội nghị APEC. Trên tuyến ĐT.975, phần kết cấu bê tông cốt thép đạt khoảng 35%, hệ thống hào kỹ thuật và cống tròn thoát nước khoảng 60%, nền đường khoảng 40%, với giá trị giải ngân ghi nhận ở mức 778 tỉ đồng tương đương 40% kế hoạch. Song song, tổ hợp Trung tâm Hội nghị và Nhà hát APEC cũng chuyển sang giai đoạn hoàn thiện, cho thấy chiến lược nâng cấp hạ tầng không chỉ tập trung vào giao thông mà còn các không gian sự kiện, văn hóa, dịch vụ đi kèm. Khi tuyến tàu điện đô thị, đường ĐT.975 và trung tâm hội nghị cùng hoàn thành, Phú Quốc có cơ sở để hình thành trục đô thị du lịch hỗn hợp, thương mại, dịch vụ và vui chơi giải trí, tiến gần hơn mục tiêu trở thành đô thị biển đảo hiện đại tầm khu vực.
Lợi ích lâu dài và những rủi ro nếu chậm tiến độ
Tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc không chỉ là phương tiện đưa hàng nghìn đại biểu APEC từ sân bay tới trung tâm hội nghị; nó là phép thử về năng lực triển khai hạ tầng công cộng thông minh tại một đảo du lịch đang tăng trưởng nhanh. Khi vận hành với công suất dự kiến hơn 4.500 khách/giờ, hệ thống này sẽ giảm phụ thuộc vào xe cá nhân, hạn chế tắc nghẽn, đồng thời tạo trải nghiệm di chuyển gắn với kiến trúc kể câu chuyện văn hóa Việt Nam ở mỗi nhà ga. Tuy vậy, áp lực hoàn thành trước quý II/2027 là con dao hai lưỡi. Nếu tiến độ bị chậm, Phú Quốc sẽ phải gánh rủi ro quá tải hạ tầng tạm thời trong Tuần lễ Cấp cao APEC, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của khách quốc tế và hình ảnh điểm đến. Ngược lại, nếu giữ vững được kỷ luật thi công xuyên đêm nhưng không làm ngơ chuẩn kỹ thuật, Phú Quốc có thể biến cuộc chạy đua tiến độ này thành cú nhảy vọt hạ tầng, đặt nền cho một mô hình giao thông công cộng đảo du lịch mà các địa phương khác phải học hỏi.”
