Chăm sóc người cao tuổi ban ngày: định nghĩa và thông điệp từ Tây Hồ
Chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng là mô hình trung tâm chăm sóc sức khỏe tổ chức cho người cao tuổi đến trong giờ ban ngày để được theo dõi sức khỏe, tập luyện, giao lưu và tham gia hoạt động tinh thần, sau đó trở về nhà vào buổi chiều tối, giúp họ duy trì môi trường sống quen thuộc, giảm cô đơn và chia sẻ gánh nặng chăm sóc với gia đình. Trong bối cảnh nhịp sống đô thị khiến nhiều người cao tuổi phải ở nhà một mình, thiếu điều kiện vận động và giao tiếp, mô hình chăm sóc người cao tuổi cộng đồng không còn là “dịch vụ phụ trợ” mà là một cấu phần an sinh bắt buộc. Việc phường Tây Hồ khai trương Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Trạm Y tế Quảng An ngày 12-8-2026 cho thấy chính quyền đã nhận ra nhu cầu này và chọn cách hành động thay vì chờ đợi. Đây không chỉ là một điểm chăm sóc, mà là lời khẳng định rằng tuổi già xứng đáng có thêm một điểm tựa từ cộng đồng.
Hiệu quả sau hai tháng: những con số biết nói và câu chuyện đời thường
Nếu coi chăm sóc người cao tuổi cộng đồng là một bài kiểm tra thực tế, thì mô hình chăm sóc ban ngày ở Tây Hồ đã vượt qua vòng đầu với điểm số khá ấn tượng. Sau gần hai tháng vận hành, cơ sở đã đón hơn 180 lượt người cao tuổi đến tham quan, trải nghiệm; 20 giường luôn kín chỗ, trong khi gần 300 lượt người cao tuổi đăng ký chờ. Cơ sở cũng thực hiện hơn 400 lượt chăm sóc sức khỏe, xoa bóp, bấm huyệt và tổ chức 65 buổi tập dưỡng sinh, phòng chống té ngã cùng nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ. Nhưng những con số chỉ là phần nổi. Điều quan trọng hơn là chuyển biến về sức khỏe tinh thần người cao tuổi: nhiều cụ ăn ngon hơn, ngủ tốt hơn, vận động linh hoạt và cởi mở, vui vẻ hơn nhờ kết hợp chăm sóc y tế với sinh hoạt tập thể. Trường hợp bà Trần Thị Chiên, từ chỗ cả ngày xem ti vi một mình đến việc háo hức “đi lớp” mỗi sáng, cho thấy mô hình này có thể thay đổi nhịp sống và cảm xúc của tuổi già theo hướng tích cực.
Chăm sóc toàn diện: vì sức khỏe tinh thần và giảm áp lực cho gia đình
Điểm mạnh nhất của mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày ở Tây Hồ là cách nhìn chăm sóc toàn diện, không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh mà hướng tới duy trì khả năng vận động, dinh dưỡng hợp lý và chất lượng cuộc sống tinh thần. Với phương châm “sáng đến, chiều về”, người cao tuổi được kiểm tra sức khỏe, theo dõi việc sử dụng thuốc, đặc biệt với bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường; đồng thời được nghỉ ngơi, tập luyện, phục hồi chức năng và tham gia các hoạt động văn hóa, giao lưu tập thể. Theo bác sĩ, thạc sĩ Lưu Văn Báu, lịch hoạt động hằng tuần giúp cả người cao tuổi và gia đình chủ động theo dõi, từ đó giảm áp lực chăm sóc khi con cháu đi làm, đi học cả ngày. Về phía người cao tuổi, họ không bị tách khỏi gia đình mà có thêm một “ngôi nhà thứ hai” để giao lưu, chia sẻ, rèn luyện trí nhớ, tư duy thông qua dưỡng sinh, trò chơi, hoạt động thủ công do Hội Người cao tuổi phường phối hợp tổ chức. Khi sức khỏe tinh thần người cao tuổi được chăm sóc bài bản, gia đình cũng bớt lo lắng, căng thẳng – đó là lợi ích kép mà mô hình này mang lại.
Giới hạn hiện tại và yêu cầu xây dựng mạng lưới chăm sóc cộng đồng
Thành công bước đầu của Tây Hồ đồng thời phơi bày một nghịch lý: nhu cầu lớn hơn rất nhiều so với năng lực đáp ứng. Trên địa bàn phường có hơn 10.000 người cao tuổi, trong khi cơ sở chỉ đáp ứng được 20 chỗ tham gia thường xuyên. Điều này cho thấy nếu mô hình chăm sóc người cao tuổi cộng đồng chỉ dừng ở vài điểm thí điểm, nó sẽ trở thành dịch vụ “hiếm hoi” thay vì một quyền tiếp cận phổ biến. Từ thực tiễn triển khai, lãnh đạo địa phương đã đề xuất thành phố sớm ban hành cơ chế hoạt động thống nhất, chính sách thu hút và đào tạo nhân lực, hướng dẫn chuyên môn, nâng cấp cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị và tăng cường liên kết với bệnh viện, cơ sở phục hồi chức năng. Trong bối cảnh già hóa dân số, phát triển mạng lưới chăm sóc dựa vào cộng đồng là hướng đi cần thiết để giảm áp lực cho gia đình và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội. Câu hỏi không còn là “có nên nhân rộng hay không”, mà là “nhân rộng nhanh đến mức nào” để không bỏ lại người cao tuổi phía sau.
Kết luận: từ một cơ sở đến một tầm nhìn an sinh mới
Mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Tây Hồ cho thấy một sự dịch chuyển quan trọng: từ quan niệm chăm sóc thụ động, phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình sang chăm sóc chủ động, dựa vào cộng đồng với trung tâm chăm sóc sức khỏe ngay trong phường. Khi người cao tuổi có thể “sáng đến, chiều về” trong một không gian an toàn, thân thiện, được chăm sóc thể chất lẫn tinh thần, họ không chỉ sống lâu hơn mà còn sống vui và gắn kết hơn. Tuy nhiên, một mô hình thí điểm không đủ để đáp ứng tốc độ già hóa dân số. Cần coi chăm sóc người cao tuổi cộng đồng là một trụ cột an sinh, được đầu tư bài bản về nhân lực, cơ sở vật chất và kết nối chuyên môn với hệ thống y tế. Nếu làm được, những cơ sở như ở Tây Hồ sẽ không còn là “điểm sáng đơn lẻ”, mà trở thành mắt xích trong mạng lưới chăm sóc ban ngày phủ khắp, giúp người cao tuổi an tâm, gia đình bớt gánh nặng và cộng đồng thêm gắn bó.
