Từ lời cảnh báo đến tình huống có thể nhận diện
Tuyên truyền phòng, chống ma túy học đường là hoạt động giúp học sinh nhận biết chất gây nghiện, hiểu các thủ đoạn lôi kéo và thực hành cách từ chối, báo tin để tự bảo vệ mình. Giá trị của cách làm này nằm ở chỗ biến kiến thức vốn dễ bị xem là xa vời thành những tình huống gần với đời sống. Sáng 5-11, tại Trường THPT Võ Nguyên Giáp ở phường Phú Mỹ, TP.HCM, chương trình lưu động “Pháo đài văn minh – Thành phố nghĩa tình” dùng ảo thuật để cảnh báo về ma túy mới, ma túy tổng hợp và cách ngụy trang chất cấm. Gần 900 học sinh, giáo viên tham gia; con số này cho thấy sức hút của hình thức truyền tải trực quan, nhưng hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc việc nhà trường có tiếp nối thông điệp bằng hướng dẫn và trao đổi thường xuyên hay không.
Điểm đáng nhớ hơn cả là tiểu phẩm “Chuyến hàng lật mặt”. Vở diễn tái hiện cách tội phạm lợi dụng lòng tin, sự thiếu hiểu biết và mong muốn kiếm tiền nhanh để dụ người khác vận chuyển hàng liên quan đến ma túy. Khi học sinh nhìn thấy chuỗi cám dỗ và hậu quả được dựng thành một câu chuyện, lời khuyên cảnh giác trở nên cụ thể hơn: không nhận lời chuyển hàng đáng ngờ, không tiếp tay và báo cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Đây là nền tảng thực tế cho kỹ năng tránh ma túy, thay vì chỉ yêu cầu các em ghi nhớ danh sách tác hại.
Kết hợp biểu diễn, đối thoại và hình ảnh
Một tiết mục có thể thu hút sự chú ý, nhưng giao lưu mới giúp kiểm tra học sinh đã hiểu và biết ứng xử ra sao. Tại chương trình ở Võ Nguyên Giáp, các em trả lời câu hỏi, nghe giải thích về ảnh hưởng của ma túy đến sức khỏe, tương lai, gia đình và xã hội. Cách kết hợp này tạo ra nhịp học hữu ích: xem tình huống, đặt câu hỏi, rồi tiếp nhận hướng dẫn trực tiếp. Thông điệp cốt lõi cũng được nói rõ: không tò mò, không thử nghiệm, không sử dụng chất không rõ nguồn gốc.
Ở quy mô rộng hơn, TP.HCM tổ chức 12 suất tuyên truyền lưu động tại trường học và khu dân cư, kết hợp sân khấu hóa, giao lưu và triển lãm tranh cổ động. Không gian truyền thông còn giới thiệu mẫu vật mô phỏng để người xem nhận diện một số loại ma túy mới và thủ đoạn ngụy trang. Lực lượng chuyên trách hướng dẫn cách nhận diện nguy cơ, chủ động phòng ngừa và cảnh giác trước lời dụ dỗ. Đây là hướng tuyên truyền ma túy học sinh đáng duy trì: nghệ thuật mở cánh cửa chú ý, còn hỏi đáp và hình ảnh cụ thể giúp kiến thức bám vào tình huống thực tế. Các suất tiếp theo được dự kiến tổ chức tại một số trường và khu dân cư trong các ngày 11-12/11.
Trường học không ma túy cần cả hệ thống hỗ trợ
Một buổi diễn không thể thay thế công tác phòng ngừa liên tục. Thái Nguyên đang triển khai mô hình trường học không ma túy nhằm ngăn ma túy mới và thuốc lá điện tử xâm nhập môi trường giáo dục, với hơn 550.000 học sinh, sinh viên trên địa bàn cần được bảo vệ. Trong đợt rà soát chuyên đề tại 64 đơn vị thuộc phạm vi tổng hợp, 43 đơn vị đã xây dựng 53 mô hình, ghi nhận 18.196 lượt học sinh tham gia. Những số liệu này cho thấy phòng ngừa có thể được tổ chức thành hoạt động tại cơ sở, thay vì chỉ chờ một chiến dịch truyền thông.
Các mô hình phát huy vai trò học sinh trong tuyên truyền, tự quản, hỗ trợ bạn bè và phản ánh nguy cơ; đồng thời kết hợp giáo dục kỹ năng sống, tư vấn tâm lý và phối hợp giữa gia đình, nhà trường, công an, chính quyền địa phương. Đó là điều kiện để kỹ năng tránh ma túy được luyện tập, không chỉ nghe qua một lần. Trong những tháng cuối năm 2026, ngành giáo dục tỉnh dự kiến tiếp tục triển khai chương trình tuyên truyền, giáo dục pháp luật giai đoạn 2025-2030, gắn với mục tiêu xây dựng cơ sở giáo dục không ma túy. Kết luận cần rõ ràng: sân khấu hóa làm cảnh báo dễ tiếp nhận hơn, nhưng trường học an toàn chỉ hình thành khi đối thoại, phát hiện sớm và hỗ trợ học sinh diễn ra đều đặn.
