Sản lượng cao chưa đồng nghĩa đã sẵn sàng khai thác
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế giai đoạn một, gồm các hợp phần khai thác, quản lý bay và dịch vụ thiết yếu đang được hoàn thiện để tiến tới vận hành. Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về tình hình triển khai dự án, trong bối cảnh nhiều hợp phần vẫn bám sát kế hoạch đưa vào khai thác tháng 12. Riêng dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư đạt giá trị sản lượng 74.284,38/86.348,6 tỉ đồng, tương đương 86,03%. Con số này cho thấy tiến độ xây dựng đã đi xa, nhưng không thể che khuất rủi ro ở các phần việc quyết định khả năng vận hành. Trong 12 gói thầu xây lắp còn triển khai, tám gói được dự kiến hoàn thành trong tháng 12, còn bốn gói lớn bị đánh giá rất khó về đích đúng mốc.
Bốn gói thầu vướng những nút thắt khác nhau
Rủi ro lớn nhất nằm ở nhà ga hành khách, gói 5.10. Hoàn thiện xây dựng đạt 86,85% và lắp đặt cơ điện đạt 96,2%, nhưng phần việc còn lại đòi hỏi phối hợp nhiều ngành, nhân lực lành nghề và chuyên gia kỹ thuật mà liên danh nhà thầu đang thiếu. Trong 51 kịch bản thử nghiệm liên động có tải, 16 kịch bản vẫn chưa được phê duyệt; nhiều hệ thống then chốt chưa chạy thử. Gói 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật đối mặt nguy cơ thiếu khoảng 1.440 nhân sự, cùng tình trạng khan hiếm bê tông nhựa. Hai gói còn lại cũng không thể xem nhẹ: nhà ga hàng hóa số 1 (gói 7.8) và nhà để xe (gói 11.5) chậm do thiếu công nhân và thiết bị chuyên ngành nhập về muộn.
Thiếu người, thiếu vật liệu và tắc dòng tiền
Các vướng mắc không chỉ nằm ở khối lượng thi công. Theo ACV, nhà thầu thiếu cán bộ kỹ thuật và lao động tay nghề cao, trong khi hồ sơ nội nghiệp phục vụ thanh toán được hoàn thiện chậm. Đáng lo hơn, khoản tồn đọng chưa thanh toán cho hạng mục thiết bị trên toàn dự án vượt 10.430 tỉ đồng, gây tắc dòng tiền và làm suy giảm khả năng huy động nguồn lực của nhà thầu. Đây là vòng nghẽn có thể tự kéo dài: thiếu thanh toán cản trở huy động nhân lực, còn thiếu nhân lực khiến tiến độ và hồ sơ tiếp tục trễ. Bộ Xây dựng kiến nghị bảo đảm nguồn vật liệu, nhiên liệu tại Đồng Nai; yêu cầu ACV xử lý dứt điểm vướng mắc thanh toán, rà soát khối lượng còn lại và kiên quyết xử lý nhà thầu không đáp ứng nhân lực. Các biện pháp này cần được thực hiện song song, thay vì chờ từng điểm nghẽn tự tháo gỡ.
Mốc tháng 12 còn phụ thuộc vào thử nghiệm và thủ tục
Một số phần việc đang tạo nền tảng tích cực: sáu công trình trụ sở cơ quan quản lý nhà nước thuộc dự án thành phần 1 cơ bản sẵn sàng hạ tầng kết nối; dự án thành phần 2 đã hoàn thành xây dựng và lắp đặt thiết bị, hiện rải cáp và đấu nối. Các công trình dịch vụ thiết yếu thuộc dự án thành phần 4 đạt từ 70% đến 95% khối lượng. Nhưng các dấu hiệu tiến triển ấy chưa đủ bảo đảm sân bay có thể khai thác thương mại đúng lịch trình. Hoàn thành công trình và sẵn sàng vận hành an toàn, đồng bộ là hai mốc khác nhau, nhất là khi thử nghiệm liên động và thủ tục pháp lý còn phải hoàn tất. ACV cùng các bên liên quan cần nhanh chóng hoàn thiện kịch bản ORAT và hồ sơ pháp lý. Vì vậy, mốc tháng 12 vẫn là mục tiêu cần nỗ lực, không phải kết quả đã được bảo đảm.
