Khi kiến thức trở thành một hành trình
Cuộc thi biển đảo dành cho học sinh là hình thức giáo dục kết hợp câu hỏi kiến thức, trò chơi tương tác và trải nghiệm để giúp các em hiểu về biển, đảo, chủ quyền quốc gia và trách nhiệm công dân. Giá trị của cách làm này nằm ở chỗ học sinh không chỉ nghe giảng mà còn chủ động suy nghĩ, trả lời và học qua sự hào hứng của một sân chơi có thử thách. Tại Hà Nội, sáng 31/10, Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ Cảnh sát biển phối hợp với UBND phường Kiến Hưng tổ chức cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm 2026 cho 100 học sinh từ hai trường THCS Kiến Hưng và THCS Phú La. Các em trả lời trắc nghiệm về biển, đảo và Cảnh sát biển Việt Nam. Cuộc thi theo kịch bản “Rung chuông vàng”, chia thành “Ra khơi”, “Vượt sóng”, “Cập bến” và “Đặt mốc chủ quyền”, giúp kiến thức được tiếp nhận qua nhịp thi đấu thay vì chỉ nằm trên trang sách.
Từ 14.000 học sinh đến vòng thi trải nghiệm ở Lâm Đồng
Quy mô tại Lâm Đồng cho thấy sức lan tỏa của cách học này: hơn 14.000 học sinh thuộc 17 trường THCS tham gia vòng trực tuyến, trước khi 100 em có kết quả nổi bật bước vào vòng thi trực tiếp Cụm 1 ngày 7/11 tại Nhà thi đấu Trường THPT chuyên Trần Hưng Đạo. Chi đội Kiểm ngư số 4 thuộc Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tổ chức vòng thi. Điểm đáng chú ý không chỉ là số lượng tham gia mà còn là cách chương trình kết hợp kiến thức với giao lưu, thi đấu và trải nghiệm. Học sinh tìm hiểu biển đảo qua địa lý, lịch sử, các mốc chủ quyền và pháp luật, đồng thời phải tập trung, phản ứng nhanh trước câu hỏi. Khi nội dung được đặt trong một thử thách cụ thể, các khái niệm vốn có thể xa lạ trở nên dễ nhớ và dễ chia sẻ hơn.
Giáo dục chủ quyền cần gắn với trách nhiệm
Một cuộc thi chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu kiến thức dẫn đến nhận thức và hành động. Nội dung tại Hà Nội trải rộng từ chủ trương, chính sách và pháp luật về biển, đảo đến Luật Biển Việt Nam, Luật Cảnh sát biển Việt Nam, biến đổi khí hậu, vai trò của lực lượng bảo vệ chủ quyền và an ninh trên biển. Đây là hướng giáo dục chủ quyền biển đảo thiết thực: giúp học sinh hiểu không chỉ biển đảo có ý nghĩa gì, mà còn vì sao việc chấp hành pháp luật và bảo vệ chủ quyền là trách nhiệm chung. Tại Lâm Đồng, ban tổ chức kỳ vọng mỗi em sẽ trở thành một tuyên truyền viên nhỏ tuổi, chia sẻ điều đã học với gia đình, nhà trường và cộng đồng. Kỳ vọng ấy hợp lý nếu các sân chơi được nối tiếp bằng bài học, hoạt động ngoại khóa và trao đổi với lực lượng làm nhiệm vụ trên biển. Tình yêu quê hương khó hình thành từ khẩu hiệu đơn thuần; nó cần được bồi đắp bằng kiến thức đúng và cơ hội để học sinh tự mình tham gia.
Sân chơi tốt cần để lại điều gì?
Các cuộc thi này cũng có tác động gần gũi ngoài phạm vi bài học: tại Lâm Đồng, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 trao 20 suất học bổng và 15 xe đạp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nỗ lực vươn lên. Những hỗ trợ ấy góp phần cải thiện điều kiện học tập, đi lại và cho thấy hoạt động giáo dục có thể gắn với sự quan tâm cụ thể dành cho học sinh. Cuộc thi được triển khai trong khuôn khổ đề án của Bộ Quốc phòng trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2024-2030 và những năm tiếp theo. Tại Lâm Đồng, vòng thi Cụm 2 dự kiến diễn ra sáng 8/11 tại Trường THPT chuyên Trần Hưng Đạo. Việc duy trì các hoạt động như vậy là cần thiết, nhưng thước đo thành công không nên dừng ở số thí sinh hay giải thưởng. Điều quan trọng hơn là học sinh nhớ được kiến thức, biết kiểm chứng thông tin và hiểu rằng gìn giữ biển, đảo là trách nhiệm của mỗi công dân. Khi cuộc thi mở ra những bước tiếp nối ấy, sân chơi mới thật sự trở thành trải nghiệm nuôi dưỡng tình yêu biển, đảo.
