CLEX là gì và vì sao đáng coi là bước ngoặt trong công vụ?
AI công vụ CLEX là nền tảng trí tuệ nhân tạo do CMC phát triển, được thiết kế để hỗ trợ cán bộ, công chức – đặc biệt ở cấp xã, phường – tra cứu văn bản pháp luật và xử lý hồ sơ chuyên môn nhanh hơn, chính xác hơn, qua đó giảm phụ thuộc vào tra cứu thủ công, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và nâng cao chất lượng phục vụ người dân trong hoạt động hành chính công. Điểm đáng nói là CLEX không xuất hiện trong phòng thí nghiệm mà bước thẳng vào môi trường công vụ, nơi sai sót pháp lý có thể tạo ra hệ quả rất cụ thể. Trong khuôn khổ chương trình hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia diễn ra ngày 9-10 tại Hà Nội, CMC đã giới thiệu hệ sinh thái Make in Vietnam AI, trong đó CLEX là hạt nhân cho mảng công vụ. Việc chọn công vụ làm “sân thử” cho AI cho thấy doanh nghiệp Việt bắt đầu nhắm vào những bài toán khó nhất, thay vì các ứng dụng bề nổi.
Make in Vietnam AI: từ khẩu hiệu đến hệ sinh thái giải bài toán thực tiễn
Nếu trước đây Make in Vietnam thường được nhắc như một khẩu hiệu, thì hệ sinh thái AI của CMC cho thấy khái niệm này đang trở thành một chiến lược công nghệ có nội dung rõ ràng. Doanh nghiệp định hướng phát triển AI dựa trên chiến lược AI-X, kết hợp hạ tầng số, công nghệ lõi và các giải pháp AI chuyên biệt để giải quyết bài toán thực tế của cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Tại gian hàng, bên cạnh AI công vụ CLEX, CMC còn giới thiệu hệ thống phân tích hình ảnh phục vụ giám sát an ninh, giao thông; công nghệ xử lý AI tại biên; công cụ số hóa quy trình văn phòng, quản lý văn bản và điều hành doanh nghiệp; giải pháp tự động hóa giao tiếp, hỗ trợ người dùng. Những mảnh ghép này cho thấy Make in Vietnam AI không chỉ là một sản phẩm đơn lẻ mà là một hệ sinh thái đang chuyển từ nghiên cứu sang ứng dụng thực tiễn, hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn về dữ liệu, hạ tầng và hiệu quả quản trị.
Chuyển đổi số hành chính: CLEX chạm vào đúng điểm nghẽn dữ liệu và quy trình
Trong phát biểu tại Ngày Chuyển đổi số quốc gia, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh năm điểm nghẽn của chuyển đổi số: dữ liệu, nền tảng số, hạ tầng, ứng dụng AI và nguồn nhân lực. CLEX đi thẳng vào hai điểm nghẽn lớn nhất của khu vực công: dữ liệu pháp lý phân tán, khó tra cứu và quy trình xử lý hồ sơ còn nặng thủ công. Ở cấp xã, phường – nơi cán bộ phải xử lý nhiều loại hồ sơ nhưng nguồn lực chuyên môn hạn chế – một nền tảng như CLEX có thể trở thành “trợ lý pháp lý” giúp tra cứu văn bản pháp luật theo ngôn ngữ tự nhiên, gợi ý căn cứ pháp lý liên quan và giảm nguy cơ áp dụng sai quy định. Đây là chuyển đổi số hành chính theo nghĩa thực chất: công nghệ đi vào đúng khâu gây tắc nghẽn, thay đổi cách làm việc hàng ngày thay vì chỉ tạo thêm một cổng thông tin hay phần mềm báo cáo.
Tác động tới người dân và doanh nghiệp: AI công vụ phải đo bằng chất lượng phục vụ
Đưa AI vào công vụ chỉ có ý nghĩa khi người dân và doanh nghiệp cảm nhận được sự thay đổi ở quầy tiếp nhận hồ sơ, không phải trên slide hội thảo. Các nguồn tin đều nhấn mạnh rằng hiệu quả chuyển đổi AI cần thể hiện qua năng suất, chất lượng quản trị và những cải thiện cụ thể trong hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp cũng như chất lượng phục vụ người dân. Ở góc độ thực tiễn, nếu CLEX giúp cán bộ tra cứu văn bản pháp luật nhanh hơn, giảm thời gian chờ đợi, hạn chế yêu cầu bổ sung giấy tờ không cần thiết và giảm sai sót trong giải quyết thủ tục, đó mới là thước đo thành công. Những ứng dụng AI khác của hệ sinh thái Make in Vietnam – từ giám sát an ninh, giao thông đến số hóa quy trình văn phòng – cũng phải được đánh giá bằng giá trị mang lại cho người dùng cuối, chứ không phải số lượng tính năng.
Từ thí điểm đến phổ cập: điều kiện để CLEX không dừng ở “màn trình diễn”
Điểm tích cực là cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp đều nói về bước đi tiếp theo, thay vì coi CLEX như một màn trình diễn công nghệ. Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết sẽ làm việc với các đơn vị thực hiện chuyển đổi số, trong đó có CMC, về các nhiệm vụ chuyển đổi số quốc gia đang triển khai. Về phía doanh nghiệp, CMC khẳng định sẽ tiếp tục phát triển hệ sinh thái AI Việt Nam, phối hợp với cơ quan, tổ chức để mở rộng ứng dụng công nghệ. Tuy vậy, để CLEX thực sự trở thành nền tảng AI công vụ quốc gia, cần thêm ba điều kiện: chuẩn hóa và mở rộng dữ liệu pháp lý; đào tạo cán bộ sử dụng AI như công cụ thường ngày; và cơ chế đánh giá độc lập về hiệu quả, rủi ro. Nếu làm được, Make in Vietnam AI sẽ không chỉ hiện diện trong các sự kiện hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số, mà trở thành phần hạ tầng vô hình của nền hành chính hiện đại.
