Từ một phiên tòa ở Brooklyn đến câu hỏi về mô hình của Huawei
Vụ kiện hình sự nhằm vào Huawei tại tòa án liên bang ở Brooklyn, New York là một quá trình xét xử mà công tố Mỹ cho rằng cho thấy một mô hình có hệ thống của tập đoàn này trong việc đánh cắp bí mật công nghệ Mỹ, gây hiểu lầm với các định chế tài chính và che giấu cấu trúc kinh doanh quốc tế trong hơn 20 năm liên quan nhiều nhân viên, nhiều quốc gia và nhiều đối thủ khác nhau. Theo luật sư Taylor Stout của Bộ Tư pháp Mỹ, chuỗi cáo buộc đối với Huawei có thể được tóm gọn bằng ba động từ: "đánh cắp, nói dối và che giấu". Trong khi đó, phía Huawei cố gắng đóng khung toàn bộ vụ việc là cạnh tranh hợp pháp và đổi mới, cáo buộc Mỹ đã chắp nối các sự cố rời rạc thành một "âm mưu" không tồn tại. Sau gần 8 năm tranh chấp pháp lý, vụ án giờ đã được đưa ra trước bồi thẩm đoàn, cho thấy Washington quyết tâm biến đây thành phép thử về trách nhiệm của một tập đoàn công nghệ Trung Quốc trên sân chơi Mỹ.
Robot Tappy: bằng chứng trực quan cho cáo buộc đánh cắp bí mật
Robot thử điện thoại mang tên Tappy của phòng thí nghiệm T-Mobile ở bang Washington đã trở thành biểu tượng của lập luận "Huawei đánh cắp bí mật" trong vụ kiện công nghệ Mỹ này. Theo cáo trạng, các kỹ sư Huawei chỉ được cấp quyền tiếp cận hạn chế, nhưng bị cho là đã lén chụp ảnh, đo đạc thiết bị, thậm chí mang một linh kiện robot ra khỏi phòng để chuyển về Trung Quốc phân tích và sao chép. Công tố Mỹ không coi đây là sai phạm cá nhân, mà dùng email bị FBI thu thập để chứng minh có sự trao đổi giữa nhân viên ở Mỹ và ở Trung Quốc, gợi ý một chuỗi phối hợp nội bộ chứ không phải hành động bộc phát. Tại phiên tòa, công tố tuyên bố sẽ trình chiếu video nhân viên Huawei lấy bộ phận robot và mời nhân chứng "bắt quả tang Huawei tìm cách đánh cắp công nghệ Mỹ", biến một linh kiện đã hơn 10 năm tuổi thành mảnh ghép trực quan cho cáo buộc về văn hóa cạnh tranh dựa trên bí mật doanh nghiệp của đối thủ.
Từ mã nguồn Cisco đến cơ chế thưởng: vết nối của một chiến lược dài hạn
Robot Tappy chỉ là phần nổi của tảng băng mà công tố Mỹ muốn chứng minh: một chiến lược Huawei nhắm vào bí mật thương mại của hàng loạt công ty Mỹ trong hơn 20 năm. Tại phiên tòa, Huawei bị cáo buộc từng tìm cách lấy mã nguồn hệ điều hành bộ định tuyến Internet của Cisco Systems, cùng với các tài sản trí tuệ khác như sách hướng dẫn sử dụng, công nghệ ăng-ten di động và công nghệ robot thử nghiệm. Bức tranh trở nên nặng nề hơn khi công tố nêu cơ chế thưởng nội bộ: nhân viên Huawei được cho là được hứa thưởng tiền tùy theo giá trị thông tin mật về đối thủ mà họ mang về. Theo tài liệu công bố, tập đoàn thậm chí khuyến khích nhân viên gửi thông tin qua hộp thư mã hóa, cho thấy việc thu thập bí mật doanh nghiệp Huawei nhắm đến không diễn ra tự phát mà được gắn với hệ thống khuyến khích cụ thể, trao đổi xuyên biên giới và lợi ích kinh doanh, khiến lập luận "chỉ là vài cá nhân vượt rào" trở nên yếu đi.
Iran, HSBC và câu chuyện nói dối trong hệ thống tài chính
Song song với cáo buộc sở hữu trí tuệ, bồi thẩm đoàn còn phải đánh giá một mạch khác: liệu Huawei có gây hiểu lầm cho ngân hàng phương Tây về hoạt động tại Iran hay không. Phiên tòa tuần này xoay quanh cuộc gặp năm 2013 giữa Alan Thomas, khi đó là phó trưởng bộ phận ngân hàng toàn cầu khu vực châu Á–Thái Bình Dương của HSBC, và bà Mạnh Vãn Châu, Giám đốc Tài chính Huawei. Theo lời khai, bà Mạnh khẳng định Skycom chỉ là "đối tác kinh doanh bên thứ ba", không phải công ty con và Huawei đã bán toàn bộ cổ phần, trong khi thực tế Huawei chuyển cổ phần sang một pháp nhân khác cũng do mình kiểm soát, kiểu "tay trái chuyền sang tay phải". Việc che giấu này khiến khoảng 100 triệu USD giao dịch liên quan đi qua HSBC và hệ thống thanh toán bù trừ của Mỹ mà ngân hàng không nhận diện được rủi ro trừng phạt. Dù luật sư Huawei cố chứng minh HSBC vốn đã nắm nhiều thông tin nội bộ từ trước, lời thừa nhận trong thỏa thuận hoãn truy tố với Bộ Tư pháp cho thấy chính Huawei hiểu rằng câu chuyện "chỉ là đối tác bên thứ ba" khó có thể được xem là sơ suất.
Một vụ án, nhiều mặt trận và bóng đen lên cạnh tranh Mỹ–Trung
Vụ kiện Huawei không còn là chuyện riêng giữa một tập đoàn và các đối thủ Mỹ, mà đã biến thành mặt trận pháp lý trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ–Trung, kéo theo cả căng thẳng ngoại giao với các nước khác. Từ robot thử điện thoại, mã nguồn bộ định tuyến đến cơ chế thưởng bí mật doanh nghiệp Huawei, công tố Mỹ đang cố dựng lên hình ảnh một tập đoàn coi việc khai thác bí mật đối thủ là công cụ phát triển. Trong khi đó, mạch Iran–HSBC gợi ý rằng Huawei chấp nhận đánh cược với hệ thống tài chính toàn cầu để duy trì hoạt động tại thị trường chịu trừng phạt. Phiên tòa được dự kiến kéo dài hơn ba tháng và đã diễn ra ba tuần, với phán quyết cuối cùng thuộc về bồi thẩm đoàn. Dù kết quả ra sao, việc một "gã khổng lồ" công nghệ Trung Quốc bị đặt lên bàn mổ ở New York báo hiệu rằng căng thẳng Mỹ Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ khó có thể quay về trạng thái bình thường, và các doanh nghiệp toàn cầu sẽ phải tính lại cách tham gia chuỗi giá trị khi luật chơi xoay quanh niềm tin và bí mật ngày càng khắt khe.
