Hải Phòng logistics khu vực: từ cửa ngõ biển đến trung tâm liên kết vùng
Chiến lược nâng cấp vai trò trung tâm logistics của Hải Phòng là cách tiếp cận phát triển vùng, trong đó thành phố dùng lợi thế cảng biển, công nghiệp và mạng lưới logistics để kết nối các chuỗi sản xuất, lưu thông và xuất khẩu của các tỉnh phía Bắc thành một không gian tăng trưởng chung, thay vì mỗi địa phương tự tăng trưởng trong phạm vi hạ tầng và thị trường của riêng mình. Sáng 2/10/2026, tại Hải Phòng, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc lần thứ XII nhằm thảo luận chính xác hướng đi đó. Điều đáng nói là thành phố không xem mình như “cửa ngõ” thụ động, mà như một trung tâm vận động chuỗi cung ứng phía Bắc trong bối cảnh khu vực hội tụ trung tâm sản xuất, vùng nguyên liệu, thị trường tiêu dùng và các đầu mối vận tải quốc tế.
Hội nghị ngành Công Thương: bước chuyển từ trao đổi sang liên kết thực chất
Việc Bộ Công Thương phối hợp với UBND Hải Phòng tổ chức Hội nghị ngành Công Thương khu vực phía Bắc lần thứ XII không phải là hoạt động thường lệ, mà là nỗ lực chính trị – kỹ thuật nhằm kéo liên kết sản xuất phía Bắc ra khỏi tình trạng “nói nhiều, làm ít”. Ba tháng cuối năm 2026 được xác định có ý nghĩa quyết định với mục tiêu cả năm và nền tảng cho 2027, nên các cam kết tại hội nghị không thể dừng ở thông điệp. Thứ trưởng Lương Hoàng Thái yêu cầu làm rõ đóng góp của từng ngành, từng dự án trọng điểm trong quý IV và gắn trách nhiệm thực hiện với từng chỉ tiêu. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Trọng tâm liên kết vùng là kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp đầu chuỗi; gắn vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ; kết nối khu, cụm công nghiệp, cửa khẩu với hệ thống cảng biển và trung tâm logistics”. Nếu những yêu cầu này không được cụ thể hóa, chuỗi cung ứng phía Bắc khó thành bền vững.
Liên kết sản xuất phía Bắc: xâu chuỗi nguyên liệu – công nghiệp hỗ trợ – logistics – thương mại
Thông điệp quan trọng nhất của hội nghị là liên kết vùng phải xoay quanh chuỗi giá trị cụ thể, chứ không còn là trao đổi thông tin chung chung. Các tham luận nhấn mạnh yêu cầu kết nối thực chất giữa vùng nguyên liệu, sản xuất, công nghiệp hỗ trợ, logistics, thương mại và xuất khẩu – tức là xâu chuỗi toàn bộ thương mại vùng phía Bắc vào các tuyến lưu thông và dịch vụ logistics chung. Hải Phòng được nhìn nhận như điểm nút của chuỗi đó nhờ cảng biển và hệ thống logistics khu vực, trong khi Bắc Ninh là cực công nghiệp điện tử, Lai Châu là cực năng lượng; mỗi cực phải phát huy lợi thế nhưng đồng thời bổ trợ cho nhau. Theo cách tiếp cận này, mọi chương trình hợp tác được đề nghị phải đi kèm cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp và bước triển khai cụ thể, để kết quả hội nghị biến thành hành động thay vì kiến nghị. Nếu không có “xương sống” logistics chung, các chuỗi sản xuất địa phương sẽ tiếp tục phân mảnh.
Hải Phòng mở rộng không gian tăng trưởng bằng giải pháp logistics tổng hợp
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Hải Phòng là tư duy “đầu mối phải tạo giá trị cho cả vùng”, thông qua giảm chi phí logistics khu vực, mở rộng thị trường và nâng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp các tỉnh phía Bắc. Sau hợp nhất với Hải Dương, không gian phát triển mới giúp liên kết vùng sản xuất, công nghiệp hỗ trợ và thị trường nội địa với cảng biển, sân bay, cửa khẩu và mạng lưới logistics trở nên liền mạch hơn. Thành phố khẳng định sẽ cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và sẵn sàng phối hợp với Bộ Công Thương, các địa phương để theo dõi, triển khai các sáng kiến đã thống nhất. Câu chuyện không chỉ dừng ở hạ tầng: chia sẻ dữ liệu về cung – cầu, năng lực logistics và năng lượng, cũng như xử lý vướng mắc liên tỉnh trong vận chuyển và lưu thông hàng hóa, là điều kiện để hình thành không gian tăng trưởng vùng dựa trên giải pháp logistics tổng hợp.
Chuỗi cung ứng phía Bắc trước yêu cầu chuyển đổi xanh, số
Nếu Hải Phòng muốn giữ vai trò trung tâm logistics khu vực lâu dài, chuỗi cung ứng phía Bắc không thể chỉ tối ưu hóa đường vận tải hay cảng biển, mà phải bước vào chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh nhu cầu phối hợp giữa các địa phương để nâng hiệu quả sử dụng năng lượng, thúc đẩy sản xuất sạch hơn, phát triển thương mại điện tử và hệ thống thông tin thị trường, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đáp ứng tiêu chuẩn chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế. Đây là những lĩnh vực mà từng tỉnh khó làm tốt nếu thiếu chia sẻ kinh nghiệm và dữ liệu liên vùng. Tham vọng xây dựng chuỗi sản xuất, cung ứng bền vững phía Bắc chỉ khả thi khi sự liên kết được gắn với ứng dụng số, quản trị dữ liệu và chuẩn mực xanh ngay từ khâu quy hoạch hạ tầng, đến tổ chức logistics và thương mại vùng phía Bắc.
