Từ cực tăng trưởng đến trung tâm logistics khu vực phía Bắc
Hải Phòng logistics khu vực phía Bắc là cách định vị mới cho thành phố cảng khi được xem như cực tăng trưởng công nghiệp và trung tâm liên kết chuỗi cung ứng Bắc Việt, kết nối trực tiếp sản xuất, cảng biển, hạ tầng logistics và thương mại điện tử vùng vào một mạng lưới phân phối hàng hóa liên vùng và quốc tế, thay vì chỉ là cửa ngõ xuất nhập khẩu của riêng thành phố. Ngày 2/10, Bộ Công Thương phối hợp với UBND Hải Phòng tổ chức Hội nghị ngành Công Thương khu vực phía Bắc lần thứ XII tại Trung tâm Hội nghị – Biểu diễn thành phố. Việc chọn Hải Phòng đăng cai không phải là động tác lễ nghi, mà là tuyên bố chính trị – kinh tế: cực tăng trưởng mới của phía Bắc đang nằm tại đây. 9 tháng đầu năm cho thấy GRDP ước tăng 11,73%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng trên 15%, kim ngạch xuất khẩu và tổng lưu chuyển hàng hóa đều duy trì mức tăng hai chữ số. Những con số này khẳng định thành phố đã đi xa hơn vai trò “cảng biển của vùng” để trở thành nền tảng cho một chuỗi cung ứng Bắc Việt có khả năng cạnh tranh.
Chuỗi cung ứng Bắc Việt: lợi thế từ hệ thống cảng và logistics
Nếu không trở thành trung tâm logistics khu vực, Hải Phòng sẽ chỉ là một mắt xích lớn nhưng đơn lẻ trong chuỗi cung ứng Bắc Việt. Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhấn mạnh yêu cầu phải kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp đầu chuỗi, gắn vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ, đồng thời kết nối các khu, cụm công nghiệp với cảng biển, cửa khẩu và trung tâm logistics. Đây là lời nhắc trực diện: chuỗi cung ứng Bắc Việt chỉ có sức cạnh tranh khi mọi khâu gắn kết bằng hạ tầng, dữ liệu và dòng hàng liên tục. Hải Phòng hiện có 6 trung tâm logistics, cùng hệ thống cảng biển và mạng lưới giao thông đang tạo lợi thế để thành phố trở thành điểm kết nối hàng hóa từ các trung tâm sản xuất tới thị trường trong nước và quốc tế. Thành phố cũng xác định tiếp tục nâng cao năng lực logistics và phát huy vai trò đầu mối kết nối trong chuỗi cung ứng phía Bắc. Nếu thành công, Hải Phòng sẽ trở thành “bộ nhớ đệm” và “trạm trung chuyển” chính cho hàng hóa toàn vùng.
Thương mại điện tử vùng: hạ tầng số cho kết nối logistics
Điểm khác biệt trong chiến lược của Hải Phòng là coi thương mại điện tử vùng như hạ tầng mềm không thể thiếu cho một trung tâm logistics hiện đại. Trong khuôn khổ hội nghị, các đơn vị dự kiến ký kết các thỏa thuận hợp tác về thương mại điện tử, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ số, mở rộng thị trường và thúc đẩy xuất khẩu. Không chờ đợi, Sở Công Thương Hải Phòng đã ký thỏa thuận với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam để triển khai thương mại điện tử nhằm thúc đẩy xuất khẩu giai đoạn 2026 – 2030, đồng thời hợp tác với một số sàn thương mại điện tử và đơn vị giải pháp công nghệ để phát triển thương mại điện tử trên địa bàn. Hội chợ thương mại điện tử với chủ đề “Kết nối vùng, mở rộng thị trường” cùng các phiên livestream quảng bá sản phẩm OCOP và đặc sản của Hải Phòng và các tỉnh phía Bắc cho thấy thành phố đang thử nghiệm cách kết nối vùng bằng luồng dữ liệu, đơn hàng và hoạt động phân phối số. Nếu coi cảng là cửa ngõ vật lý, thì thương mại điện tử vùng chính là cửa ngõ số cho hàng hóa Bắc Việt.
Nâng cấp kỹ năng số: điều kiện để chuỗi cung ứng hưởng lợi
Thương mại điện tử không tự tạo ra giá trị nếu doanh nghiệp không đủ năng lực số để tham gia. Đây là điểm Hải Phòng có vẻ hiểu khá rõ. Cùng ngày với hội nghị, Sở Công Thương Hải Phòng và Trung tâm Phát triển thương mại điện tử (eComDX) tổ chức hội nghị “Từ chính sách đến thực tiễn” nhằm phổ biến pháp luật và ứng dụng công nghệ số trong thương mại điện tử, thu hút khoảng 200 đại biểu là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và sinh viên. Trước đó, một chương trình tập huấn nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và kỹ năng livestream bán hàng trong thương mại điện tử cũng đã được triển khai. Thành phố hiểu rằng nếu tầng doanh nghiệp nhỏ và vừa không vào được nền tảng số, chuỗi cung ứng Bắc Việt sẽ thiếu lớp cung ứng linh hoạt. Việc đào tạo, tập huấn là cách Hải Phòng bảo đảm rằng các quyết sách về logistics và thương mại điện tử vùng không dừng ở văn bản, mà thấm được vào thực tế kinh doanh.
Kết luận: Hải Phòng phải đi đến cùng chiến lược logistics – số
Hải Phòng đang có cơ hội hiếm để định vị lại mình: từ một thành phố cảng lớn thành trung tâm logistics khu vực với chuỗi cung ứng Bắc Việt được kết nối bằng cả hạ tầng cứng và hạ tầng số. Hội nghị ngành Công Thương khu vực phía Bắc lần thứ XII thể hiện nhìn nhận của trung ương rằng Hải Phòng là cực tăng trưởng và đầu mối kết nối chuỗi cung ứng phía Bắc. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành lợi thế nếu thành phố kiên trì đi hết chiến lược: tiếp tục mở rộng liên kết logistics với Quảng Ninh và các hành lang kinh tế, duy trì chương trình thương mại điện tử vùng, và nâng cấp liên tục năng lực số của doanh nghiệp. Trung tâm logistics không được tạo ra bằng khẩu hiệu, mà bằng khả năng xử lý nhanh hơn, chính xác hơn và kết nối hiệu quả hơn các luồng hàng hóa. Nếu Hải Phòng giữ được nhịp này, vai trò trung tâm logistics phía Bắc sẽ là thực tế chứ không chỉ là kỳ vọng.
