Bóc tách động mạch chủ là gì và vì sao nguy hiểm?
Bóc tách động mạch chủ là tình trạng lớp áo trong của thành động mạch chủ bị rách, khiến máu len vào giữa các lớp thành mạch và tách chúng ra; bệnh có thể tiến triển nhanh, gây vỡ mạch hoặc chèn ép tim đe dọa tính mạng.
Đây không phải cơn đau có thể chờ tự hết. Khi thành động mạch chủ bị tổn thương, máu có thể lan dọc theo mạch; nếu mạch vỡ, máu tràn vào khoang quanh tim có thể cản trở tim bơm máu. Vì thế, diễn tiến từ đau dữ dội sang tụt huyết áp và trụy mạch là dấu hiệu của một tình trạng tối cấp, cần đánh giá và can thiệp tức thì.
Ca bệnh tại Đà Nẵng là lời nhắc rõ ràng: đau ngực dữ dội, nhất là khi lan ra sau lưng và đi kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc choáng, cần được xem là tình huống cấp cứu, không phải triệu chứng để theo dõi tại nhà.
Đau ngực dữ dội rồi trụy mạch
Ngày 28.10, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng cho biết đã phẫu thuật tim hở cấp cứu thành công cho bệnh nhân T.T.L.D., 63 tuổi, trú xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng. Bệnh nhân nhập viện với cơn đau ngực dữ dội lan ra sau lưng, khó thở, vã mồ hôi và tay chân lạnh. Tình trạng nhanh chóng xấu đi: người bệnh trụy mạch, huyết áp tụt.
Siêu âm tim khẩn cấp phát hiện tràn dịch màng ngoài tim gây chèn ép tim cấp. Ê-kíp chọc dẫn lưu dịch để tạm thời ổn định huyết động, nhưng đó mới là bước giữ người bệnh qua thời điểm nguy hiểm trước mắt, chưa xử lý được nguyên nhân.
Chụp cắt lớp vi tính xác định bóc tách động mạch chủ ngực týp I DeBakey, bắt đầu từ đoạn gốc và lan xuống động mạch chủ bụng. Khi vừa có tổn thương mạch lớn vừa có chèn ép tim, thời gian cho chẩn đoán và điều trị là yếu tố sống còn.
Gần sáu giờ phẫu thuật cấp cứu
Trước diễn biến nguy kịch, các bác sĩ hội chẩn nhanh và quyết định phẫu thuật tim hở cấp cứu. Với hỗ trợ của hệ thống tim phổi nhân tạo, ê-kíp thay động mạch chủ lên và một phần quai động mạch chủ. Ca mổ kéo dài gần sáu giờ — cuộc chạy đua không chỉ để sửa đoạn mạch tổn thương mà còn để đưa người bệnh vượt qua nguy cơ tử vong tức thời.
Sau mổ, bệnh nhân được chuyển đến hồi sức tim để theo dõi, điều trị tích cực; trong đó có lọc máu liên tục (CRRT). Theo TS.BS Nguyễn Lương Tấn, bóc tách động mạch chủ có thể dẫn đến vỡ mạch, chèn ép tim và tử vong nhanh chóng, nên phát hiện sớm, phối hợp cấp cứu và phẫu thuật kịp thời quyết định cơ hội sống.
Bệnh nhân dần hồi phục, ổn định và được xuất viện. Kết quả này cho thấy phẫu thuật cấp cứu có thể cứu sống người bệnh trong tình huống cực kỳ nguy hiểm, nhưng không làm giảm tầm quan trọng của việc nhận diện triệu chứng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.
Đau ngực lan ra sau lưng không nên chờ đợi
Nếu xuất hiện đau ngực dữ dội, đặc biệt là cơn đau lan ra sau lưng, kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc choáng, hãy gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế cấp cứu ngay. Không tự theo dõi tại nhà và không tự lái xe khi tình trạng nghiêm trọng; trụy mạch có thể xảy ra nhanh.
Bóc tách động mạch chủ và biến chứng chèn ép tim cấp không cho phép trì hoãn để chờ triệu chứng tự giảm. Câu chuyện của bệnh nhân 63 tuổi nhấn mạnh điều quan trọng nhất: nhận ra dấu hiệu báo động, tiếp cận cấp cứu sớm và để đội ngũ chuyên môn triển khai chẩn đoán, hồi sức cùng phẫu thuật phù hợp.
