Hai dự án cầu hạng nặng mở lối phát triển đô thị mới

18.000 tỷ đồng cho bước ngoặt hạ tầng giao thông thành phố

Hai dự án cầu hạng nặng gồm cầu vượt sông thành phố có đường đi bộ Thủ Thiêm 4 và cầu dây văng lớn nhất Cần Giờ đang thể hiện bước ngoặt trong hạ tầng giao thông đô thị, khi cùng lúc giải quyết bài toán tắc nghẽn, kết nối vùng và nhu cầu nâng cấp đô thị theo hướng hiện đại, đa chức năng, gắn giao thông với cảnh quan và không gian công cộng. Điểm đáng nói không phải chỉ là con số hơn 18.000 tỷ đồng chi cho hai dự án cầu 2026, mà là lựa chọn chính sách: thành phố chấp nhận đầu tư mạnh vào những công trình có tác động cấu trúc. Cầu Thủ Thiêm 4 khởi công quý IV/2026, hoàn thành quý IV/2028 với tổng vốn khoảng 5.063 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Trong khi đó, cầu Cần Giờ đã động thổ ngày 15/1/2026 với tổng mức đầu tư sơ bộ toàn dự án khoảng 13.201 tỷ đồng theo báo cáo của nhà đầu tư. Đây là tuyên bố rất rõ ràng rằng thành phố không thể tiếp tục phát triển nếu hạ tầng giao thông vẫn bị trói buộc bởi phà và những tuyến cầu cũ.

Cầu Thủ Thiêm 4: từ cầu vượt sông thành phố đến không gian công cộng mới

Cầu Thủ Thiêm 4 là một bước thử nghiệm táo bạo: biến một cây cầu vượt sông thành phố thành không gian công cộng đa tầng, chứ không chỉ là hạ tầng giao thông đơn thuần. Công trình dài khoảng 2,16km, phần cầu hơn 1,6km, kết nối đường Nguyễn Văn Linh – khu vực cầu Tân Thuận 2 với đường Nguyễn Cơ Thạch thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm, được thiết kế 8 làn xe với tốc độ 60km/giờ. Điểm khác biệt nằm ở hệ 3 nhịp vòm liên tục, tổng chiều dài dải vòm khoảng 350m, vừa đáp ứng yêu cầu chịu lực vừa tạo hình kiến trúc lấy cảm hứng từ hiện tượng bán nhật triều trên sông Sài Gòn. Cây cầu này không chỉ bổ sung năng lực lưu thông qua sông mà còn tạo tuyến kết nối trực tiếp giữa khu Nam và khu Đông, chia sẻ áp lực giao thông với các tuyến Tôn Đức Thắng, Nguyễn Tất Thành, cầu Khánh Hội và khu vực Tân Thuận. Đó là cách thành phố tái thiết mạng lưới hạ tầng giao thông gắn với nâng cấp đô thị, thay vì tiếp tục chắp vá.

Quan trọng hơn, cầu Thủ Thiêm 4 được bố trí tuyến đường riêng cho người đi bộ và xe đạp, chạy dọc theo hệ vòm chính, kết nối các công viên ven sông hai đầu cầu và dẫn lên một ban công ngắm cảnh ở vị trí cao nhất. Với công viên cây xanh, tiện ích cộng đồng và hệ chiếu sáng mỹ thuật, cây cầu này có tiềm năng trở thành điểm hẹn công cộng mới, thu hút người dân và du khách. Nếu được vận hành đúng cách, đây sẽ là minh chứng rằng cầu vượt sông không chỉ giải tắc đường mà còn mở thêm không gian sống, mở rộng cảm nhận về "thành phố bên sông" – một bước nâng cấp đô thị theo chiều sâu, không chỉ theo chiều rộng.

Cầu Cần Giờ: cầu dây văng lớn nhất và chiến lược mở cửa ra biển

Nếu Thủ Thiêm 4 giải bài toán nội đô, cầu Cần Giờ lại nhắm vào bài toán đối ngoại và phát triển không gian về phía biển. Dự án dài khoảng 7,3km với cầu chính gần 3km, đường dẫn hơn 3,3km và các cầu nhỏ vượt sông Chà, Tắc Sông Chà, rạch Mương Ngang. Công trình thiết kế 6 làn xe (4 làn cơ giới và 2 làn hỗn hợp), tốc độ 80km/h, vượt sông Soài Rạp để kết nối trực tiếp Nhà Bè – Cần Giờ, thay thế phương thức kết nối chủ yếu bằng phà hiện nay. Hiện kết nối giữa Cần Giờ và khu vực nội đô chủ yếu phụ thuộc vào phà Bình Khánh, thường xuyên quá tải vào giờ cao điểm, lễ Tết và trở thành điểm nghẽn giao thông kéo dài. Đầu tư cầu dây văng lớn nhất thành phố tại cửa ngõ phía Nam vì vậy là quyết định mang tính chiến lược. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ trung tâm đến Cần Giờ dự kiến còn 40–50 phút. Đây không chỉ là "đường đi chơi biển" nhanh hơn, mà là nền tảng cho giao thương, du lịch và thu hút đầu tư vào vùng đô thị biển đang được định hướng phát triển.

Theo phương án hiện nay, TP.HCM sử dụng ngân sách cho bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư, còn hợp phần xây dựng cầu triển khai theo hợp đồng BT với tổng mức đầu tư khoảng 10.668 tỷ đồng, bao gồm cả lãi vay trong thời gian xây dựng. Hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi vẫn đang được hoàn thiện, do Hội đồng thẩm định do Sở Tài chính chủ trì xem xét trước khi trình UBND thành phố phê duyệt. Cách tổ chức tài chính – kỹ thuật này cho thấy thành phố chấp nhận mô hình đối tác công tư để hiện thực hóa các dự án cầu 2026 có quy mô lớn. Nếu quá trình thẩm định và ký hợp đồng PPP được làm minh bạch, cầu Cần Giờ sẽ không chỉ là cầu dây văng lớn nhất thành phố về mặt kỹ thuật, mà còn là bài kiểm tra cho năng lực triển khai các dự án hạ tầng giao thông phức tạp trong một cấu trúc tài chính mới.

Hai cây cầu – một tầm nhìn nâng cấp đô thị toàn diện

Điểm gặp nhau giữa Thủ Thiêm 4 và Cần Giờ nằm ở tầm nhìn: giao thông phải đi trước một bước trong chiến lược nâng cấp đô thị. Một bên là cầu vượt sông thành phố gắn với đường đi bộ, công viên và kiến trúc cảnh quan; bên kia là cầu dây văng lớn nhất mở cửa ra vùng đô thị biển. Cả hai cùng phụ thuộc vào một nhận thức rằng TP.HCM nếu muốn tiếp tục giữ vị trí đầu tàu kinh tế thì phải tái cấu trúc hạ tầng giao thông gắn với không gian phát triển mới. Trong các buổi họp báo kinh tế – xã hội, thành phố đã nhấn mạnh việc khởi công một loạt công trình giao thông, hạ tầng đô thị quy mô lớn trong quý IV/2026. Đó không phải là phong trào, mà là dòng chảy tất yếu của một đô thị đang mở rộng về phía Đông, phía Nam và phía biển. So với cách phát triển dựa vào vài tuyến đường trục và hệ phà, hai dự án cầu hạng nặng này là bước nhảy vọt. Câu hỏi còn lại là chất lượng thi công, tiến độ và khả năng phối hợp giữa các dự án để tạo thành một mạng lưới liên kết liên vùng thực sự hiệu quả – nếu trả lời được, thành phố sẽ có nền tảng mới cho nhiều thập kỷ phát triển tiếp theo.