Mở rộng quốc lộ TP.HCM: bước ngoặt cho giao thông cửa ngõ
Mở rộng quốc lộ TP.HCM tại các cửa ngõ Tây Bắc và Đông Bắc là quá trình nâng cấp, mở rộng mặt cắt, bổ sung tuyến đường trên cao và cải tổ nút giao trên Quốc lộ 22 và Quốc lộ 13 nhằm nâng công suất giao thông, giảm ùn tắc kéo dài, đồng thời tạo mạng lưới hạ tầng giao thông TP.HCM kết nối liên vùng với Tây Ninh, Bình Dương và các hành lang kinh tế ASEAN bằng đường bộ.
Điểm đáng nói là hai dự án được triển khai gần như song song, thể hiện một tư duy mới: thay vì chắp vá từng đoạn, thành phố chọn “đánh” thẳng vào các nút cổ chai. Trên Quốc lộ 22, một dãy nhà gần nút giao An Sương đang được giải tỏa hoàn toàn, mục tiêu là xóa nút thắt giao thông vốn nổi tiếng vì kẹt xe. Ở hướng Đông Bắc, Quốc lộ 13 được chuẩn bị mở rộng lên khoảng 60 m, rộng gấp 2-3 lần hiện trạng. Nếu chỉ nhìn đây là dự án giao thông, chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa thật sự: đó là bước tái cấu trúc không gian kinh tế vùng.
Quốc lộ 22 và đường cao tốc Tây Ninh: cửa ngõ ASEAN cần được giải phóng
Quốc lộ 22 là cửa ngõ Tây Bắc của TP.HCM, dài khoảng 60 km, giữ vai trò tuyến giao thông huyết mạch nối thành phố với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (Tây Ninh), qua đó kết nối giao thương giữa Việt Nam và các nước ASEAN bằng đường bộ. Khi tuyến đường này được mở rộng và đồng bộ với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, chức năng của một “đường cao tốc Tây Ninh” trên thực tế sẽ được hoàn thiện hơn, dù phần danh xưng còn nằm ở cấp độ dự án hạ tầng khác.
Điểm mấu chốt của việc mở rộng quốc lộ TP.HCM tại trục Tây Bắc không chỉ là thêm làn xe. Việc giải tỏa nguyên một dãy nhà gần nút giao An Sương cho thấy thành phố chấp nhận trả giá lớn để xóa nút thắt lịch sử. Khi hoàn thành, Quốc lộ 22 sẽ đồng bộ với các dự án Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, hình thành mạng lưới giao thông liên vùng, góp phần phát triển kinh tế – xã hội khu vực Đông Nam Bộ. Câu chuyện ở đây là tầm nhìn: hoặc chấp nhận đau một lần để thông suốt, hoặc tiếp tục chắp vá và trả giá bằng thời gian, nhiên liệu và cơ hội.
Quốc lộ 13 và tuyến đường trên cao 4 làn: “xa lộ ba tầng” cho cửa ngõ Đông Bắc
Ở cửa ngõ Đông Bắc, Quốc lộ 13 hiện chỉ rộng 4–6 làn nên thường xuyên ùn tắc. Thành phố quyết định đi theo hướng táo bạo hơn: mở rộng mặt cắt ngang lên khoảng 60 m, gấp 2–3 lần hiện trạng 19–27 m, đồng thời xây dựng tuyến đường trên cao 4 làn dài khoảng 3,5 km từ nút giao Bình Lợi đến nút giao Bình Phước. Đây là lựa chọn mang tính “tuyên bố”: cửa ngõ Đông Bắc không chỉ cần rộng hơn, mà phải thông suốt ở cả ba lớp – hầm chui, mặt đất và đường trên cao.
Theo thiết kế, đường trên cao cho phép xe chạy 80 km/h, không bị cắt bởi giao cắt nên dòng xe có thể lưu thông liên tục từ Bình Lợi đến Bình Phước. Bên dưới là đường song hành 8–10 làn, nâng tổng số làn khai thác lên 10–14 làn tùy đoạn. Cùng với đó là loạt hầm chui tại nút Bình Lợi và Bình Phước, tạo nút giao ba tầng và tách dòng phương tiện, giảm điểm xung đột. “Tuyến Quốc lộ 13 sau mở rộng được thiết kế như một trục giao thông ba lớp ở cửa ngõ Đông Bắc TP.HCM”. Đây không chỉ là nâng cấp, mà là định dạng lại cách tổ chức dòng xe ra vào thành phố.
Tái định cư, giải phóng mặt bằng: cái giá không thể né cho hạ tầng giao thông TP.HCM
Không có nâng công suất giao thông nào là miễn phí đối với cộng đồng. Trên Quốc lộ 22, người dân hai bên tuyến, đặc biệt quanh nút giao An Sương, đang đối mặt với việc mất nhà, chuyển chỗ ở khi cả một dãy nhà bị giải tỏa hoàn toàn. Về phía Đông Bắc, dự án Quốc lộ 13 đòi hỏi thu hồi khoảng 39,54 ha đất, trong đó gần 15 ha là của tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. Đến nay, địa phương đã thu hồi khoảng 31,1 ha, đạt 78,65% tổng diện tích. Đây là mức tiến độ đáng kể nhưng cũng phản ánh quy mô tác động xã hội của dự án.
Điều đáng chú ý là tiến độ giải phóng mặt bằng đang được thúc đẩy mạnh để kịp thời gian thi công, với cam kết hoàn thành bồi thường, giải tỏa vào quý III/2026 và có thể áp dụng biện pháp hành chính với các trường hợp cố tình không bàn giao đất. Ở góc nhìn tích cực, các hộ dân bị ảnh hưởng đang đóng vai trò “cổ đông bất đắc dĩ” của hạ tầng giao thông TP.HCM. Nhưng để cái giá này trở nên xứng đáng, thành phố phải bảo đảm chính sách tái định cư minh bạch, hỗ trợ sinh kế lâu dài và không để người dân trả thêm cái giá ẩn là thất nghiệp, đứt gãy cộng đồng.
Tăng công suất hôm nay để không trả giá gấp đôi ngày mai
Một điểm then chốt trong cách thành phố đang tiếp cận là chủ động đi trước nhu cầu. Mở rộng quốc lộ TP.HCM ở cả hai đầu Bắc không chỉ chữa cháy cho tình trạng ùn tắc hiện tại, mà còn chuẩn bị năng lực đón thêm lưu lượng khi Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến cao tốc liên vùng hoàn thành. Nếu chỉ nâng cấp cục bộ, giao thông sẽ tiếp tục “nghẽn cổ chai”, phá hỏng lợi ích từ phần còn lại của mạng lưới. Việc kết hợp đường trên cao, hầm chui, mở rộng mặt cắt và tổ chức lại nút giao cho thấy thành phố đã bắt đầu nhìn hạ tầng như một hệ thống, không phải từng con đường riêng lẻ.
Trên phương diện kinh tế, cả hai dự án đều hướng tới mục tiêu rõ ràng: giảm thời gian vận chuyển, tăng độ tin cậy của chuỗi cung ứng và củng cố vai trò đầu mối logistics của TP.HCM trong khu vực Đông Nam Bộ. Khi Quốc lộ 22 kết nối tốt hơn với đường cao tốc Tây Ninh và quốc lộ 13 trở thành trục ra vào “ba tầng”, chi phí logistics của doanh nghiệp khó có thể không giảm. Theo Sở Xây dựng TP.HCM, dự án mở rộng Quốc lộ 13 được triển khai theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 21.000 tỉ đồng. Câu hỏi không còn là “có nên làm hay không”, mà là “làm thế nào để những đồng vốn này biến thành thời gian, cơ hội và chất lượng sống mới cho người dân”.
