Hai môn thi là phương án dự thảo, không phải quyết định đã chốt
Tuyển sinh lớp 10 là quy trình lựa chọn học sinh vào trường trung học phổ thông bằng thi tuyển, xét học bạ hoặc kết hợp cả hai, tùy điều kiện và kế hoạch của địa phương. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo quy chế trường chuyên để lấy ý kiến; vì vậy, những thay đổi đang được bàn đến chưa phải quy định cuối cùng.
Với trường không chuyên, dự thảo đề xuất nếu địa phương tổ chức thi thì kỳ thi gồm Toán và Ngữ văn. Thời gian làm bài Ngữ văn dự kiến là 120 phút; môn Toán là 90 hoặc 120 phút. Tuy nhiên, thi tuyển hoặc kết hợp thi với xét học bạ chỉ được tính đến khi số người đăng ký vượt khả năng tiếp nhận và các phương án điều phối, phân luồng vẫn không bảo đảm đủ chỗ. Do đó, không thể suy ra mọi học sinh đều sẽ thi hai môn: phương thức tuyển sinh còn phụ thuộc quyết định của địa phương.
Giảm số môn có thể bớt khối lượng ôn thi và nguồn lực tổ chức, nhưng không tự động làm giảm áp lực nếu nhiều thí sinh vẫn cạnh tranh số chỗ hạn chế. Học sinh nên giữ nhịp học đều, thay vì dồn toàn bộ thời gian vào hai môn chỉ vì phương án này đang được đề xuất.
Thi lớp 10 chuyên có thể chuyển từ từng môn sang theo khối
Điểm thay đổi đáng chú ý trong dự thảo là học sinh đăng ký vào trường chuyên theo khối chuyên, thay vì đăng ký và thi riêng từng môn chuyên như cách làm hiện nay. Bộ dự kiến dùng bài thi tổ hợp để đánh giá nền tảng, tư duy và khả năng phù hợp với lĩnh vực của khối, thay vì chỉ dựa vào thành tích một môn riêng lẻ. Đây là thay đổi có thể tác động đáng kể đến cách học sinh chuẩn bị cho kỳ thi lớp 10 chuyên.
Theo phương án nêu trong dự thảo, khối Khoa học tự nhiên gồm Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên. Khối Khoa học xã hội gồm Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đọc hiểu khoa học xã hội. Khối Ngoại ngữ gồm Toán, Ngữ văn và ngoại ngữ học sinh đăng ký. Các bài đọc hiểu tổng hợp hướng đến đánh giá đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề, không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu của từng môn.
Cách tuyển theo khối cũng không có nghĩa học sinh phải học chuyên sâu tất cả môn thuộc khối ấy: dự thảo nêu việc đăng ký môn học chuyên sâu diễn ra vào cuối học kỳ I lớp 10. Điểm Toán nâng cao, Ngữ văn nâng cao và ngoại ngữ có hệ số tối thiểu 2; các bài thi còn lại hệ số 1. Đây là chi tiết thí sinh cần theo dõi vì ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược ôn tập.
Phụ huynh cần chờ phương thức, cách tính điểm và lịch thi cụ thể
Điều nên làm lúc này không phải đoán trước đề thi, mà là theo dõi văn bản chính thức và kế hoạch của địa phương, trường chuyên. Với tuyển sinh lớp 10 phổ thông, cần xác định địa phương chọn thi, xét học bạ hay kết hợp; điều kiện đăng ký, cách tính điểm và tiêu chí ưu tiên cũng quan trọng không kém số môn thi. Những nội dung này sẽ giúp gia đình lập kế hoạch sát với năng lực và nguyện vọng của học sinh.
Với trường chuyên, hãy chờ thông tin về khối tuyển sinh, cấu trúc và nội dung bài thi, thời điểm tổ chức, thời gian làm bài cùng cách tính điểm. Dự thảo yêu cầu trường công khai kế hoạch tuyển sinh chậm nhất 60 ngày trước ngày thi; Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc cơ sở giáo dục đại học quản lý trường quy định các chi tiết tổ chức theo thẩm quyền. Mốc công khai này là căn cứ cần kiểm tra, nhưng chưa thay thế thông báo thực tế của từng trường.
Trong thời gian chờ, lời khuyên thiết thực là học đều các môn và phân bổ thời gian hợp lý. Nếu phương án tổ hợp được thông qua, nền tảng rộng sẽ có ích; nếu quy định cuối cùng khác dự thảo, học sinh cũng tránh bị hụt kiến thức. Kết luận quan trọng nhất: hãy xem các phương án hiện nay là tín hiệu để chuẩn bị linh hoạt, không phải căn cứ để bỏ môn hay chốt kế hoạch ôn thi quá sớm.
