Xét học bạ đang thay đổi cuộc đua vào lớp 10
Xét học bạ lớp 10 là phương thức tuyển sinh dùng kết quả học tập THCS để lựa chọn học sinh, thay cho hoặc kết hợp với kỳ thi đầu vào. Với năm học 2027-2028, Huế, An Giang, Lâm Đồng và Cà Mau đã công bố định hướng xét tuyển học bạ cho phần lớn trường THPT công lập không chuyên. Đây là thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh năm học 2026-2027, khoảng 30/34 tỉnh, thành vẫn tổ chức thi tuyển vào lớp 10. Tuy nhiên, không nên hiểu xu hướng này là kỳ thi sẽ biến mất trên diện rộng. Xét tuyển có thể giảm áp lực ôn thi và tạo điều kiện học gần nhà, nhưng kết quả học tập tích lũy sẽ trở thành căn cứ quan trọng hơn. Vì vậy, học sinh cần xem xét phương án cụ thể tại nơi mình dự tuyển, thay vì dựa vào thông tin chung rằng địa phương đã chuyển sang xét học bạ.
Cùng xét tuyển, mỗi địa phương một cách làm
Mức độ chuyển đổi không giống nhau. Huế dự kiến xét theo kết quả học tập THCS và địa bàn tại phần lớn trường công lập; trong tổng số 37 trường THPT công lập, chỉ 3 trường có phương án tuyển sinh riêng. An Giang dự kiến bỏ thi tuyển ở các trường đại trà, xét tuyển vào cuối tháng 6 và cho mỗi thí sinh đăng ký tối đa hai nguyện vọng. Lâm Đồng và Cà Mau tiếp tục phương thức xét tuyển hệ đại trà đã áp dụng trước đó. Những khác biệt này cho thấy chữ “xét học bạ” chưa nói hết cách một học sinh được tuyển: địa bàn, số nguyện vọng và loại trường đều có thể ảnh hưởng đến lựa chọn. Do đó, phụ huynh nên coi phương thức tuyển sinh là thông tin cần kiểm tra theo từng trường và từng địa phương, không phải một quy tắc chung áp dụng đồng loạt.
Thi tuyển vẫn giữ vai trò ở trường chuyên
Xu hướng giảm thi tuyển đại trà không đồng nghĩa mọi trường đều bỏ kỳ thi. Huế dự kiến thí sinh vào THPT Hai Bà Trưng và THPT Nguyễn Huệ thi Toán, Ngữ văn; phương án chi tiết của THPT chuyên Quốc Học Huế chưa được công bố. Ở An Giang, kỳ thi vào ba trường THPT chuyên dự kiến diễn ra trong hai ngày 3-4/6/2027. Lâm Đồng và Cà Mau cũng duy trì thi tuyển ở trường chuyên. Khác với xét học bạ lớp 10, thi tuyển đánh giá thí sinh qua bài làm trong một kỳ thi; với tuyển sinh trường chuyên, học sinh còn phải thi môn chuyên theo phương án của trường. Dự thảo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu ba phương thức có thể áp dụng: xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp cả hai. Vì thế, chuẩn bị cho trường chuyên vẫn cần bám sát yêu cầu thi, không thể chỉ dựa vào điểm học bạ.
Điều học sinh và phụ huynh nên làm tiếp theo
Xét tuyển có thể giúp giảm áp lực thi cử và hỗ trợ học sinh học gần nhà; Huế cũng nêu việc giảm kinh phí tổ chức tuyển sinh là một lợi ích của phương án này. Nhưng đổi cách tuyển không xóa đi cạnh tranh về chỗ học: cả nước có khoảng 1,5 triệu học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi các trường THPT có gần 1,2 triệu suất học lớp 10, tương đương khoảng 79,3%. Trong định hướng phổ cập giáo dục THPT, số học sinh hoàn thành lớp 9 được vào lớp 10 dự kiến sẽ tăng lên; đồng thời, Chính phủ yêu cầu địa phương bảo đảm học sinh trượt công lập vẫn có thể theo học ở loại hình trường phù hợp. Phụ huynh nên theo dõi thông báo chính thức về tiêu chí xét tuyển, nguyện vọng và lịch tuyển sinh; học sinh cần duy trì kết quả học tập ổn định, đồng thời chuẩn bị thi nếu chọn trường có yêu cầu riêng. Kết luận: hãy chọn cách chuẩn bị theo trường và địa phương cụ thể, không theo suy đoán về xu hướng chung.
