Điện Biên đặt cược vào giao thương biên mậu và hành lang tam giác
Điện Biên đang xây dựng một hành lang giao thương biên mậu mới, kết nối Việt Nam, Lào và Trung Quốc thông qua chuyển đổi số và thương mại xanh, nhằm hạ chi phí logistics, mở rộng chuỗi cung ứng miền Bắc và tạo không gian phát triển kinh tế – du lịch liên vùng trên nền tảng hợp tác biên giới hiện đại, bền vững và số hóa. Chiều 18/9, Bộ Công Thương phối hợp UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Hội nghị Xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất nhập khẩu khu vực miền Bắc với chủ đề “Chuyển đổi số và Thương mại xanh: Động lực bứt phá giao thương biên mậu Việt Nam - Lào - Trung Quốc”. Việc một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn được chọn đăng cai không phải chuyện danh nghĩa, mà cho thấy định hướng rõ ràng: Điện Biên muốn bước lên tuyến đầu giao thương biên mậu chứ không chỉ là cửa khẩu vùng xa.
Lợi thế địa kinh tế: từ tỉnh biên giới thành tâm điểm chuỗi cung ứng
Điện Biên là địa phương duy nhất của Việt Nam có đường biên giới giáp đồng thời Lào và Trung Quốc với hơn 455 km đường biên, sở hữu các cửa khẩu Tây Trang, Huổi Puốc, Si Pa Phìn và lối mở A Pa Chải – Long Phú kết nối trực tiếp Bắc Lào và Vân Nam, Trung Quốc. Trong bức tranh miền Bắc rộng 118.660 km² với khoảng 25 triệu dân và hệ thống đô thị – công nghiệp – cảng biển – cửa khẩu ngày càng gắn kết, đây là mảnh ghép mang tính chiến lược cho liên kết chuỗi cung ứng miền Bắc. Nếu chỉ trông vào quá khứ là vùng chiến địa, Điện Biên sẽ mãi ở thế phòng thủ. Nhưng khi coi mình là “cửa ngõ giao thương” của Tây Bắc với Bắc Lào, Tây Nam Trung Quốc và tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng, tỉnh đang chủ động dịch chuyển sang vai trò trung tâm logistics – trung chuyển hàng hóa khu vực.
Chuyển đổi số thương mại xanh: nền tảng cạnh tranh mới cho biên mậu
Điện Biên không chỉ nói về giao thương biên mậu, mà gắn nó với hai trục thay đổi cốt lõi: chuyển đổi số và thương mại xanh. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, phát triển bền vững, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn đã trở thành điều kiện để hàng hóa tiếp cận và giữ vị thế trên thị trường quốc tế. Nếu không bắt kịp, biên mậu sẽ tụt lại phía sau các tuyến thương mại hiện đại. Điện Biên cùng các đối tác Lào, Trung Quốc thảo luận mô hình “cửa khẩu thông minh”, dùng nền tảng số để xử lý thủ tục biên giới nhanh hơn, minh bạch hơn, giảm chi phí thông quan và tạo điều kiện cho thương mại xanh phát triển. Việc gắn hành lang thương mại với chuẩn xanh là bước đi cho thấy tỉnh muốn tăng giá trị, không chỉ tăng lưu lượng hàng hóa.
Liên kết chuỗi cung ứng miền Bắc và bài toán logistics – du lịch
Hội nghị Xúc tiến thương mại tại Điện Biên được thiết kế như một cuộc tập dượt cho liên kết chuỗi cung ứng miền Bắc: gom các trung tâm sản xuất – logistics – thương mại – dịch vụ – cửa khẩu – cảng biển vào chung một mạng lưới, rồi cắm điểm nút tại Điện Biên để kết nối sang Lào và Trung Quốc. Theo số liệu, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khu vực phía Bắc đã đạt trên 380 tỷ USD, chiếm khoảng 40% cả nước. Những con số này cho thấy nếu tuyến kết nối qua Điện Biên được tối ưu, chi phí logistics sẽ giảm, thời gian giao hàng rút ngắn và sức cạnh tranh hàng hóa tăng lên. Việc đẩy nhanh cao tốc Sơn La – Điện Biên – Cửa khẩu Tây Trang, nâng cấp các tuyến vào A Pa Chải không chỉ phục vụ hàng hóa mà còn mở đường cho du lịch khu vực: khách có thể di chuyển nhanh giữa Hà Nội – Điện Biên – Bắc Lào – Vân Nam, biến biên giới từ “vùng xa” thành “điểm đến”.
Từ hội nghị đến chiến lược dài hạn của Điện Biên
Điện Biên không giấu tình trạng hạ tầng còn hạn chế, tiềm năng chưa khai thác, đời sống người dân vùng biên vẫn khó khăn. Nhưng lựa chọn đối diện thẳng thắn là điểm mạnh: tỉnh chấp nhận rằng nếu không nâng cấp phương thức giao thương và năng lực cạnh tranh hàng hóa, dư địa hợp tác với Lào, Trung Quốc sẽ bị bỏ lỡ, dù kim ngạch song phương đang tăng nhanh. Từ nay đến 2030, Điện Biên đặt trọng tâm vào các nhóm giải pháp: tăng liên kết vùng, nâng cao hiệu quả hoạt động cửa khẩu, đẩy mạnh chuyển đổi số thương mại xanh, phát triển logistics và hạ tầng cửa khẩu như cao tốc Sơn La – Điện Biên – Tây Trang. Về bản chất, đây là một lựa chọn mang tính chủ động: tự đưa mình lên bản đồ giao thương biên mậu Điện Biên bằng chiến lược số hóa và xanh hóa, thay vì chờ dòng thương mại tự tìm đến.
