Nhà không còn là nơi an toàn tuyệt đối cho trẻ em
An toàn cho trẻ em trong gia đình là việc nhận diện và phòng tránh các vật dụng nguy hiểm xuất hiện trong sinh hoạt hằng ngày, như đồ sắc nhọn, pin cúc áo và đồ nóng, vốn dễ gây chấn thương mắt, bỏng nước sôi trẻ hoặc tổn thương nội tạng nếu không được cất giữ và sử dụng đúng cách. Khi đọc các ca bệnh cụ thể, chúng ta phải thừa nhận một thực tế: phần lớn tai nạn này không phải do trẻ “quá nghịch”, mà do người lớn chủ quan. Trẻ nhỏ có xu hướng khám phá mọi thứ và không hiểu khái niệm nguy hiểm, nên mọi vật dụng trong tầm tay đều có thể biến thành vũ khí. Nếu phụ huynh vẫn tin rằng “trong nhà thì an toàn rồi”, họ đang nhường quyền quyết định số phận sức khỏe của con cho… sự may rủi.
Đồ sắc nhọn và nguy cơ mù lòa từ xiên nướng, kéo
Câu chuyện tại một khoa Mắt tuyến trung ương cho thấy xiên nướng và kéo có thể cướp đi ánh sáng của trẻ nhanh đến mức phụ huynh không kịp trở tay. Khoa Mắt của một bệnh viện lớn vừa phải phẫu thuật cấp cứu cho hai bệnh nhi bị tổn thương nhãn cầu do vật sắc nhọn trong sinh hoạt hằng ngày. Một bé ở Phú Thọ bị xiên kim loại xuyên vào mắt khi đang chơi, nhập viện với giác mạc rách, đục thể thủy tinh, vỡ thủy tinh thể, đối mặt nguy cơ mất thị lực. Quá rõ ràng: việc để dao, kéo, xiên nướng, bút, đũa, tăm, mảnh kính trong tầm với trẻ rồi cho rằng “con biết cẩn thận” là một sự ảo tưởng nguy hiểm. Phụ huynh có trách nhiệm phòng ngừa chấn thương bằng cách cất toàn bộ đồ sắc nhọn ngoài tầm tay, không cho trẻ ngậm hay cầm các vật dài, cứng, nhọn khi chạy nhảy. Nếu không may trẻ bị vật sắc nhọn đâm vào mắt, tuyệt đối không tự rút dị vật, không đè, không xoa, không nhỏ thuốc dân gian; việc đúng duy nhất là đưa trẻ đến cơ sở có chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt để được cấp cứu.
Đồ nóng, nồi cháo, bình thủy: vài giây lơ đãng, bỏng độ II
Những ca bỏng nước sôi trẻ dưới 1 tuổi cho thấy căn bếp “bình thường” thực ra là vùng nguy hiểm cao, nếu người lớn mất tập trung. Một bệnh viện đã tiếp nhận hai trẻ dưới 1 tuổi bị bỏng độ II do tai nạn sinh hoạt: bé gái 8 tháng bị bỏng 16% diện tích cơ thể vì làm đổ nồi cháo nóng khi ngồi xe tập đi, cháo tràn lên ngực, bụng, tay; bé trai 10 tháng bị bỏng 11% hai chân vì với tay chạm vào bình thủy nước sôi làm đổ lên người. Đây đều là vật dụng quen thuộc trong mọi gia đình, nhưng khi nằm trong tầm với của trẻ nhỏ, chúng trở thành nguồn gây bỏng nặng. Theo các bác sĩ, trẻ nhỏ gần như không có khả năng nhận biết và tránh nguồn nhiệt, nên nguy cơ tai nạn tại nhà luôn hiện hữu. Vì vậy, an toàn cho trẻ em không thể chỉ là khẩu hiệu; nó phải thể hiện bằng hành động rất cụ thể: nồi cháo, ấm nước, bình thủy, thức ăn, đồ uống nóng phải được đặt ở vị trí cao, chắc chắn, ngoài tầm với; không để trẻ dưới 1 tuổi “tự chơi quanh bếp”; và phải nhớ rằng chỉ một thoáng lơ đãng cũng đủ gây bỏng diện rộng, buộc phải điều trị y tế lâu dài.
Pin cúc áo: dị vật nhỏ, hậu quả bỏng thực quản lớn
Nếu phụ huynh nghĩ pin cúc áo chỉ gây nghẹt thở khi trẻ nuốt phải, một ca bệnh gần đây đã chứng minh hậu quả còn tàn phá hơn. Ngày 4/10, một bệnh viện đã cứu chữa bé C.N.L., 3 tuổi, trú tại xã Tân Thành, Quảng Trị, bị tổn thương nghiêm trọng vì trẻ nuốt pin cúc áo. Khi được đưa tới viện, bé nôn ói dữ dội kéo dài, đau rát vùng cổ; nội soi phát hiện viên pin cúc áo đã bị biến chất, ăn mòn gây viêm loét nặng, lan rộng toàn vùng thực quản. Các chất từ pin và mô tổn thương dính chặt vào vùng loét, khiến việc làm sạch và đánh giá tổn thương rất khó khăn. Đây không còn là tai nạn “nhỏ”, mà là bỏng hóa chất trong lòng cơ thể. Điều đáng cảnh báo là thời gian từ lúc xuất hiện nôn tới khi nhập viện đã hơn 5 giờ – chậm trễ đủ để tổn thương lan rộng. Thông điệp dành cho phụ huynh rất rõ: nếu phát hiện hoặc chỉ cần nghi ngờ trẻ nuốt pin cúc áo, đừng chờ triệu chứng mà hãy đưa trẻ ngay đến cơ sở y tế, không tự móc họng, không cố gắng gây nôn tại nhà. Muốn phòng ngừa chấn thương dạng này, các vật dụng chứa pin cúc áo như điều khiển, đồng hồ điện tử, đồ chơi phải được kiểm tra, vặn chặt nắp và để xa tầm tay trẻ.
Từ cảnh báo đến hành động: xây lại chuẩn an toàn cho trẻ em
Các ca chấn thương mắt do xiên nướng, kéo, bỏng nước sôi trẻ từ nồi cháo, bình thủy, hay bỏng thực quản vì trẻ nuốt pin cúc áo đều có điểm chung: chúng xảy ra từ những vật dụng nguy hiểm nhưng quen thuộc, trong chính không gian gia đình. Nếu tiếp tục đổ lỗi cho “sự nghịch ngợm” của trẻ, chúng ta đang né tránh trách nhiệm của người lớn. Phụ huynh cần chủ động phòng ngừa chấn thương bằng ba nguyên tắc: mọi vật sắc nhọn phải được cất khóa; mọi đồ nóng phải đặt cao, cố định; mọi thiết bị dùng pin cúc áo phải an toàn, khó mở, luôn xa tầm với. Nhận biết sớm dấu hiệu trẻ nuốt dị vật – từ ho, nôn, đau rát cổ đến khó nuốt – là lý do để đưa trẻ đi cấp cứu ngay, không đợi bệnh nặng lên. Nhà chỉ thật sự là nơi an toàn cho trẻ em khi người lớn coi mỗi vật dụng là một nguy cơ tiềm ẩn, và tổ chức lại không gian sống theo tư duy “phòng trước, cứu sau”.
