Cuộc thi thiết kế xe toàn dân và tham vọng tự chủ của AVES
AVES Future Mobility Challenge là cuộc thi thiết kế xe máy điện do startup xe điện AVES tổ chức, nhằm tìm kiếm ý tưởng kiểu dáng và công năng cho xe máy điện Việt Nam đồng thời kết nối những người làm sáng tạo, kỹ sư và người dùng để cùng tham gia từ khâu ý tưởng đến thiết kế, công nghệ và trải nghiệm vận hành thực tế của phương tiện. Thay vì âm thầm phát triển sản phẩm trong phòng thiết kế kín, AVES chọn mở bài toán ra cộng đồng, coi cuộc thi thiết kế xe là bước đầu cho chiến lược tự chủ thiết kế xe và công nghệ xe điện do người Việt làm, cho người Việt dùng. Đây không chỉ là hoạt động truyền thông, mà là tuyên bố: tương lai giao thông không thể chỉ là việc mua công nghệ về lắp ráp, mà phải bắt đầu từ quyền được thiết kế chiếc xe "đo ni đóng giày" cho chính đời sống đô thị trong nước.
Từ phòng thiết kế đóng kín đến mô hình đồng sáng tạo với cộng đồng
Trong mô hình truyền thống, các hãng xe lớn thường để đội ngũ thiết kế, kỹ sư nội bộ quyết định gần như toàn bộ hình dáng và công năng sản phẩm, người dùng chỉ xuất hiện ở giai đoạn khảo sát thị trường và kiểm thử cuối cùng. AVES đang đi ngược lại quỹ đạo đó khi đưa câu hỏi "làm xe cho ai, ưu tiên điều gì" ra cộng đồng ngay từ giai đoạn đầu. Cuộc thi AVES Future Mobility Challenge đặt mục tiêu vinh danh các thiết kế xe máy điện mới, cân bằng thẩm mỹ, công năng và tính ứng dụng thực tế cao, với tổng giá trị giải thưởng 265 triệu đồng chia cho hai hạng mục Thiết kế ứng dụng và Thiết kế ý tưởng. "Giải cao nhất 100 triệu đồng, gồm 60 triệu tiền mặt và voucher mua xe trị giá 40 triệu đồng" là lời mời khá rõ ràng: người tham gia không chỉ gửi bản vẽ, mà có cơ hội nhìn ý tưởng của mình được đội ngũ AVES tiếp tục phát triển thành sản phẩm chạy trên đường. Đây là cách startup xe điện AVES biến cuộc thi thiết kế xe thành một kênh tuyển chọn cộng sự và đồng sáng tạo, thay vì chỉ là sân chơi phong trào.
Chiến lược “tìm người cùng làm xe” của cựu CEO Green SM
Đằng sau cuộc thi là câu chuyện cá nhân và tham vọng của CEO Nguyễn Văn Thanh, người từng vận hành đội xe buýt điện, xe ô tô điện và nền tảng gọi xe xanh trước khi lập AVES. Việc vận hành hàng nghìn phương tiện cho ông khả năng nhìn rất cụ thể: xe thường hỏng ở đâu, người dùng phàn nàn điều gì, chi tiết nào nhỏ nhưng tốn công bảo dưỡng. Bây giờ, khi chuyển từ "vận hành phương tiện" sang "làm ra phương tiện", ông đem những quan sát đó vào quyết định thiết kế và kỹ thuật, nhưng đồng thời thừa nhận rằng một hãng mới đang đi "từ 0 đến 1" cần thêm nhiều góc nhìn. Công ty Cổ phần Công nghệ và Năng lượng xanh AVES được đăng ký ngày 9/9 với vốn điều lệ 30 tỷ, chỉ vài ngày sau đã công bố cuộc thi cùng tổng giải thưởng 265 triệu đồng. Trên trang cá nhân, ông Thanh viết thẳng: thông qua cuộc thi, AVES muốn tìm người đồng hành để mời về đội ngũ; đây là khác biệt so với các hãng lớn thường tuyển nhân sự kín kẽ, ít khi công khai tìm đối tác phát triển xe điện tương lai ngay trên nền một cuộc thi thiết kế.
Thiết kế cho người Việt: từ thói quen đi xe đến cách dùng AI
Trong phát triển xe máy điện Việt Nam, nhiều hãng vẫn mang mẫu mã từ nước ngoài về chỉnh sửa đôi chút cho phù hợp, dẫn đến những chi tiết khó chịu như tư thế ngồi khi chở hai người, cốp xe khó lấy đồ, hoặc việc xoay trở trong chỗ đỗ hẹp ở đô thị. AVES đặt mục tiêu tạo ra sản phẩm "đo ni đóng giày" cho người Việt, từ vóc dáng, tư thế, thói quen di chuyển đến thẩm mỹ và phong cách sống. Vì thế, cuộc thi cho phép mọi người tham gia ở hai hạng mục, kể cả những người không chuyên thiết kế nhưng có ý tưởng và có thể dùng AI để minh họa. Quy định bắt buộc khai báo công cụ, công khai bài có dùng AI hay không và yêu cầu người dự thi chịu trách nhiệm về tính nguyên bản, cho thấy AVES nhìn AI như công cụ hỗ trợ chứ không thay thế việc xác định vấn đề mà chiếc xe phải giải quyết. Hội đồng giám khảo sẽ soi vào khoảng cách giữa hình ảnh đẹp trên màn hình và khả năng trở thành sản phẩm thực tế, để chọn ra những ý tưởng thiết kế xe máy điện có tiềm năng ứng dụng trong công nghệ xe điện của hãng.
Từ cuộc thi đến nhà máy: liệu chiến lược cộng đồng có hiệu quả?
AVES Future Mobility Challenge nhận bài từ 8h ngày 21/9 đến hết 27/10, dự kiến trao giải vào đầu tháng 12 trong khuôn khổ một triển lãm về di chuyển. Sau phần sân chơi, những ý tưởng được chọn sẽ bước vào chặng đường dài hơn của một hãng xe: làm mẫu, thử và sửa trước khi trở thành sản phẩm bán ra thị trường. Startup xe điện AVES đang xây dựng nhà máy và trung tâm R&D, hướng tới ra mắt các dòng xe hai bánh, ba bánh và xe đạp điện thông minh vào mùa hè năm 2027. Nếu chiến lược kéo cộng đồng vào từ sớm thành công, hãng sẽ sở hữu một kho ý tưởng đa dạng, một nhóm cộng sự am hiểu thực tế đường phố và một nền tảng tự chủ thiết kế xe thay vì phụ thuộc vào bản vẽ nhập khẩu. Ngược lại, nếu cuộc thi chỉ dừng lại ở mức phong trào, AVES sẽ mất một cơ hội để chứng minh rằng người Việt có thể làm chủ từ ý tưởng đến trải nghiệm trong công nghệ xe điện. Hiện tại, với mức đầu tư giải thưởng 265 triệu đồng cùng thông điệp rõ ràng, đây là phép thử đáng chú ý cho cả ngành xe máy điện Việt Nam.
