Cuộc thi thiết kế xe điện như bước mở cho tham vọng tự chủ của AVES
AVES Future Mobility Challenge là cuộc thi thiết kế xe máy điện do startup xe điện Việt Nam AVES phát động, với mục tiêu tìm kiếm ý tưởng và nhân tài để người Việt tự chủ từ khâu thiết kế, công nghệ đến trải nghiệm sử dụng, đồng thời chuẩn bị cho những sản phẩm xe tương lai do chính người Việt tạo ra và sử dụng. Đây không phải một sân chơi thuần túy cho dân thiết kế, mà là động thái chiến lược: mở cửa khoảnh khắc “khai sinh” sản phẩm cho cộng đồng. Với tổng giá trị giải thưởng 265 triệu đồng, nhận bài từ 21/9 đến 27/10, AVES đặt cược rằng sức sáng tạo của người Việt đủ để định hình thế hệ phương tiện di chuyển mới. Nếu các hãng lâu nay nhập thiết kế từ nước ngoài, thì cuộc thi này là tuyên bố rõ ràng: tương lai công nghệ xe điện sẽ được phác họa từ chính góc nhìn người dùng trong nước.
Cấu trúc cuộc thi: từ sân chơi cộng đồng đến “phòng R&D mở”
Điểm đáng chú ý của AVES Future Mobility Challenge là cách cuộc thi được thiết kế như một “phòng R&D mở rộng” ra cộng đồng. Hai hạng mục Thiết kế Ứng dụng (Professional Design) và Thiết kế Ý tưởng (Open Concept Design) cho phép cả người có nền tảng chuyên môn lẫn người chỉ có ý tưởng tham gia, miễn là họ hiểu nhu cầu di chuyển thực tế của người Việt. Ý tưởng phải cân bằng giữa công năng, trải nghiệm người dùng, thẩm mỹ, tính sáng tạo và khả năng sản xuất thành sản phẩm thật, tránh kiểu thiết kế “chỉ đẹp trên giấy”. Tổng giải thưởng 265 triệu đồng, trong đó giải cao nhất trị giá 100 triệu đồng (60 triệu tiền mặt kèm voucher mua xe máy điện AVES trị giá 40 triệu đồng), cho thấy startup xe điện Việt Nam này chấp nhận đầu tư nghiêm túc để săn tìm thiết kế đủ sức bước ra khỏi bản vẽ.
AI trong cuộc thi: công cụ hỗ trợ hay phép thử về trách nhiệm sáng tạo?
Việc AVES chấp nhận người tham gia sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình lên ý tưởng và thiết kế là quyết định táo bạo nhưng hợp thời. AI được xác định rõ vai trò: là công cụ hỗ trợ nghiên cứu, phát triển hoặc minh họa, chứ không phải “máy tạo bài thi” vô trách nhiệm. Thí sinh buộc phải khai báo công cụ đã dùng và chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính nguyên bản cũng như quyền sở hữu trí tuệ của tác phẩm. Đây là một phép thử, không chỉ cho năng lực sáng tạo với công nghệ mới, mà còn cho ý thức pháp lý của lực lượng thiết kế trẻ. Nếu làm tốt, cuộc thi thiết kế xe điện này có thể trở thành chuẩn mực mới: chấp nhận AI như một phần của quy trình thiết kế hiện đại, nhưng vẫn bảo vệ được bản sắc, sự độc đáo của thiết kế xe tương lai gắn với ngữ cảnh Việt Nam.
Tham vọng tự chủ thiết kế và lời mời gọi “cùng làm xe tương lai của người Việt”
Đằng sau cuộc thi là tham vọng rõ ràng: người Việt cần tự chủ thiết kế, thay vì phụ thuộc vào mẫu mã và triết lý sản phẩm từ bên ngoài. Startup xe điện Việt Nam này không giấu mục tiêu “đo ni đóng giày” cho người dùng: từ vóc dáng, tư thế, thói quen di chuyển đến thẩm mỹ và phong cách sống. Chia sẻ trên trang cá nhân, CEO Nguyễn Văn Thanh khẳng định doanh nghiệp muốn thông qua cuộc thi để “tìm kiếm thêm những người đồng hành” và mời họ gia nhập đội ngũ phát triển sản phẩm. Nghĩa là thiết kế thắng giải không chỉ nằm trên poster, mà có cơ hội cùng AVES tiếp tục phát triển, hoàn thiện và trở thành phương tiện lưu thông trên đường. Với việc chuẩn bị nhà máy, trung tâm nghiên cứu và mục tiêu bán xe máy điện vào mùa hè 2027, AVES đang dùng cuộc thi như bước khởi động quan trọng cho hành trình xây dựng năng lực thiết kế nội địa.
Tác động dài hạn: từ sân chơi sáng tạo đến nền công nghệ xe tương lai “made by Vietnamese”
Nếu nhìn đơn thuần, đây chỉ là một cuộc thi thiết kế xe điện với giải thưởng hấp dẫn; nhưng về dài hạn, nó đặt viên gạch cho một hệ sinh thái thiết kế ô tô độc lập theo nghĩa rộng: phương tiện di chuyển, giải pháp năng lượng sạch và thiết bị thông minh do người Việt nghĩ, làm và sử dụng. Danh mục sản phẩm AVES đặt mục tiêu phát triển gồm xe đạp điện, xe máy điện, xe ba bánh điện cùng các giải pháp năng lượng tái tạo và thiết bị công nghệ thông minh, cho thấy tầm nhìn vượt ra ngoài một mẫu xe duy nhất. Theo một phát biểu, “AVES Future Mobility Challenge đặt mục tiêu tìm kiếm và vinh danh những ý tưởng, thiết kế xe máy điện mới, kết hợp yếu tố thẩm mỹ, công năng và có tính ứng dụng thực tế cao”. Nếu cộng đồng thiết kế, kỹ sư, sinh viên nắm bắt cơ hội này, chúng ta có thể chứng kiến thế hệ công nghệ xe tương lai đầu tiên mang dấu ấn rõ ràng: sản phẩm được thiết kế và phát triển bởi người Việt, phục vụ chính nhu cầu tại đây.
