Cúm mùa có thể trở thành nguy cơ cho tim
Cúm mùa là bệnh nhiễm virus đường hô hấp, nhưng phản ứng viêm và những thay đổi trong đông máu khi mắc bệnh cũng có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ thiếu máu não và suy tim cấp, nhất là ở người có bệnh nền.
Đây là lý do cúm mùa và tim mạch không nên được xem là hai vấn đề tách biệt. Theo PGS.TS Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, phản ứng viêm có thể làm mảng xơ vữa mất ổn định; nếu mảng nứt vỡ, cục máu đông có thể làm tắc động mạch vành hoặc mạch máu não. Sốt và nhiễm trùng cũng khiến tim đập nhanh, tăng nhu cầu oxy. Nếu cúm gây viêm phổi hoặc suy hô hấp, lượng oxy giảm, tim phải hoạt động trong điều kiện bất lợi. Một số trường hợp còn có thể bị tổn thương cơ tim trực tiếp do virus. Vì thế, nhồi máu cơ tim do cúm là nguy cơ cần lưu tâm, kể cả khi trước đó người bệnh chưa được chẩn đoán mắc bệnh tim.
Những ai cần đặc biệt cảnh giác?
Người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh phổi mạn tính là những nhóm dễ gặp biến chứng nặng khi mắc cúm. Người từ 65 tuổi trở lên có thể đồng thời mang nhiều bệnh nền; còn cúm có thể làm nặng tình trạng tim mạch, gây khó thở và giảm oxy ở người có bệnh phổi. Người mắc bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch cũng cần chủ động phòng bệnh. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và nhân viên y tế là những nhóm cần quan tâm đến tiêm chủng theo khuyến cáo chuyên môn.
Một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể tăng 6–10 lần và nguy cơ đột quỵ tăng 3–10 lần sau nhiễm cúm trong những giai đoạn nhất định. Đây là mức tăng được ghi nhận trong các nghiên cứu cụ thể, không có nghĩa người mắc cúm nào cũng sẽ gặp biến cố. Dù vậy, người có bệnh nền chưa kiểm soát tốt hoặc vừa trải qua biến cố tim mạch nên trao đổi với bác sĩ về kế hoạch phòng cúm phù hợp.
Tiêm phòng và các cách phòng cúm hằng ngày
Với người có bệnh nền, tiêm chủng cúm là biện pháp phòng ngừa chính cần chủ động bàn với nhân viên y tế. Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và diễn biến nặng; do virus cúm biến đổi theo thời gian, miễn dịch sau tiêm có thể suy giảm, người dân nên tiêm hằng năm theo khuyến cáo. Tiêm chủng cúm người cao tuổi đặc biệt quan trọng, cũng như với người mắc bệnh tim mạch, phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch.
Một phân tích gộp 16 nghiên cứu trên hơn 237.000 người mắc bệnh tim mạch ghi nhận tiêm vaccine cúm có liên quan với mức giảm 25% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và 18% nguy cơ tử vong do tim mạch. Đây là mối liên quan được ghi nhận trong phân tích, không phải cam kết vaccine thay thế điều trị. Vaccine không thay thuốc hoặc các biện pháp kiểm soát bệnh nền; người bệnh vẫn cần tuân thủ chỉ định, kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết và tái khám.
Phòng ngừa biến chứng cúm còn cần những thói quen hằng ngày: rửa tay, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng nhiễm trùng và vệ sinh hô hấp đúng cách. Nếu vừa trải qua biến cố tim mạch cấp tính, hãy hỏi bác sĩ về thời điểm tiêm phù hợp thay vì tự quyết định hoặc trì hoãn kéo dài.
Nhận biết dấu hiệu cấp cứu, đừng quy hết cho cúm
Ở người thuộc nhóm nguy cơ, khi có biểu hiện nghi cúm, liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá và tư vấn điều trị là lựa chọn an toàn hơn tự xử lý. Không tự ý dùng thuốc, nhất là kháng sinh hoặc thuốc kháng virus, khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Đau ngực, khó thở tăng lên, ngất, méo miệng, yếu liệt đột ngột hoặc nói khó là những dấu hiệu cần cấp cứu ngay; đừng mặc định đó chỉ là triệu chứng thông thường của cúm. Những biểu hiện này có thể báo hiệu biến cố tim mạch hoặc đột quỵ, nên cần được nhân viên y tế đánh giá khẩn cấp. Cúm không phải lúc nào cũng dẫn đến biến chứng, nhưng nguy cơ đủ nghiêm trọng để người cao tuổi và người có bệnh nền chuẩn bị trước: tiêm phòng theo tư vấn, duy trì điều trị bệnh nền và biết khi nào phải tìm trợ giúp. Chủ động phòng cúm và phản ứng nhanh trước dấu hiệu nguy hiểm là cách thiết thực để bảo vệ tim mạch trong mùa cúm.
