Kết quả đáng kể, nhưng chưa thể dừng ở con số
Chính sách việc làm địa phương là hệ thống giải pháp kết nối người lao động với cơ hội tuyển dụng, trang bị kỹ năng và hỗ trợ vốn để tạo thu nhập ổn định, phù hợp với nhu cầu của từng cộng đồng. Sáng 28/10, Sở Nội vụ tỉnh Lào Cai tổ chức đối thoại với chính quyền và người lao động tại cụm Bảo Thắng, Tằng Lỏng, Xuân Quang, Gia Phú và Phong Hải nhằm rà soát chính sách và ghi nhận vướng mắc thực tế.
Trong chín tháng đầu năm 2026, tỉnh giải quyết việc làm cho 27.164 lao động, đạt 84,88% kế hoạch năm. Con số này cho thấy nỗ lực đáng kể, nhưng tỷ lệ hoàn thành kế hoạch không tự nó nói lên công việc có ổn định, phù hợp hay giúp người lao động tăng thu nhập lâu dài hay không. Kết quả được tạo ra từ nhiều hướng: 7.851 người có việc qua các chương trình phát triển kinh tế – xã hội; 9.546 người nhận hỗ trợ từ vốn vay Quỹ quốc gia về việc làm; 1.105 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; 8.662 người được giới thiệu việc làm ngoài tỉnh.
Vì vậy, trọng tâm tiếp theo không chỉ là duy trì số lượng được giải quyết việc làm, mà còn phải giúp người dân tiếp cận đúng cơ hội và giữ được sinh kế. Đây là lý do đối thoại cần được xem như đầu vào cho các chính sách cụ thể, thay vì một hoạt động chỉ dừng ở việc tổng kết thành tích.
Đối thoại cần biến vướng mắc thành hỗ trợ thực tế
Người lao động và đại diện cơ sở đã nêu khó khăn trong tìm việc, học nghề, chuyển đổi nghề và tiếp cận chính sách hỗ trợ. Các vấn đề được đặt ra rất cụ thể: việc làm tại chỗ gắn với sinh kế bền vững, cơ hội ngoài tỉnh, vốn để tạo việc làm hoặc phát triển sản xuất, kinh doanh, cùng nhu cầu nâng kỹ năng và tìm hiểu việc làm ở nước ngoài theo hợp đồng.
Những vướng mắc này cho thấy khoảng cách giữa việc có chương trình hỗ trợ và khả năng người dân thực sự sử dụng được chương trình. Nếu thông tin tuyển dụng khó tiếp cận, khóa học không gắn với vị trí đang cần người hoặc thủ tục vay vốn không phù hợp thực tế, cơ hội trên giấy khó chuyển thành thu nhập. Do đó, việc làm Lào Cai cần được đánh giá cả ở khả năng tháo gỡ rào cản cho người lao động, không chỉ ở số người được ghi nhận có việc.
Kết quả cũng khác nhau giữa năm xã trong cụm: Xuân Quang đạt 100,8% kế hoạch, Bảo Thắng đạt 99,6%, Gia Phú đạt 84,7%, Tằng Lỏng đạt 78,9% và Phong Hải đạt 78,2%. Chênh lệch này càng củng cố yêu cầu nắm nhu cầu từng địa bàn, thay vì áp dụng một cách làm đồng loạt.
Kết nối tuyển dụng, đào tạo nghề và vốn phải đi cùng nhau
Giải pháp có sức nặng nhất là kết nối cung cầu lao động một cách thực chất: cơ quan quản lý cần hiểu nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, còn người lao động cần được tiếp cận thông tin rõ ràng về vị trí, yêu cầu kỹ năng và điều kiện làm việc. Lãnh đạo Sở Nội vụ đề nghị chính quyền xã chủ động nắm nhu cầu việc làm, nguyện vọng học nghề và khả năng phát triển sản xuất của người dân, rồi xây dựng hỗ trợ sát điều kiện địa phương.
Đào tạo nghề Lào Cai chỉ phát huy tác dụng khi nội dung học gắn với công việc có nhu cầu tuyển dụng hoặc giúp người dân cải thiện hoạt động sản xuất tại chỗ. Vì thế, phối hợp giữa cơ quan nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cần trở thành quy trình thường xuyên: cập nhật nhu cầu, tư vấn hướng đi, đào tạo kỹ năng phù hợp rồi giới thiệu việc làm. Tách rời các khâu này dễ khiến người học mất thời gian mà vẫn thiếu cơ hội.
Vốn vay cũng cần được đặt trong cùng chuỗi giải pháp. Hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn có ý nghĩa hơn khi đi kèm tư vấn về phương án tạo việc làm, phát triển sản xuất hoặc kinh doanh, thay vì chỉ dừng ở việc giới thiệu chương trình. Với người cân nhắc làm việc ngoài tỉnh hay ở nước ngoài theo hợp đồng, thông tin minh bạch về thị trường và quyền lợi là điều kiện thiết yếu để lựa chọn an toàn.
Thước đo cuối cùng là sinh kế có bền vững hay không
Đối thoại tại cụm năm xã là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện hỗ trợ tìm việc, phát triển sản xuất, nâng thu nhập và cải thiện đời sống, hướng tới giảm nghèo bền vững. Nhưng để đạt mục tiêu đó, kiến nghị của người dân cần được chuyển thành đầu việc có người phụ trách, thông tin dễ tiếp cận và cách theo dõi kết quả. Chính quyền cơ sở có vai trò đặc biệt quan trọng vì họ gần nhất với nhu cầu việc làm và điều kiện sống của từng cộng đồng.
Thành công không chỉ là đưa người lao động vào một vị trí trong thời gian ngắn. Đó còn là việc làm phù hợp, kỹ năng có thể dùng được và cơ hội tiếp cận vốn đủ rõ để người dân chủ động tạo thu nhập. Nếu các chính sách được phối hợp nhất quán theo hướng ấy, sinh kế người dân sẽ bớt phụ thuộc vào những cơ hội tình cờ.
Lào Cai đã có kết quả đáng ghi nhận sau chín tháng, đồng thời đã lắng nghe trực tiếp những trở ngại ở cơ sở. Bước kế tiếp cần quyết liệt hơn ở khâu thực thi: nối nhu cầu tuyển dụng với đào tạo, đưa vốn đến đúng phương án tạo việc làm và bảo đảm người lao động có thông tin để lựa chọn. Khi đó, con số việc làm mới thực sự trở thành nền tảng cho thu nhập ổn định và sinh kế lâu dài.
