Cúm mùa ở trẻ không phải lúc nào cũng là bệnh nhẹ
Cúm mùa ở trẻ là bệnh nhiễm virus cúm A hoặc B, thường khởi phát đột ngột với sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, ho khan, đau họng và nghẹt hoặc chảy nước mũi. Trẻ cũng có thể buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy. Dù phần lớn người bệnh sốt 3–5 ngày rồi hồi phục, cơn ho có thể kéo dài hơn; xem cúm như một đợt cảm lạnh thông thường vì thế có thể khiến phụ huynh bỏ lỡ lúc bệnh chuyển nặng. Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng một tỷ ca cúm mùa, trong đó 3–5 triệu ca nặng, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Điều đáng lưu tâm là biến chứng cúm trẻ em có thể xảy ra cả ở trẻ khỏe mạnh. Bệnh có thể dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, trụy tim mạch, tổn thương gan hoặc thận; một số trường hợp còn bị viêm não, nhiễm trùng huyết và suy đa cơ quan.
Một biến chứng hiếm nhưng đặc biệt đáng sợ là bệnh não hoại tử cấp tính, có thể xuất hiện sau nhiễm virus; nguyên nhân chưa được hiểu đầy đủ và hiện chưa có phác đồ điều trị thống nhất. Trẻ nhỏ từ 2–5 tuổi là nhóm cần chú ý, nhất là khi sốt cao kèm co giật hoặc thay đổi tri giác. Những biểu hiện ấy không nên mặc định là co giật do sốt thông thường: trẻ cần được bác sĩ đánh giá.
Nhận ra dấu hiệu cúm nặng và đưa trẻ đi khám ngay
Các dấu hiệu cúm nặng có thể xuất hiện sau vài ngày sốt, ho hoặc viêm đường hô hấp. Đừng chờ trẻ tím tái mới tìm trợ giúp: khó thở, thở nhanh hoặc gắng sức, đau ngực, sốt cao dai dẳng không đáp ứng thuốc hạ sốt đều cần được đánh giá y tế kịp thời. Tay chân lạnh, da nổi bông, mạch nhanh hoặc yếu cũng là những dấu hiệu cảnh báo tuần hoàn bất ổn.
Đặc biệt, lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật, tăng trương lực cơ hoặc hôn mê sau các triệu chứng giống cúm đòi hỏi đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay; diễn tiến thần kinh có thể rất nhanh. Cúm ban đầu dễ bị nhầm với cảm lạnh, nhưng chờ thêm để xem trẻ có tự khỏi hay không là lựa chọn rủi ro khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo. Bác sĩ từng điều trị một bệnh nhi 7 tuổi bị cúm A gây phù phổi cấp, viêm cơ tim tối cấp và sốc tim; trẻ cần ECMO và lọc máu liên tục trước khi hồi phục. Không tự ý cho trẻ dùng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh: việc dùng thuốc cần được nhân viên y tế hướng dẫn.
Phòng cúm cho trẻ cần duy trì mỗi năm
Phòng cúm cho trẻ không nên chỉ bắt đầu khi trường học có nhiều ca bệnh. Trẻ tiếp xúc gần với bạn bè ở lớp học, nhà trẻ và có thể mang virus về nhà; chủ động phòng bệnh hằng năm giúp bảo vệ trẻ, đồng thời giảm nguy cơ lây cho người thân, nhất là người cao tuổi hoặc người có bệnh nền. Các bác sĩ khuyến cáo tiêm vaccine cúm hằng năm, đặc biệt lưu ý trẻ dưới 5 tuổi. Vệ sinh tay và đường hô hấp, bảo đảm dinh dưỡng phù hợp, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và cho trẻ đeo khẩu trang tại nơi đông người cũng là những biện pháp cần duy trì.
Ngày 28/10, VNVC triển khai vaccine cúm dạng xịt mũi của AstraZeneca dành cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi, bên cạnh vaccine dạng tiêm. Đây là thêm một lựa chọn, không phải lý do để tự quyết định hình thức chủng ngừa: vaccine xịt vẫn cần nhân viên y tế sử dụng hoặc giám sát chuyên môn, đồng thời phải được bảo quản ở nhiệt độ âm sâu từ −20 đến −30°C. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về lựa chọn phù hợp cho trẻ và duy trì phòng bệnh mỗi năm. Khi trẻ có dấu hiệu chuyển nặng, ưu tiên khám ngay thay vì tự điều trị tại nhà.
