Quốc lộ 1 TP.HCM: từ khởi công nghi thức đến công trường nóng
Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1 TP.HCM đoạn từ đường Kinh Dương Vương đến ranh tỉnh Tây Ninh là dự án hạ tầng giao thông then chốt, nhằm tăng năng lực thông hành, giảm ùn tắc cửa ngõ phía Tây và cải thiện kết nối vận tải hàng hóa giữa TP.HCM với các địa phương lân cận, đặc biệt là tuyến đi Tây Ninh và khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
Điểm đáng chú ý là dự án đã bước qua giai đoạn chuẩn bị hồ sơ để chuyển sang thi công thực địa, thay vì tiếp tục nằm trên giấy. Sáng 19/9, sau nghi thức động thổ Dự án thành phần 3, liên danh nhà đầu tư và nhà thầu đã huy động nhân lực, máy móc triển khai các hạng mục đầu tiên trên những đoạn đủ điều kiện. Việc chọn cách khởi công song song nhiều mũi ngay khi có mặt bằng cho thấy quyết tâm không để Quốc lộ 1 TP.HCM tiếp tục trở thành nút thắt của cả vùng. Đây không chỉ là một dự án mở rộng đường, mà là lời khẳng định sẽ thay đổi cách tổ chức thi công các tuyến quốc lộ huyết mạch.
60% mặt bằng sạch: lý do Quốc lộ 1 có thể "tăng tốc"
Nền tảng để dự án bất ngờ chuyển trạng thái chính là mặt bằng. Khoảng 60% mặt bằng toàn tuyến đã được bàn giao, trong đó có nhiều đoạn đã liền mạch, đủ điều kiện để tổ chức công trường. Đây là tỷ lệ không phải dự án nào cũng đạt được ở giai đoạn khởi công. Thay vì chờ giải phóng mặt bằng hoàn toàn, nhà đầu tư chọn phương án thi công “cuốn chiếu” trên các đoạn đã sẵn sàng, vừa chạy dự án, vừa tiếp tục tháo gỡ phần còn lại.
Cách làm này thực tế và nên trở thành chuẩn mới cho các dự án hạ tầng giao thông lớn: tiến độ không bị cột chặt vào một mốc duy nhất, mà linh hoạt theo từng khu vực. Tuy nhiên, 40% mặt bằng chưa xong vẫn là ẩn số có thể kéo lùi tiến độ nếu các vướng mắc không được xử lý kịp thời. Khi thi công trên tuyến đang khai thác, bài toán không chỉ là thi công nhanh, mà là thi công không tạo thêm điểm nghẽn mới cho người dân và doanh nghiệp đang sử dụng tuyến Quốc lộ 1 TP.HCM mỗi ngày.
Cầu Bình Điền: nút thắt phải gỡ trước, không thể gỡ sau
Trong toàn bộ bức tranh nâng cấp Quốc lộ 1 TP.HCM, cầu Bình Điền là điểm nóng chiến lược. Đây là nơi có lưu lượng phương tiện rất lớn, lâu nay thường xuyên quá tải, nên nếu không xử lý sớm, mọi mở rộng hai đầu tuyến cũng chỉ dồn ùn tắc về một chỗ. Vì vậy, khu vực cầu Bình Điền đang được ưu tiên khảo sát địa chất, lập thiết kế thi công và chuẩn bị mặt bằng song song để rút ngắn thời gian chuyển sang thi công thực tế.
Theo phương án được phê duyệt, cầu Bình Điền sẽ xây thêm một đơn nguyên mới quy mô 6 làn xe bên phải cầu hiện hữu, kết hợp hệ thống nút giao khác mức với Kinh Dương Vương, Tân Kiên, Bình Thuận, Đoàn Nguyễn Tuấn và kết nối với đường cao tốc Tây Ninh thông qua trục cao tốc Bến Lức - Long Thành. Nếu tổ chức thi công và tổ chức giao thông không khéo, khu vực này có nguy cơ trở thành công trường kéo dài nhiều năm. Ngược lại, nếu làm tốt, đây sẽ là “van xả” giúp trục phía Tây thông suốt, giảm đáng kể thời gian di chuyển từ TP.HCM đi các tỉnh và ngược lại.
Quy mô đầu tư lớn và áp lực không được phép chậm trễ
Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Kinh Dương Vương – ranh Tây Ninh gồm 3 dự án thành phần với tổng mức đầu tư khoảng 16.285 tỷ đồng. Riêng Dự án thành phần 3 – đoạn chính được thi công theo hình thức PPP, hợp đồng BOT – dài khoảng 9,62 km, mặt cắt ngang 60 m, quy mô 10–12 làn xe. Với quy mô như vậy, đây không còn là chuyện “vá víu” một tuyến quốc lộ cũ, mà là bước tái cấu trúc toàn diện trục cửa ngõ phía Tây.
Theo kế hoạch, công trình phải hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2029. Mốc thời gian này đặt ra áp lực lớn: nhà đầu tư phải đồng thời bảo đảm nhân lực, thiết bị, nguồn vật liệu và xử lý những vướng mắc tổ chức giao thông trên tuyến đang khai thác. Nếu chậm trễ, chi phí cơ hội cho cả vùng kinh tế sẽ rất lớn: ùn tắc kéo dài, chi phí logistics cao, mất cơ hội thu hút đầu tư về các khu vực cửa ngõ. Với một dự án hạ tầng giao thông đã đi vào thi công, sự chậm trễ không còn là rủi ro kỹ thuật, mà là rủi ro phát triển.
Từ công trường hôm nay đến kết nối vùng ngày mai
Khi hoàn thành, tuyến Quốc lộ 1 TP.HCM mở rộng được kỳ vọng sẽ tăng rõ rệt năng lực thông hành, cải thiện kết nối giữa TP.HCM với các địa phương lân cận và hỗ trợ lưu chuyển hàng hóa trên trục giao thông cửa ngõ phía Tây. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhu cầu vận tải và liên kết vùng ngày càng tăng, với nhiều dự án đường cao tốc hướng tới Tây Ninh và các tỉnh khác đang được chuẩn bị hoặc triển khai.
Tuy nhiên, tác động với người dân không chỉ nằm ở viễn cảnh sau năm 2029. Ngay trong giai đoạn thi công, nhà đầu tư buộc phải phối hợp chặt với chính quyền địa phương để vừa bảo đảm tiến độ, vừa giảm tối đa ảnh hưởng đến sinh hoạt và hoạt động sản xuất – kinh doanh ven tuyến. Một dự án nhằm nâng cao năng lực thông hành sẽ chỉ thật sự thành công nếu quá trình xây dựng không tạo thêm những điểm nghẽn mới cho việc đi lại và vận chuyển hàng hóa. Nói cách khác, bài kiểm tra chất lượng của dự án bắt đầu ngay từ hôm nay, từ từng mét rào chắn và mỗi phương án phân luồng giao thông.
