Thành phố công viên tri thức của Phạm Nhật Vượng: Bước ngoặt đô thị vùng Đông Nam Bộ

Thành phố công viên tri thức: mô hình đô thị mới dựa trên tri thức và không gian xanh

“Thành phố công viên tri thức” là mô hình đại đô thị được thiết kế xoay quanh hạt nhân giáo dục – nghiên cứu, kết hợp mật độ công viên lớn, sân golf và hệ sinh thái tiện ích đa chức năng, nhằm tạo ra một không gian sống – học tập – làm việc tích hợp cho hàng chục nghìn sinh viên và cư dân trong một cấu trúc đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững. Trong chiến lược đó, dự án Phạm Nhật Vượng không chỉ nhắm tới việc bán nhà hay tạo một khu nghỉ dưỡng cao cấp, mà muốn đặt nền móng cho một cực tăng trưởng mới dựa trên tri thức, dịch vụ và bất động sản. Đây là cách tiếp cận khác hẳn các khu đô thị kiểu cũ vốn chỉ tập trung vào nhà ở và thương mại. Vấn đề là: mô hình này có đủ lực để thay đổi bản đồ đô thị vùng giáp ranh TP.HCM?

Vinhomes Sài Gòn Park: hạt nhân “thành phố công viên” gắn với đại học 150 ha

Tại cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM, Vinhomes Sài Gòn Park đang hiện hình như một bản phác thảo sống động của thành phố công viên tri thức. Điểm khác biệt lớn nhất là quần thể đại học 150 ha, bao gồm các trung tâm đào tạo và nghiên cứu, được thiết kế để đón khoảng 60.000 sinh viên cùng 135.000 cư dân – một quy mô đủ lớn để hình thành nền văn hoá tri thức riêng. Theo nguồn dữ liệu dự án, “quần thể này nằm trong đại đô thị có tổng quy mô 1.080 ha với khoảng 880 ha khu đô thị và 200 ha sân golf 36 hố, tổng vốn đầu tư khoảng 59.000 tỷ đồng”. Mật độ công viên cũng cho thấy tham vọng biến “đô thị tri thức” thành “thành phố công viên”: 100 công viên từ Công viên Bách thảo 27 ha, công viên nước 23 ha, công viên Nhật Bản 10 ha đến VinWonders Sài Gòn Park gần 22,7 ha được quy hoạch thành mạng lưới không gian xanh liên hoàn.

Chính sự kết hợp giữa các khối nhà ở (khoảng 60 toà chung cư và hơn 18.400 căn thấp tầng), khu thương mại, vui chơi giải trí và cảnh quan sinh thái cho thấy tư duy đô thị lấy giáo dục – nghiên cứu làm trung tâm thay vì chỉ là phụ trợ. Nếu được vận hành đúng, sinh viên sẽ không bị tách ra khỏi đời sống đô thị, nhà đầu tư bất động sản không bị giới hạn trong câu chuyện sở hữu căn hộ, còn thành phố thì bổ sung được một cực phát triển mới dựa trên dịch vụ chất lượng cao. Hạn chế nằm ở chỗ: đến cuối năm 2026 chỉ mới có một số tiện ích đầu tiên, còn các hạng mục thương mại, vui chơi và cảnh quan lớn phải chờ thêm giai đoạn 2027–2028, tức là cơ hội sẽ đến theo từng lớp và đòi hỏi tầm nhìn dài hạn của cả người học lẫn nhà đầu tư.

Phước Vĩnh Tây 1.100 ha ở Tây Ninh: cực tăng trưởng mới bên cạnh thành phố giàu nhất

Song song với khu đô thị tri thức ở Xuân Thới Sơn, ông Phạm Nhật Vượng đang đặt một “viên gạch” đô thị khổng lồ tại Tây Ninh với Khu đô thị mới Phước Vĩnh Tây gần 1.100 ha. Dự án này khởi công ngày 19/8/2025, được định hướng trở thành khu đô thị sinh thái, thông minh và phát triển bền vững, tích hợp y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, công viên và các không gian cảnh quan. Khác với Vinhomes Sài Gòn Park, Phước Vĩnh Tây đóng vai trò mở rộng biên đô thị theo mô hình “thành phố công viên” gắn với sông nước: ba mặt dự án được bao bọc bởi dòng sông Cần Giuộc và Rạch Ván, cách trung tâm TP.HCM khoảng 25 km, vị trí đủ gần để hưởng lợi hạ tầng, đủ xa để phát triển một bản sắc sinh thái riêng.

Phước Vĩnh Tây mang đậm dấu ấn đầu tư Vinhomes khi tổng mức đầu tư lên tới 144.663 tỷ đồng, trong đó 85% là vốn huy động, 15% vốn chủ sở hữu – Vinhomes đảm nhận 70% thông qua liên danh với Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Việt Nam (VIG), công ty đầu tư cá nhân của ông Phạm Nhật Vượng. Quy mô sản phẩm cũng cho thấy tham vọng biến nơi đây thành một đô thị thực sự: 15.244 lô đất ở thấp tầng và 2.370 căn nhà tái định cư được quy hoạch theo ba phân khu A, B, C trên diện tích lần lượt 234 ha, 534 ha và 322 ha, hướng tới hoàn thiện đại đô thị với dân số khoảng 90.000 người vào cuối năm 2030. Với việc đã chi trả bồi thường cho 4.618 hộ và 1 tổ chức trên hơn 753 ha, nhà đầu tư có thể coi đây là một dự án đã qua giai đoạn rủi ro pháp lý lớn nhất và đang bước vào chu kỳ phát triển hạ tầng.

Cơ hội và thách thức cho sinh viên, nhà đầu tư và bài toán đô thị bền vững

Nhìn tổng thể, hai dự án Phạm Nhật Vượng tạo nên một trục phát triển mới: một đầu là đô thị tri thức gắn với đại học 150 ha, một đầu là đại đô thị sinh thái – thông minh ở Tây Ninh. Với sinh viên, Vinhomes Sài Gòn Park mở ra cơ hội học tập trong một môi trường liên thông với đời sống đô thị, nơi khu nghiên cứu nằm cạnh khu công nghệ, thương mại, giải trí và hệ thống công viên, sân golf. Điều này có thể tạo nên thế hệ lao động có trải nghiệm thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Với nhà đầu tư, “đầu tư Vinhomes” vào các dự án được quy hoạch dài hạn, bài bản và có lõi tri thức – sinh thái là cách đặt cược vào xu thế đô thị bền vững, chứ không phải là cuộc đua ngắn hạn theo sóng giá.

Tuy vậy, thách thức vẫn rất rõ: mô hình đô thị tri thức chỉ có ý nghĩa nếu các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ thực sự về ở và hoạt động tích cực, chứ không phải là những khối nhà “mang tên đại học” để tăng giá đất. Các đại đô thị sinh thái cũng có thể trở thành những khu đô thị ngủ nếu hạ tầng kết nối, việc làm và dịch vụ không phát triển tương xứng. Để thành phố công viên tri thức không dừng ở khẩu hiệu, nhà đầu tư cần nhìn vào lộ trình phát triển đến tận 2027–2028 và 2030, còn người trẻ cần chủ động tận dụng không gian học tập – nghiên cứu – khởi nghiệp mà những dự án này hứa hẹn. Khi tri thức, vốn và quy hoạch cùng đi một hướng, vùng giáp ranh TP.HCM – Tây Ninh có cơ hội trở thành một không gian đô thị mới, nơi công viên và giảng đường là phần cốt lõi chứ không phải phụ trang.