Vành đai 2 TP.HCM: Tuyến huyết mạch chưa khép kín và áp lực cán đích 2027
Vành đai 2 TP.HCM là tuyến đường đô thị chiến lược dài 64 km bao quanh khu trung tâm, được quy hoạch nhiều làn xe để chia sẻ lưu lượng với các trục xuyên tâm, kết nối khu Đông với các khu vực còn lại và giảm ùn tắc giao thông TP.HCM, nhưng đến nay tuyến này vẫn còn đoạn hở khiến toàn mạng lưới vận hành thiếu hiệu quả. Điểm mấu chốt của giai đoạn hiện nay là việc thành phố đặt mục tiêu khép kín các đoạn còn lại trước cuối năm 2027, trong bối cảnh áp lực ùn tắc ở khu Đông ngày càng tăng. Điều này biến tiến độ xây dựng từ một thông số kỹ thuật thành một cam kết chính trị và xã hội. Câu hỏi không chỉ là “khi nào xong”, mà là liệu hệ thống tổ chức, giải phóng mặt bằng và cung ứng vật liệu có theo kịp tham vọng ấy hay không.
4/5 gói thầu đã khởi công: Bức tranh tiến độ không chỉ toàn màu sáng
Theo Ban Giao thông TP.HCM, dự án Vành đai 2 TP.HCM đã hoàn thành 50 km, còn lại 14 km chưa hoàn thiện. Đáng chú ý, 4/5 gói thầu xây lắp chính cho hai đoạn 1 và 2 đã được khởi công; trong đó, 2 gói thầu phần tuyến khởi công ngày 19.12.2025 và dự kiến hoàn thành trong quý 2/2027. Đây là con số biết nói, cho thấy dự án đã bước qua giai đoạn "giấy tờ" để vào cao điểm thi công với khoảng 15 mũi thi công, hàng trăm công nhân làm việc 2 - 3 ca mỗi ngày. Tuy vậy, việc thi công chạy song song với giải phóng mặt bằng khiến tiến độ xây dựng luôn treo trên một sợi dây mỏng: chỉ cần một mắt xích chậm, cả chuỗi kế hoạch thảm bê tông nhựa cuối năm 2026 có thể bị xô lệch.
Mặt bằng, vật liệu, nhân lực: bộ ba rủi ro đe dọa mốc thời gian
Nếu phải chỉ ra điểm yếu lớn nhất của tiến độ Vành đai 2 TP.HCM hiện nay, đó chính là mặt bằng. Ban Giao thông thừa nhận một số vị trí, đoạn tuyến chưa được bàn giao, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tổ chức thi công đồng bộ. Thành phố phải liên tục làm việc với địa phương, đơn vị bồi thường để kịp bàn giao các vị trí ưu tiên trong quý 3/2026, nếu không toàn bộ lịch trình nút giao Phạm Văn Đồng và Bình Thái sẽ bị đẩy lùi. Cùng lúc, giá vật liệu xây dựng tăng từ cuối tháng 3.2026 do biến động giá nhiên liệu trong nước và thế giới, tạo áp lực chi phí và cung ứng. Thêm vào đó, hàng loạt dự án quy mô lớn trên cả nước tranh giành nhân sự kỹ thuật, công nhân lành nghề, buộc chủ đầu tư phải yêu cầu nhà thầu tăng cường thiết bị, nhân lực ngay khi có mặt bằng để bù lại độ trễ tiềm ẩn.
Mốc 2027: Khả thi có điều kiện, không phải lời hứa vô điều kiện
Theo kế hoạch đã phê duyệt, hai đoạn 1 và 2 của Vành đai 2 TP.HCM được đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng vào cuối năm 2027. Các đoạn đã có mặt bằng dự kiến thảm bê tông nhựa xong cuối năm 2026, trong khi hầm chui và cầu vượt tại nút giao với đường Phạm Văn Đồng sẽ khởi công tháng 8.2026, hoàn thành tháng 12.2027; nút giao Bình Thái khởi công tháng 10.2026 và hoàn thành cuối 2027. Nhìn trên giấy, đây là lộ trình có tính toán. Nhưng về thực chất, mốc 2027 chỉ khả thi nếu ba điều kiện cùng hội đủ: mặt bằng tuyến được bàn giao đúng hạn theo kiến nghị của Ban Giao thông, chi phí vật liệu không tiếp tục leo thang ngoài khả năng điều chỉnh hợp đồng, và lực lượng thi công không bị hút sang các dự án khác.
Vành đai 4 và "phần lõi cao tốc": bối cảnh rộng hơn của bài toán giao thông TP.HCM
Để đánh giá đúng vai trò của Vành đai 2 TP.HCM, cần đặt nó trong tổng thể các dự án đường cao tốc đang hình thành quanh vùng. Dự án đường Vành đai 4 TP.HCM được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư từ tháng 6.2025, với toàn bộ 5 dự án thành phần sử dụng vốn đầu tư công đã có báo cáo nghiên cứu khả thi được phê duyệt. Riêng đoạn qua Bình Dương, giai đoạn 1 được đầu tư đường cao tốc 8 làn, có làn dừng khẩn cấp, vận tốc thiết kế 100 km/giờ, với một số đoạn mở rộng lên 10 làn và đường song hành hai bên để bảo đảm kết nối giao thông khu vực. Ban Quản lý dự án giao thông TP.HCM hiện đang chuẩn bị thủ tục khởi công "phần lõi" cao tốc dịp 2.9, trong khi công tác bồi thường, bàn giao mặt bằng đã ghi nhận 194/256 trường hợp tại một phường. Rõ ràng, thành phố đang xây một mạng lưới nhiều lớp, nơi Vành đai 2 là trục đô thị và Vành đai 4 là vòng cao tốc, cùng chia lửa cho bài toán giao thông TP.HCM.
