Điện gió Việt Nam: từ dự án đơn lẻ đến làn sóng đầu tư mới
Điện gió Việt Nam là quá trình phát triển các dự án sử dụng tuabin gió để chuyển động năng của gió thành điện năng, với mục tiêu bổ sung công suất điện gió MW vào hệ thống quốc gia và giảm phụ thuộc vào nguồn điện hóa thạch, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn và hạn chế phát thải khí nhà kính. Làn sóng phê duyệt dự án năng lượng tái tạo những tháng gần đây cho thấy bức tranh đã thay đổi: điện gió không còn là biên thử nghiệm, mà trở thành một trụ cột trong chiến lược mở rộng nguồn cung. Điểm đáng chú ý là các dự án được phân bổ đa vùng, từ Tây Nguyên, duyên hải Nam Bộ đến cao nguyên Gia Lai, phản ánh cách tiếp cận chủ động hơn về quy hoạch không gian năng lượng. Nếu những kế hoạch này thực sự về đích đúng tiến độ, điện gió sẽ bước vào giai đoạn trưởng thành mới, bớt phụ thuộc ưu đãi ngắn hạn, thay bằng tầm nhìn dài hạn và bài toán thị trường.
Đắk Lắk và Gia Lai: Tây Nguyên trở thành cực tăng trưởng điện gió
Ở Tây Nguyên, việc Đắk Lắk phê duyệt Nhà máy điện gió Xanh Nam Việt là một tín hiệu rõ ràng về quyết tâm bám vào lợi thế gió để xây dựng cực năng lượng mới. Dự án được đặt tại xã Phú Hòa 2 với công suất thiết kế 48 MW, gồm 8 tuabin gió, mỗi tuabin 6 MW. Tổng vốn đầu tư hơn 1.400 tỷ đồng và thời hạn hoạt động 50 năm, cho thấy đây là tài sản hạ tầng dài hạn chứ không phải cuộc chơi ngắn hạn. Điểm đáng khen là tiến độ đặt ra khá tham vọng: "công trình được yêu cầu hoàn thành, đưa vào vận hành trong 12 tháng kể từ ngày có quyết định giao đất". Ở Gia Lai, dự án Ia Dreng 1 công suất 40 MW với vốn hơn 1.859 tỷ đồng do liên danh Levanta Thailand và SCI Quảng Trị đầu tư, khởi công năm 2027, vận hành năm 2028. Đây không chỉ là thêm một nhà máy; nó kéo theo công nghệ, vốn quốc tế và kinh nghiệm phát triển dự án năng lượng tái tạo vào địa phương.
Cụm điện gió Hòa Bình tại Cà Mau: tổ hợp hơn 7.000 tỷ đồng chuẩn bị khởi công
Nếu Tây Nguyên lên hình như một cực mới, thì Cà Mau đang củng cố vị thế vùng điện gió biển với tổ hợp Hòa Bình. UBND tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư ba nhà máy điện gió Hòa Bình 2-1, Hòa Bình 3 và Hòa Bình 4 tại xã Vĩnh Hậu, tổng công suất thiết kế 150 MW và tổng vốn 7.325 tỷ đồng. Mỗi dự án có công suất 50 MW, quy mô 11 turbine gió công suất 4,5–5 MW/turbine. Các công trình chính đồng loạt khởi công dự kiến trong năm 2027, hoàn thành xây dựng cuối 2028 và bước vào vận hành thương mại giai đoạn 2028–2029. Điều đáng lưu ý là cả ba dự án đều gắn với các pháp nhân có chung chủ doanh nghiệp ở Điện Biên, thuộc nhóm Phương Anh Group. Điều này đặt ra hai mặt: một mặt cho thấy khu vực tư nhân trong nước đang dám mở rộng sang điện gió biển quy mô lớn; mặt khác buộc cơ quan quản lý phải giám sát kỹ năng lực tài chính để bảo đảm các mốc tiến độ không trở thành lời hứa trên giấy.
Tác động thực tế: từ hộ gia đình đến cấu trúc nguồn điện quốc gia
Nhìn từ người dùng cuối, các dự án công suất điện gió MW này không chỉ là những con số trên giấy phép. Riêng Ia Dreng 1, với sản lượng dự kiến khoảng 120 triệu kWh/năm, có thể đáp ứng nhu cầu điện của khoảng 60.000 hộ gia đình và giảm 80.000 tấn CO2 mỗi năm. Khi cộng thêm 48 MW ở Đắk Lắk và 150 MW tại Cà Mau, hệ thống điện quốc gia sẽ có thêm một lượng công suất sạch đáng kể, giúp giảm áp lực huy động nhiệt điện và thủy điện vào những thời điểm căng thẳng. Quan trọng hơn, sự phân bố đa vùng của các dự án năng lượng tái tạo cho phép giảm rủi ro phụ thuộc thời tiết tại một khu vực, mở đường cho một cấu trúc nguồn điện cân bằng hơn. Tuy nhiên, người dân vùng dự án sẽ chỉ hưởng lợi trọn vẹn nếu các cam kết về kiểm soát tác động môi trường, bảo đảm cảnh quan và đời sống được thực thi như yêu cầu của lãnh đạo Đắk Lắk đối với Xanh Nam Việt.
Từ phê duyệt đến hiện thực: điều gì quyết định thành công làn sóng điện gió mới?
Tín hiệu tích cực là rõ: Đắk Lắk, Cà Mau, Gia Lai đều đang mở cửa mạnh cho dự án năng lượng tái tạo, trong đó Gia Lai đã lựa chọn nhà đầu tư cho 17 dự án, riêng 10 dự án điện gió với tổng công suất khoảng 430 MW. Nhưng phê duyệt chỉ là điểm xuất phát. Thành công của làn sóng đầu tư điện gió Việt Nam sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố: khả năng hoàn thiện hạ tầng truyền tải đúng tiến độ, chất lượng quản trị dự án của các nhà đầu tư trong nước lẫn quốc tế, và khung chính sách giá điện, hợp đồng mua bán điện đủ ổn định để bảo vệ dòng tiền. Nếu những điều kiện này được đáp ứng, giai đoạn 2027–2029 có thể trở thành bước ngoặt khi hàng loạt dự án từ Xanh Nam Việt đến cụm Hòa Bình và Ia Dreng 1 đi vào vận hành. Nếu không, chúng sẽ bị kẹt trong tình trạng "đã khởi công nhưng chưa thể phát". Đã đến lúc bài toán điện gió được nhìn như một cấu phần trung tâm của quy hoạch nguồn điện, không phải chương trình thử nghiệm phụ trợ.
