Điện gió Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc đấu thầu
Điện gió Việt Nam là quá trình phát triển và đấu thầu các dự án năng lượng tái tạo dùng tua-bin gió để phát điện, đang chuyển từ giai đoạn ưu đãi giá cố định sang cạnh tranh lựa chọn nhà đầu tư, với hàng loạt dự án trên bờ và ngoài khơi được mời gọi, nhằm bổ sung nguồn điện sạch, bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế – xã hội. Việt Nam không còn ở thế “thăm dò” mà đã bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư điện gió. Tín hiệu rõ nhất là việc Gia Lai mời thầu 3 dự án điện gió với tổng công suất 300 MW và tổng vốn hơn 10.522 tỷ đồng, Đắk Lắk tiếp nhận đề xuất hệ sinh thái điện gió trên bờ hơn 15.000 tỷ đồng, trong khi Quảng Trị tìm nhà đầu tư cho một nhà máy điện gió ngoài khơi quy mô lớn. Đây không chỉ là câu chuyện thêm vài dự án, mà là bước chuyển cấu trúc của thị trường điện gió Việt Nam sang cơ chế cạnh tranh, chọn lọc nhà đầu tư có năng lực.
Gia Lai: Đấu thầu 3 dự án điện gió, phép thử cho năng lực nhà đầu tư
Gia Lai đang dùng đấu thầu rộng rãi trong nước như một phép thử năng lực nhà đầu tư điện gió. Ba dự án gồm Nhà máy điện gió Xã Trang (100 MW, hơn 3.408 tỷ đồng), Xã Trang giai đoạn 2 (100 MW, hơn 3.350 tỷ đồng) và Bờ Ngoong (100 MW, hơn 3.764 tỷ đồng), tổng cộng 300 MW và hơn 10.522 tỷ đồng vốn đầu tư. Theo báo cáo của UBND tỉnh, Gia Lai hiện có 110 dự án năng lượng tái tạo, nhưng mới 3 dự án vận hành, 2 hoàn thành xây dựng và 2 đang thi công; 69 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và 34 dự án còn đang hoàn thiện thủ tục. Câu chuyện ở đây là áp lực sàng lọc: địa phương muốn các dự án điện gió Việt Nam không chỉ được phê duyệt trên giấy mà phải có khả năng giải tỏa công suất, giảm tổn thất truyền tải và nhanh chóng đi vào vận hành, thay vì “chiếm chỗ” trong quy hoạch.
Đắk Lắk và Pacifico Energy: Cuộc chơi hệ sinh thái điện gió trên bờ
Đề xuất hệ sinh thái điện gió trên bờ hơn 15.000 tỷ đồng của Pacifico Energy tại Đắk Lắk cho thấy cuộc chơi đầu tư điện gió đang nâng cấp về quy mô và cách tiếp cận. Thay vì một dự án đơn lẻ, nhà đầu tư nói về “hệ sinh thái” với cam kết huy động đầy đủ nguồn lực tài chính, công nghệ và giải pháp kỹ thuật tiên tiến, hướng tới vận hành thương mại vào năm 2029 ngay khi được bổ sung vào Kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII. Điểm đáng chú ý là yêu cầu của lãnh đạo tỉnh: dự án phải bám sát định hướng Bộ Công Thương, chỉ ưu tiên các dự án năng lượng có lợi thế giải tỏa công suất, thuận lợi về đất đai và triển khai thi công nhanh để tránh lãng phí nguồn lực xã hội. Đây là thông điệp rõ ràng cho nhà đầu tư điện gió Việt Nam: vốn lớn chưa đủ, phải chứng minh khả năng đi đến COD đúng hạn trong một hệ thống truyền tải còn nhiều điểm nghẽn.
Quảng Trị: Điện gió ngoài khơi gần bờ và cuộc đua tiến độ đến 2029
Ở Quảng Trị, dự án Nhà máy điện gió Phúc Lộc Thọ ngoài khơi gần bờ với công suất 200 MW và 32 tua-bin gió đánh dấu bước mở rộng không gian đầu tư từ đất liền ra biển. Dự án nằm trong vùng biển cách bờ tối đa 6 hải lý, diện tích khoảng 69 ha, gồm cả đất sử dụng có thời hạn, đất tạm thời và mặt nước biển. Quy trình lựa chọn nhà đầu tư được thiết kế khá chặt: hoàn thành lựa chọn trong 6 tháng từ ngày phê duyệt chủ trương, thêm 6 tháng cho giao đất, cho thuê đất và giao khu vực biển, rồi 18 tháng để xây dựng và vận hành, đảm bảo COD không muộn hơn 2029. Câu hỏi đặt ra cho nhà đầu tư là liệu có đáp ứng được tiến độ này trong bối cảnh thủ tục, hạ tầng truyền tải và năng lực thi công ngoài khơi còn mới mẻ. Nếu thành công, dự án sẽ là mẫu hình cho điện gió ngoài khơi gần bờ trong các dự án năng lượng tái tạo khác.
Cơ hội và rủi ro: Thị trường điện gió Việt Nam bước vào giai đoạn chọn lọc
Nhìn tổng thể, loạt dự án ở Gia Lai, Đắk Lắk và Quảng Trị cho thấy thị trường điện gió Việt Nam đang bước vào giai đoạn chọn lọc nhà đầu tư thông qua đấu thầu và các đề xuất quy mô lớn. Cơ hội nằm ở việc các địa phương công khai “trải thảm đỏ” cho nhà đầu tư có năng lực, đồng thời yêu cầu rõ ràng về giải tỏa công suất, tiến độ và tuân thủ quy hoạch. Một phát biểu có thể trích dẫn là: “Pacifico Energy cùng liên minh đầu tư đã chính thức đề xuất dự án phát triển hệ sinh thái điện gió trên bờ với tổng mức đầu tư dự kiến vượt ngưỡng 15.000 tỷ đồng.” Tuy vậy, rủi ro không nhỏ: nếu thủ tục kéo dài hoặc hạ tầng truyền tải không theo kịp, các dự án năng lượng tái tạo có thể tiếp tục nằm trên giấy. Kết luận hợp lý cho nhà đầu tư là phải coi tiến độ, khả năng giải tỏa công suất và chất lượng hồ sơ kỹ thuật là lợi thế cạnh tranh cốt lõi, chứ không chỉ là bài toán vốn.
