AI mở thêm không gian sáng tạo cho giờ học
AI trong giáo dục là việc sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ thiết kế bài học, học liệu và hoạt động tương tác, trong khi giáo viên vẫn chịu trách nhiệm định hướng quá trình học tập. Trước tốc độ phát triển của công nghệ, giáo viên tại Quảng Trị đang chủ động khai thác AI để làm mới bài giảng, thiết kế học liệu trực quan và tăng tương tác với học sinh. Đây là hướng đổi mới đáng chú ý: công nghệ có giá trị nhất không phải khi tạo ra thật nhiều nội dung, mà khi giúp học sinh nhìn thấy, thử nghiệm và phản hồi với kiến thức. Năm học 2026-2027, ngành Giáo dục Quảng Trị xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên; đồng thời nhấn mạnh mục tiêu đổi mới tư duy và hướng đến kết quả thực chất.
Bối cảnh cũng đòi hỏi thay đổi: sau khi sắp xếp bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, quy mô đầu mối, số trường học và khối lượng dữ liệu đặt ra yêu cầu cấp bách về chuyển đổi số. Nhưng trong lớp học, thước đo không nên là có bao nhiêu công cụ được dùng. Điều đáng quan tâm là công nghệ có làm nội dung dễ tiếp cận hơn và kéo học sinh vào hoạt động học hay không.
Từ kiến thức trừu tượng đến học liệu có thể tương tác
Cô Hoàng Thị Hòa, giáo viên Hóa học Trường THPT Vĩnh Định, sử dụng ChatGPT và Gemini để thiết kế bài giảng, mô phỏng trực quan và xây dựng ứng dụng luyện thi cho học sinh lớp 11, 12. Với những nội dung khó, mô phỏng giúp học sinh thao tác và tương tác với kiến thức thay vì chỉ nghe giải thích. Sau mỗi lượt luyện tập, hệ thống phản hồi ngay, giúp các em nhận biết kết quả và điều chỉnh cách học.
AI làm bài giảng còn có thể tạo trò chơi ô chữ cho phần khởi động hoặc củng cố, đưa thêm yếu tố tham gia vào giờ học. Cô Hòa kết hợp điểm số, lời khen và phần thưởng ảo để khuyến khích học sinh. Những chi tiết này không thay thế việc hiểu bài, nhưng có thể biến một tiết học ít tương tác thành cơ hội để học sinh thử sức và nhận phản hồi. Thiết kế học liệu cũng cần tính đến điều kiện sử dụng: giao diện rõ ràng, thân thiện với điện thoại giúp học sinh không có máy tính vẫn luyện tập ở nhà.
AI hỗ trợ soạn bài, giáo viên quyết định cách học
Tại Trường THPT Quảng Trị, cô Lê Nguyễn Thúy Hằng, giáo viên Tin học và chủ nhiệm Câu lạc bộ AI & Năng lực số, dùng AI khi chuẩn bị tình huống có vấn đề, video, kịch bản, sơ đồ tư duy, trò chơi, ứng dụng học tập và phiếu học tập. Đây là ví dụ cho thấy giáo viên ứng dụng AI không chỉ để tạo hình ảnh bắt mắt, mà còn để xây dựng nhiều lối tiếp cận cùng một nội dung. AI có thể rút ngắn khâu chuẩn bị và gợi ý ý tưởng; giáo viên mới là người biết học sinh đang vướng ở đâu và cần hoạt động nào.
Cô Hòa nhấn mạnh rằng chất lượng bài học vẫn phụ thuộc vào tư duy sư phạm và năng lực tổ chức hoạt động của người thầy. Nhận định này đặt đúng giới hạn của công nghệ: đầu ra AI cần được kiểm tra về độ chính xác, còn câu lệnh phải rõ để kết quả phù hợp. Nếu giao toàn bộ việc lựa chọn kiến thức và dẫn dắt hoạt động cho công cụ, lớp học có thể nhiều sản phẩm hơn nhưng chưa chắc học sinh hiểu sâu hơn. Vai trò của giáo viên là biến gợi ý thành nhiệm vụ học tập có mục đích, khơi gợi sáng tạo và giúp học sinh tự đánh giá.
Chuyển đổi số cần hướng đến hiệu quả thực chất
Việc giáo viên tại Quảng Trị chủ động thử nghiệm AI được nâng đỡ bởi điều kiện triển khai: Trường THPT Vĩnh Định có Wi-Fi phủ đến từng lớp, quy định dùng điện thoại linh hoạt và tổ chức tập huấn chuyên sâu. Một số giáo viên cũng chủ động nâng cấp lên các phiên bản AI trả phí để hỗ trợ soạn giảng và quản lý lớp học. Tuy vậy, thiết bị và công cụ chỉ tạo nền tảng; hiệu quả còn phụ thuộc vào việc giáo viên rà soát nội dung, lựa chọn hoạt động phù hợp và bảo đảm học sinh có thể tiếp cận.
Trong năm học 2026-2027, ngành Giáo dục Quảng Trị đặt trọng tâm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số cho cán bộ quản lý, giáo viên, đồng thời phát triển năng lực số cho học sinh. Các nhiệm vụ gồm xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, triển khai học bạ số, số hóa văn bằng, chứng chỉ và phát triển hệ sinh thái giáo dục số. Hướng đi này chỉ có ý nghĩa khi công nghệ phục vụ việc học, không trở thành mục tiêu tự thân. AI có thể làm bài giảng trực quan và sinh động hơn; người thầy vẫn là người định hướng để sự tương tác biến thành hiểu biết.
