Khu kinh tế cửa khẩu Lạng Sơn là gì và vì sao quy hoạch mới là bước ngoặt
Khu kinh tế cửa khẩu Lạng Sơn là không gian kinh tế tổng hợp bao gồm các khu cửa khẩu, đô thị, công nghiệp, dịch vụ và logistics gắn với hành lang biên giới Việt Nam–Trung Quốc, được quy hoạch để trở thành trung tâm dịch vụ cửa khẩu, trung tâm logistics biên giới và đầu mối thương mại quốc gia, quốc tế đến năm 2045. Quy hoạch chung Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng-Lạng Sơn đã được Thủ tướng phê duyệt điều chỉnh tại Quyết định 1855/QĐ-TTg ngày 25/9/2026, định hướng nơi đây thành khu kinh tế tổng hợp, trung tâm kinh tế cửa khẩu hiện đại, trung tâm dịch vụ cửa khẩu và hậu cần logistics quốc gia, quốc tế. Đây không chỉ là một bản vẽ kỹ thuật, mà là tuyên bố chiến lược: Lạng Sơn muốn chuyển từ “vùng quá cảnh” sang “trung tâm giá trị gia tăng” của cả miền Bắc.
Quy hoạch 2045: Không gian 39.400 ha và ba vùng phát triển
Việc công bố điều chỉnh quy hoạch chung khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng-Lạng Sơn đến năm 2045 diễn ra tại hội nghị do UBND tỉnh tổ chức sáng 14/10, sau khi Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định 1855/QĐ-TTg. Quy mô lập quy hoạch lên tới 39.400 ha, chia thành hai giai đoạn: ngắn hạn đến 2035 và dài hạn đến 2045. Đây là con số cho thấy tỉnh không còn nghĩ nhỏ lẻ theo từng cửa khẩu, mà thiết kế cả một không gian phát triển liên hoàn.
Không gian phát triển được chia thành ba vùng rõ rệt: phía Bắc là khu kinh tế cửa khẩu và đô thị biên giới; trung tâm là đô thị Lạng Sơn mở rộng; phía Nam tập trung du lịch, dịch vụ và công nghiệp. Đến 2035, dân số khu kinh tế dự kiến đạt 235.000–240.000 người, tăng lên 295.000–300.000 người vào 2045, với đất xây dựng từ khoảng 10.630–11.000 ha lên 13.200–13.700 ha. Đây là những chỉ tiêu cho thấy tỉnh đặt cược dài hạn vào vai trò của khu kinh tế cửa khẩu như động lực tăng trưởng mới.
Chi Ma 535 ha: Mảnh ghép chiến lược trong mạng lưới logistics biên giới
Song song với quy hoạch tổng thể khu kinh tế cửa khẩu Lạng Sơn, tỉnh đã ban hành quyết định quản lý Quy hoạch chung khu vực cửa khẩu Chi Ma đến năm 2045. Khu vực này nằm tại xã Mẫu Sơn, giáp biên giới Việt–Trung, có tổng diện tích quy hoạch 535 ha. Điều đáng chú ý là Chi Ma được định vị là khu kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch quan trọng của tỉnh, tập trung phát triển kinh tế cửa khẩu, trung tâm logistics, kho bãi, trung chuyển và phân phối hàng hóa, cùng các dịch vụ logistics phục vụ xuất nhập khẩu.
Theo quy hoạch, Chi Ma không chỉ là điểm thông quan bổ trợ, mà được hướng tới trở thành trung tâm thương mại khu vực và quốc tế, mắt xích giao thông quan trọng, có vị trí chiến lược về phát triển kinh tế–xã hội, quốc phòng và an ninh. Hạ tầng khu vực này đang được đầu tư để đủ điều kiện nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế trong tương lai. Nếu được triển khai đúng hướng, Chi Ma sẽ là “cảng cạn” phía Đông của khu kinh tế cửa khẩu Lạng Sơn, chia sẻ áp lực với Hữu Nghị và Tân Thanh, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Từ quá cảnh sang trung tâm logistics biên giới: Cơ hội và rủi ro
Mục tiêu của quy hoạch 2045 là biến khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng-Lạng Sơn thành trung tâm logistics biên giới hiện đại, cầu nối giữa Việt Nam, ASEAN và thị trường Trung Quốc. Điều này đồng nghĩa với việc Lạng Sơn muốn thoát khỏi mô hình “điểm trung chuyển hàng hóa thô”, để xây dựng chuỗi dịch vụ logistics giá trị gia tăng: kho ngoại quan, cảng cạn, khu chế biến xuất khẩu, dịch vụ tài chính và thương mại số. Như một chuyên gia logistics nhận định, quy hoạch là “chìa khóa vàng” để Lạng Sơn chuyển từ nền kinh tế quá cảnh, trung chuyển sang kinh tế dịch vụ logistics giá trị gia tăng cao, tạo hiệu ứng lan tỏa cho vùng trung du và miền núi phía Bắc.
Tuy nhiên, tham vọng này đi kèm không ít rủi ro. Nếu hạ tầng giao thông kết nối, đặc biệt là đường sắt, đường bộ cao tốc và các ga logistics không được triển khai đồng bộ, khu kinh tế cửa khẩu dễ rơi vào tình trạng “quy hoạch trên giấy”. Bên cạnh đó, yêu cầu gắn phát triển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ cảnh quan, môi trường, kiểm soát lũ, sạt lở và lũ quét trên lưu vực sông Kỳ Cùng khiến chi phí tuân thủ cao hơn, nhưng đây là điều kiện bắt buộc nếu Lạng Sơn muốn phát triển bền vững.
Tác động tới doanh nghiệp, người dân và bước đi tiếp theo
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đinh Hữu Học, việc điều chỉnh quy hoạch chung khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng-Lạng Sơn nhằm tạo lập không gian phát triển đồng bộ, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, đồng thời là khung pháp lý cho quản lý hành chính, thu hút đầu tư và huy động nguồn lực trong giai đoạn tới. Với doanh nghiệp, đây là tín hiệu rõ ràng để chủ động nghiên cứu quy hoạch, đề xuất các dự án phù hợp định hướng phát triển khu kinh tế cửa khẩu, đồng thời phải tuân thủ chặt chẽ pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng và các lĩnh vực liên quan.
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp logistics cam kết theo đuổi chiến lược phát triển logistics xanh, thông minh, hiện đại, tăng cường tự động hóa và ứng dụng công nghệ số để tối ưu thời gian, chi phí cho khách hàng, đồng thời cung cấp chuỗi dịch vụ logistics trọn gói gắn với mô hình cửa khẩu thông minh mà Lạng Sơn đang triển khai. Về phía chính quyền, nhiệm vụ tiếp theo là phổ biến rộng rãi nội dung quy hoạch, lập và điều chỉnh các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, đề xuất cơ chế, chính sách, bố trí vốn và huy động nguồn lực hợp pháp, kiến nghị Trung ương hỗ trợ ngân sách để bảo đảm quy hoạch được thực hiện đồng bộ, hiệu quả. Nếu các bước này được làm nghiêm túc, khu kinh tế cửa khẩu Lạng Sơn có cơ hội trở thành hình mẫu mới cho phát triển kinh tế biên giới.
