FTA Index: Từ bộ chỉ số đến “đòn bẩy” tăng trưởng GRDP Hải Phòng
FTA Index Hải Phòng là cách thành phố đo lường và cải thiện hiệu quả thực thi các hiệp định thương mại tự do, biến bộ chỉ số đánh giá thành công cụ quản trị, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Hải Phòng, mở rộng xuất nhập khẩu Hải Phòng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương trong hội nhập quốc tế. Chiều 18/8, Bộ Công Thương công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA Index 2025) ở các địa phương, trong đó Hải Phòng được xếp nhóm 5 địa phương thực thi FTA hiệu quả nhất cả nước. Quan trọng hơn, thành phố không coi đây là một bảng xếp hạng để khoe thành tích, mà là thước đo cho một chiến lược hội nhập chủ động, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Việc đứng trong nhóm “Tốt nhất” diễn ra đúng lúc Hải Phòng phải sắp xếp lại bộ máy, vận hành chính quyền hai cấp và cùng lúc đối mặt biến động nhanh của thị trường, chính sách thương mại quốc tế. Trong bối cảnh khó, kết quả cao cho thấy FTA Index đã được thành phố nhìn nhận như một đòn bẩy chính sách, không phải chỉ là một báo cáo kỹ thuật.
GRDP tăng 11,81% và 91,72 tỷ USD xuất nhập khẩu: FTA đã được “biến thành số”
Điểm thuyết phục nhất trong câu chuyện hiệp định thương mại tự do ở Hải Phòng không nằm trên các văn bản, mà ở những con số tăng trưởng. GRDP Hải Phòng tăng 11,81%, đứng thứ hai cả nước và dẫn đầu các thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời là địa phương duy nhất duy trì tăng trưởng hai con số suốt 11 năm liên tiếp. Đây là kết quả hiếm thấy nếu địa phương chỉ dừng ở việc ký kết và tuyên truyền FTA mà không chuyển hóa thành năng lực sản xuất và xuất khẩu. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Hải Phòng đạt 91,72 tỷ USD, với xuất khẩu 50,14 tỷ USD, tăng 8,5% so với năm trước và vượt kế hoạch đề ra. Cùng lúc, sản lượng hàng hóa qua cảng đạt 213 triệu tấn, tăng hơn 12%, bảo vệ vị thế cửa ngõ xuất nhập khẩu và trung tâm logistics khu vực phía Bắc. Câu chuyện ở đây là: FTA được sử dụng như một khung ưu đãi, nhưng thành phố buộc doanh nghiệp đi xa hơn ưu đãi thuế, sang cải thiện năng lực chuỗi cung ứng và chất lượng sản phẩm.
Chiến lược: Doanh nghiệp là trung tâm, FTA là bài toán vận hành, không phải khẩu hiệu
Nếu phải chỉ ra sự khác biệt của Hải Phòng trong thực thi hiệp định thương mại tự do, đó là lựa chọn đặt doanh nghiệp làm chủ thể chính, còn trải nghiệm doanh nghiệp là thước đo điều hành. Thành phố chuyển từ kiểu tuyên truyền chung chung về FTA sang cung cấp thông tin chuyên sâu theo từng ngành hàng, từng thị trường, tăng đối thoại và hỗ trợ trực tiếp về xuất nhập khẩu, chứng nhận xuất xứ (C/O) và logistics. Đây là cách đi thẳng vào “điểm nghẽn” khiến doanh nghiệp thường bỏ lỡ cơ hội ưu đãi. Quan điểm của thành phố khá rõ: ưu đãi thuế quan chỉ là cơ hội ban đầu; muốn tận dụng FTA, doanh nghiệp phải nâng chất sản phẩm, năng lực chuyển đổi số, quản trị chuỗi cung ứng và đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao. Cùng lúc, bộ máy chính quyền được cải cách mạnh, khi Hải Phòng dẫn đầu cả nước về chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX), chỉ số hài lòng SIPAS, và nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế tiêu biểu theo PCI. Không có nền hành chính, những cam kết FTA rất dễ dừng ở lời hứa.
FTA Index như công cụ quản trị: từ số hóa C/O đến khai thác cảng nước sâu Lạch Huyện
Hải Phòng không xem FTA Index đơn thuần là bảng xếp hạng, mà là công cụ quản trị và cải cách, được gắn với các quyết định rất cụ thể. Thành phố đặt mục tiêu giữ vững vị trí nhóm dẫn đầu và tiến lên nhóm 3 địa phương có kết quả FTA Index cao nhất cả nước, tức là biến chỉ số thành áp lực cải thiện liên tục, không để thành tích ngủ quên. Kế hoạch phía trước cho thấy những bước đi rõ ràng: tiếp tục số hóa quy trình cấp C/O, triển khai mô hình “5 tại chỗ”, tăng hệ thống cảnh báo về quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại và các tiêu chuẩn mới từ thị trường xuất khẩu. Đồng thời, thành phố khai thác lợi thế cảng nước sâu Lạch Huyện, khu kinh tế, khu công nghiệp, hệ thống logistics và Khu thương mại tự do thế hệ mới để đa dạng hóa thị trường, nâng tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng cho hàng xuất khẩu. FTA ở đây gắn chặt với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải – tức là dùng sức ép từ bên ngoài để thúc đẩy đổi mới từ bên trong.
Từ top 5 đến mục tiêu top 3: Hải Phòng phải giữ được “kỷ luật FTA”
Việc đứng trong nhóm 5 địa phương có kết quả thực thi FTA tốt nhất là một bước tiến đáng kể, nhưng nếu nhìn theo tinh thần hội nhập, đây mới chỉ là điểm xuất phát cho giai đoạn cạnh tranh sâu hơn. Hải Phòng đã được trao bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, song điều thị trường quan tâm không phải là bằng khen, mà là khả năng duy trì tăng trưởng hai con số và tiếp tục giảm khoảng cách thể chế với các địa phương đi đầu. FTA Index 2025 được xây dựng dựa trên khảo sát 4.066 doanh nghiệp xuất nhập khẩu ở 34 tỉnh, thành phố, với tỷ lệ doanh nghiệp chưa biết FTA thế hệ mới giảm xuống dưới 10%. Điều này nghĩa là mặt bằng nhận thức chung đang nâng lên, cạnh tranh giữa địa phương sẽ gay gắt hơn. Mục tiêu top 3 của Hải Phòng vì thế đòi hỏi duy trì “kỷ luật FTA”: giữ nhịp cải cách hành chính, không lỏng tay với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và luôn coi tiêu chuẩn quốc tế là đường chuẩn. Nếu thành phố tiếp tục giữ vững cách tiếp cận doanh nghiệp làm trung tâm, FTA hoàn toàn có thể tiếp tục là động lực cho tăng trưởng GRDP Hải Phòng và mở rộng xuất nhập khẩu Hải Phòng trong những năm tới.
