Trở lại sau hai thập kỷ theo đuổi vụ kiện
Việc thầy giáo trở lại sau gần 20 năm là kết quả của quá trình pháp lý kéo dài, trong đó quyết định buộc thôi việc bị xem là trái quy định và nhà trường phải thực hiện nghĩa vụ nhận lại, trả lương, khôi phục bảo hiểm. Ngày 1.11.2026, ông Lê Cao Tánh được tiếp nhận trở lại làm việc tại Trường THCS Nguyễn Du ở Đà Lạt; ngày hôm sau, nhà trường tổ chức buổi tiếp nhận với sự tham dự của cơ quan chức năng. Với một giáo viên Đà Lạt đã nhiều năm theo đuổi vụ kiện, đây không chỉ là sự trở lại nơi làm việc mà còn là bước thực hiện phán quyết sau một hành trình tố tụng đặc biệt dài. Tuy vậy, việc trở lại không xóa đi quãng thời gian ông đã mất khỏi nghề; nó cho thấy phải mất nhiều năm, nhiều cấp xét xử mới đưa được một nghĩa vụ pháp lý đến khâu thực hiện.
Từ sự việc trong sân trường đến 14 quyết định pháp lý
Vụ việc bắt đầu vào tháng 12.2006. Khi đang đi trong sân trường giờ ra chơi, ông Tánh bị một học sinh gọi tên và chửi tục; ông nóng giận, tát em khiến học sinh chảy máu mũi. Hiệu trưởng sau đó ra quyết định kỷ luật buộc thôi việc. Ông Tánh khiếu nại, cho rằng hình thức kỷ luật không đúng quy định, rồi khởi kiện khi không đạt kết quả như mong muốn. Từ năm 2008 đến năm 2021, tranh chấp trải qua 14 bản án, quyết định của các cấp tòa và Viện Kiểm sát nhân dân, gồm nhiều lần xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm cùng các kháng nghị. Số lượng thủ tục ấy phản ánh sự phức tạp của vụ việc, nhưng cũng phơi bày điều đáng lo: một quyết định kỷ luật trong trường học có thể kéo theo gần hai thập kỷ tranh tụng trước khi quyền lợi lao động được giải quyết.
Theo quyết định giám đốc thẩm, Trường THCS Nguyễn Du phải nhận ông Tánh trở lại làm giáo viên, thanh toán tiền lương và khôi phục các chế độ bảo hiểm theo quy định. Phán quyết vì thế không chỉ dừng ở việc xem xét quyết định cũ mà còn đặt ra các nghĩa vụ cụ thể cần được thực hiện.
Gần 1,2 tỉ đồng được trả theo ba đợt
Khoản bồi thường tiền lương được tính cho hai giai đoạn. Theo phán quyết, nhà trường phải trả hơn 614 triệu đồng tiền lương từ tháng 12.2006 đến tháng 1.2020; tiền lương từ tháng 1.2020 đến tháng 10.2026 được tính hơn 554 triệu đồng. Cộng lại, tổng số tiền cần thanh toán gần 1,2 tỉ đồng. Sáng 2.11, ông Tánh và Ban giám hiệu thống nhất chia khoản này thành ba đợt, mỗi đợt 400 triệu đồng, dự kiến vào tháng 12.2026, tháng 12.2027 và tháng 3.2028. Thỏa thuận trả dần giúp nhà trường có lộ trình thực hiện, nhưng cũng đồng nghĩa việc hoàn tất nghĩa vụ còn kéo dài thêm nhiều năm.
Ông Tánh đồng ý không yêu cầu khoản lãi chậm thi hành án, được ước tính khoảng 400 triệu đồng, vì cho rằng nhà trường còn khó khăn. Hiệu trưởng cho biết nhà trường phải cắt giảm một số khoản chi cho giáo viên trong ba năm, từ 2026 đến 2028, để thực hiện nghĩa vụ. Cách giải quyết này khép lại một phần tranh chấp, nhưng không làm nhẹ đi bài học về hậu quả của quyết định buộc thôi việc trái quy định: sửa sai muộn vẫn cần nguồn lực lớn và thời gian dài.
Phán quyết chỉ có ý nghĩa khi được thi hành
Trường hợp ông Lê Cao Tánh cho thấy một phán quyết đúng không tự động khôi phục quyền lợi nếu việc thực hiện bị trì hoãn. Ông đã trở lại làm việc và hai bên đã thống nhất lịch trả lương, nhưng các đợt thanh toán còn kéo dài đến năm 2028; chế độ bảo hiểm cũng là phần nghĩa vụ phải được khôi phục theo phán quyết. Đáng chú ý, khoản lãi phát sinh được ông tự nguyện không yêu cầu, chứ không phải khoản đã được nhà trường thanh toán. Vì vậy, kết quả hôm nay nên được nhìn nhận là bước tiến quan trọng, chưa phải dấu chấm hết cho trách nhiệm thực hiện. Giá trị của công lý trong vụ việc này sẽ được đo bằng việc nhà trường hoàn tất đúng các cam kết và bảo đảm đầy đủ quyền lợi của người lao động.
