Mỹ phẩm giả mạo: rủi ro sức khỏe và lời cảnh báo từ các vụ việc mới
Mỹ phẩm giả mạo là các sản phẩm làm đẹp bị làm nhái, không rõ nguồn gốc, không tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng và quy định công bố lưu hành, có thể chứa thành phần không kiểm định, gây hại trực tiếp cho da, tóc, vùng nhạy cảm và sức khỏe tổng thể người tiêu dùng, đồng thời làm méo mó cạnh tranh và phá vỡ nỗ lực kiểm soát thị trường hợp pháp. Trong vài tuần gần đây, chuỗi động thái từ lực lượng quản lý thị trường, cơ quan điều tra và ngành y tế cho thấy cuộc chiến với mỹ phẩm giả mạo không còn là khẩu hiệu, mà đã bước vào giai đoạn xử lý mạnh tay. Từ tạm giữ hàng không hóa đơn ở Hà Nội đến thu hồi sản phẩm trên toàn quốc, các quyết định này đều có điểm chung: ưu tiên bảo vệ người tiêu dùng, kể cả khi điều đó đồng nghĩa với việc phải tiêu hủy cả những lô hàng trị giá lớn và siết chặt trách nhiệm doanh nghiệp.
Hà Nội: hơn 93.000 sản phẩm Make Sense bị tạm giữ và thông điệp “không khoan nhượng”
Vụ việc tại Sóc Sơn là minh chứng rõ nhất cho mức độ tràn lan của hàng không rõ nguồn gốc trên thị trường mỹ phẩm hiện nay. Lực lượng quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra cơ sở kinh doanh của một cá nhân, phát hiện 117.484 sản phẩm mỹ phẩm với nhiều nhãn hiệu khác nhau, trong đó riêng Make Sense lên tới 93.500 sản phẩm, bao gồm các loại xịt và keo tạo kiểu tóc. Toàn bộ số hàng hóa này do Trung Quốc sản xuất, nhưng chủ cơ sở không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc. Đây không chỉ là câu chuyện vi phạm hành chính; việc coi những lô xịt tóc Make Sense không chứng từ là “hàng hóa không bảo đảm an toàn cho người sử dụng” và thuộc diện phải tiêu hủy theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP cho thấy cơ quan chức năng đang đặt bảo vệ người tiêu dùng lên trên lợi ích kinh doanh ngắn hạn. Đồng thời, cảnh báo về mỹ phẩm không hồ sơ công bố, không rõ xuất xứ là lời nhắc thẳng thắn với người mua: rẻ, đẹp, tiện online nhưng đổi lại có thể là nguy cơ sức khỏe khó lường.
Thu hồi toàn quốc dung dịch Rolux AF và dầu mù u Thái Dương: khi sản xuất cũng không được “nhẹ tay”
Nếu vụ Hà Nội cho thấy mặt tối của buôn bán hàng không rõ nguồn gốc, thì các quyết định thu hồi của Bộ Y tế và Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh một thực tế khác: ngay cả sản phẩm xuất xưởng từ doanh nghiệp dược mỹ phẩm cũng có thể trở thành mỹ phẩm giả mạo hoặc không đạt chuẩn. Hai lô dung dịch vệ sinh phụ nữ Rolux AF, số 08102025 và 09102025, do một công ty dược ở Bắc Ninh sản xuất, đã bị cơ quan cảnh sát điều tra xác định là hàng giả và bị yêu cầu thu hồi trên toàn quốc. Cùng lúc, một doanh nghiệp tại TPHCM bị phạt tổng cộng 160 triệu đồng vì vừa sản xuất dầu mù u Thái Dương khi chưa đủ điều kiện, vừa để sản phẩm không đạt tiêu chuẩn về chỉ tiêu thể tích. Theo quyết định, toàn bộ sản phẩm dầu mù u Thái Dương sản xuất trong thời gian chưa được cấp giấy chứng nhận phải thu hồi và tiêu hủy trong vòng 10 ngày. Những biện pháp này gửi đi thông điệp rõ ràng: không thể viện cớ “lỗi kỹ thuật” hay “thiếu thủ tục” để bỏ qua quyền an toàn của người dùng, đặc biệt với các sản phẩm dùng cho vùng nhạy cảm hoặc điều trị trên da.
Lào Cai siết kiểm soát thị trường: từ biên giới đến môi trường số
Ở quy mô rộng hơn, những gì diễn ra tại Lào Cai cho thấy vấn đề mỹ phẩm giả mạo nằm trong bức tranh lớn của hàng giả, hàng lậu và gian lận thương mại. Trong tháng 8, các lực lượng chức năng tại đây đã kiểm tra, xử lý 238 vụ vi phạm, gồm 63 vụ liên quan hàng cấm, hàng lậu; 129 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế; và 46 vụ hàng giả, hàng nhái, vi phạm sở hữu trí tuệ. Công tác kiểm soát thị trường được triển khai đồng bộ từ khu vực biên giới, cửa khẩu đến nội địa, nhằm ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đáng chú ý, Lào Cai ghi nhận tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc trên môi trường số, với chiêu trò livestream, giấu địa điểm, thậm chí dùng công nghệ AI cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng để quảng cáo sai sự thật. Dự báo trong tháng 9, nhu cầu dịp năm học mới, Trung thu và sản xuất nông nghiệp tăng sẽ kéo theo nguy cơ buôn lậu, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, nên địa phương đặt mục tiêu tiếp tục tăng cường kiểm soát, nhất là với thực phẩm, sách giáo khoa, đồ chơi trẻ em.
Bảo vệ người tiêu dùng trước mỹ phẩm giả mạo: nhà nước mạnh tay, người dùng phải tỉnh táo
Nhìn lại các vụ việc, có thể thấy cơ quan chức năng đang chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động kiểm soát thị trường, thu hồi sản phẩm vi phạm và siết trách nhiệm doanh nghiệp. Các Sở Y tế được yêu cầu tăng cường kiểm nghiệm, lấy mẫu và kiểm tra chất lượng mỹ phẩm lưu hành; thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận thông tin về mỹ phẩm giả, mỹ phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc trên địa bàn, qua đó phối hợp xử lý kịp thời. Tuy vậy, hệ thống quản lý dù quyết liệt đến đâu cũng khó bao phủ hết chợ phiên, tuyến giao thông liên tỉnh và môi trường số đang đầy rẫy quảng cáo "thần thánh". Trong bối cảnh đó, bảo vệ người tiêu dùng không thể chỉ là nhiệm vụ của nhà nước; mỗi cá nhân cần thay đổi thói quen mua sắm: ưu tiên sản phẩm có công bố hợp lệ, nguồn gốc rõ ràng, tránh hàng xách tay mập mờ, cảnh giác với quảng cáo dùng hình ảnh bác sĩ hay người nổi tiếng không kiểm chứng. Khi sức khỏe bị đặt cược vào chai kem, lọ dung dịch không rõ nguồn gốc, mọi khoản “tiết kiệm” đều có thể trở thành cái giá quá đắt.
