Mỹ phẩm giả mạo là gì và vì sao đây là vấn đề khẩn cấp?
Mỹ phẩm giả mạo là các sản phẩm được gắn nhãn hiệu, xuất xứ hoặc thông tin chất lượng không đúng với thực tế, thường không có hồ sơ công bố, không rõ nguồn gốc hợp pháp và không đáp ứng các yêu cầu pháp lý tối thiểu về lưu hành, khiến người dùng đối mặt với nguy cơ về sức khỏe, quyền lợi tiêu dùng và cả rủi ro pháp lý khi mua bán, sử dụng. Trong đợt cao điểm kiểm tra xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng quản lý thị trường TP.HCM phát hiện và tạm giữ 375 chai mỹ phẩm nhập lậu, không đủ hồ sơ lưu hành, có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu với tổng trị giá hơn 126 triệu đồng. Cùng lúc, hơn 2.000 hộp mỹ phẩm có dấu hiệu giả mạo xuất xứ, không rõ nguồn gốc đã bị phát hiện tại hai kho hàng ở An Giang, nhiều sản phẩm chưa có hồ sơ công bố theo quy định. Những con số này cho thấy mỹ phẩm không đạt tiêu chuẩn không còn là rủi ro cá biệt mà đã trở thành một vấn đề an toàn tiêu dùng mang tính hệ thống.
Hàng giả không còn ở chợ truyền thống: nó đang bám theo mọi cú click của bạn
Người tiêu dùng thường nghĩ mỹ phẩm giả mạo chỉ xuất hiện ở những sạp chợ hay cửa hàng nhỏ lẻ, nhưng thực tế đã thay đổi đáng kể. Hàng giả, hàng nhập lậu và mỹ phẩm không đạt tiêu chuẩn đang dịch chuyển mạnh lên môi trường số, tận dụng thương mại điện tử, mạng xã hội và các buổi livestream để tiếp cận người mua. Vụ 375 chai mỹ phẩm vi phạm ở TP.HCM cho thấy một phần hàng hóa đã được xuất bán thông qua các nền tảng thương mại điện tử với trị giá hơn 2,8 tỷ đồng, mang lại khoản thu lợi bất chính hơn 2,2 tỷ đồng. Tại An Giang, các đối tượng lập tài khoản TikTok, đăng hình ảnh, video quảng cáo để tiêu thụ mỹ phẩm tự sản xuất, dán nhãn giả mạo xuất xứ Thái Lan. Khi người bán không cần cửa hàng cố định, thông tin về kho hàng, chủ thể kinh doanh và nguồn gốc sản phẩm dễ bị che giấu, khiến việc truy xuất và kiểm soát càng khó khăn, trong khi mỗi cú click, mỗi lượt xem livestream có thể là cánh cửa dẫn mỹ phẩm giả mạo vào phòng tắm của bạn.
Mỹ phẩm không đạt tiêu chuẩn: rẻ về giá nhưng đắt về sức khỏe và quyền lợi
Phần nguy hiểm nhất của mỹ phẩm không đạt tiêu chuẩn không nằm ở chỗ nó giả ai, mà ở việc nó hoàn toàn nằm ngoài mọi hàng rào bảo vệ người tiêu dùng. Lô mỹ phẩm bị tạm giữ tại TP.HCM có nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài nhưng không có nhãn phụ tiếng Việt, không hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, không hồ sơ chất lượng và không có hồ sơ công bố theo quy định. Tại An Giang, số mỹ phẩm bị phát hiện chưa có hồ sơ công bố sản phẩm, không xuất trình được tài liệu chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp. Với các sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, mỹ phẩm, đồ uống, người dùng không chỉ đối mặt nguy cơ mua phải hàng kém chất lượng mà còn có thể chịu thiệt hại về sức khỏe, mất quyền bảo hành và khó đòi quyền lợi khi xảy ra tranh chấp. Khi chấp nhận mua hàng giá rẻ bất thường, người tiêu dùng đang tự rút bớt lớp bảo vệ cuối cùng của chính mình.
Cuộc chiến không chỉ của cơ quan chức năng: người tiêu dùng phải thay đổi thói quen mua rẻ
Nhìn vào các chiến dịch kiểm tra quy mô lớn, nhiều người có cảm giác đã "có cơ quan nhà nước lo", nhưng thực tế, nếu nhu cầu mua hàng giá rẻ bất thường vẫn tồn tại, mỹ phẩm giả mạo sẽ luôn tìm được chỗ đứng. Công tác kiểm tra, xử lý hàng hóa vi phạm được tăng cường, các vụ việc có dấu hiệu tội phạm liên tục bị chuyển sang điều tra hình sự. Tuy nhiên, nguồn cung hàng giả vẫn thích nghi bằng thủ đoạn phân tán hàng, đổi tài khoản bán, thay kênh livestream và khai thác tâm lý ham rẻ trên môi trường trực tuyến. Bài toán bảo vệ người tiêu dùng vì thế không chỉ là phát hiện được nhiều lô mỹ phẩm không đạt tiêu chuẩn hơn, mà còn là làm giảm nhu cầu đối với sản phẩm có giá rẻ bất thường. Mỗi quyết định mua hàng có cân nhắc đến nhãn phụ, hồ sơ lưu hành, nguồn gốc minh bạch… là một thông điệp rõ ràng gửi tới thị trường: người tiêu dùng Việt Nam không chấp nhận đánh cược sức khỏe và quyền lợi của mình để đổi lấy vài đồng chênh lệch.
