Mô hình chăm sóc liên tục: từ khẩu hiệu đến nhu cầu sống còn
Mô hình chăm sóc liên tục cho người cao tuổi là cách tổ chức chăm sóc sức khỏe theo vòng đời, đảm bảo một người được theo dõi từ lúc còn khỏe, qua giai đoạn phòng bệnh, tầm soát sớm, điều trị, quản lý bệnh nền đến phục hồi chức năng và hỗ trợ tinh thần ngay trong cộng đồng, nhằm duy trì khả năng tự chủ lâu nhất có thể. Ngày 1.10, Hội Người cao tuổi Việt Nam và Hệ sinh thái y tế Tâm Anh - VNVC công bố hợp tác triển khai Đề án “Chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người cao tuổi Việt Nam”, hướng tới xây dựng đúng mô hình chăm sóc liên tục này. Trong bối cảnh Việt Nam đã có khoảng 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 16% dân số và gánh nặng bệnh không lây nhiễm lên tới 95%, việc tiếp tục chia nhỏ chăm sóc thành từng mảnh rời rạc không còn là lựa chọn. Hệ thống y tế buộc phải chuyển từ tư duy “chữa khi đã muộn” sang “giữ sức khỏe dài hạn”.
Hệ sinh thái y tế bắt tay Hội Người cao tuổi: vì sao đây là bước ngoặt?
Điểm mới quan trọng là lần đầu mạng lưới Hội Người cao tuổi trên toàn quốc kết nối với hệ thống y tế dự phòng, tiêm chủng vắc xin và khám chữa bệnh chuyên sâu. Nói cách khác, chăm sóc người cao tuổi không còn “trôi nổi” giữa trạm y tế, bệnh viện và gia đình; họ được đưa vào một hệ sinh thái y tế rõ vai, rõ tuyến. Đề án được khởi động đúng Ngày Quốc tế Người cao tuổi và Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam, đồng thời bám sát định hướng Nghị quyết 72 về chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, nâng số năm sống khỏe của người dân lên ít nhất 68 năm vào năm 2030. Câu nói nên được trích lại là: “Tuổi thọ trung bình đạt 74,7 năm nhưng số năm sống khỏe chỉ khoảng 65,4 năm”. Khoảng cách này chính là lý do mô hình chăm sóc liên tục trở thành yêu cầu bắt buộc chứ không phải một dự án mang tính hình thức.
Từ câu lạc bộ liên thế hệ tới bệnh viện đa khoa: chuỗi chăm sóc liệu đã kín?
Điểm đáng giá của mô hình lần này là sự nối mạch giữa cộng đồng và bệnh viện. Thông qua mạng lưới Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau, bác sĩ và nhân viên y tế của hệ sinh thái Tâm Anh - VNVC mang kiến thức phòng bệnh, dinh dưỡng, vận động, phòng té ngã, sử dụng thuốc an toàn đến tận nơi sống của người cao tuổi. Ở tuyến chuyên môn, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh tổ chức khám, tầm soát, điều trị và quản lý sức khỏe với phối hợp đa chuyên khoa như lão khoa, dinh dưỡng, y học vận động, phục hồi chức năng và tâm lý. Về nguyên tắc, đây là cấu trúc tương đối hoàn chỉnh của một mô hình chăm sóc liên tục: phòng bệnh từ sớm, phát hiện sớm, điều trị, quản lý bệnh nền, phục hồi và hỗ trợ tinh thần. Tuy vậy, việc chuỗi chăm sóc này có thực sự “kín” hay không còn phụ thuộc vào khả năng duy trì nhân lực, tài chính và đặc biệt là sự tham gia của gia đình, vì người cao tuổi vẫn sống chủ yếu trong bối cảnh gia đình đa thế hệ.
Tiêm chủng, vận động, dinh dưỡng: ba trụ cột của tuổi già tự chủ
Một mô hình chăm sóc người cao tuổi hiện đại không thể dừng ở kê đơn thuốc cho bệnh nền. Các chuyên gia nhấn mạnh phải kết hợp ba trụ cột: tiêm chủng, vận động và dinh dưỡng với phát hiện sớm, kiểm soát bệnh nền. Việc VNVC trao tặng 10.000 liều vắc xin cúm cho Hội Người cao tuổi được xem là bước khởi động cho chiến lược “phòng bệnh từ sớm, từ xa” ở quy mô cộng đồng. Đây không chỉ là hỗ trợ kỹ thuật mà là thông điệp chính sách: tiêm chủng phải trở thành thói quen trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, giống như đo huyết áp hay uống thuốc hằng ngày. Đồng thời, mô hình này bổ sung tư vấn dinh dưỡng, chương trình vận động và phục hồi chức năng để giữ thể lực, khả năng vận động và tự chăm sóc. Nếu ba trụ cột này không được ưu tiên đúng mức, hệ sinh thái y tế dù hiện đại đến đâu cũng chỉ giải quyết phần ngọn của gánh nặng bệnh tật.
Y tế gặp xã hội: khi sức khỏe tinh thần và an toàn thông tin cũng là thuốc
Điểm tiến bộ nữa của mô hình là thừa nhận sức khỏe tinh thần và an toàn xã hội là một phần của chăm sóc liên tục. Các chuyên gia tâm lý sẽ tư vấn, tầm soát sớm và hỗ trợ điều trị các vấn đề sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi. Đồng thời, các bên phối hợp cơ quan chức năng tổ chức chuyên đề giúp người cao tuổi nhận diện thông tin sức khỏe sai lệch, phòng chống lừa đảo, bảo vệ sức khỏe, tinh thần và sự an toàn trong đời sống hằng ngày. Đây là bước dịch chuyển quan trọng: coi người cao tuổi là chủ thể có quyền được thông tin đúng, được bảo vệ khỏi bạo lực và gian lận, chứ không chỉ là “đối tượng được chăm sóc”. Mục tiêu cuối cùng, như chính các bên nêu, là giúp họ duy trì sức khỏe, thể lực, khả năng tự chăm sóc và sống độc lập lâu hơn, hạnh phúc hơn. Nếu mô hình này được mở rộng và bền vững, 16,5 triệu người cao tuổi không chỉ sống lâu mà còn có cơ hội sống khỏe và tự chủ.
